Działania niepożądane
Sandostatin LAR 10 mg
Sandostatin LAR, zawierający oktreotyd octan, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy monitorować podczas terapii. Najczęstsze objawy dotyczą przewodu pokarmowego (biegunka, bóle brzucha, nudności, zaparcia, gazy), układu nerwowego (bóle głowy, zawroty głowy), wątroby i dróg żółciowych (kamica żółciowa u 15-30% pacjentów, zapalenie pęcherzyka żółciowego, błotko żółciowe) oraz zaburzeń metabolicznych (hiperglikemia, hipoglikemia, zaburzenia tolerancji glukozy). W trakcie terapii obserwuje się także zmniejszenie stężenia TSH, całkowitej i wolnej T4, co wymaga regularnego monitorowania funkcji tarczycy. Reakcje w miejscu wstrzyknięcia (ból, zaczerwienienie, obrzęk) są bardzo częste, ale zwykle nie wymagają interwencji. Rzadko mogą wystąpić objawy ostrej niedrożności jelit oraz reakcje alergiczne, w tym anafilaksja, które wymagają natychmiastowego przerwania leczenia.
- Profil bezpieczeństwa leku Sandostatin LAR (oktreotyd)
- Klasyfikacja działań niepożądanych według systemów narządowych
- Zaburzenia związane z pęcherzykiem żółciowym
- Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
- Reakcje nadwrażliwości i anafilaktyczne
- Reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- Zaburzenia metaboliczne i odżywiania
- Zaburzenia trzustki
- Zaburzenia serca
- Zaburzenia hematologiczne
- Monitorowanie bezpieczeństwa i zgłaszanie działań niepożądanych
Profil bezpieczeństwa leku Sandostatin LAR (oktreotyd)
Sandostatin LAR, zawierający substancję czynną oktreotyd w postaci oktreotydu octanu, charakteryzuje się określonym profilem działań niepożądanych, które personel medyczny powinien uwzględnić podczas prowadzenia terapii. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmują zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, układu nerwowego, wątroby i dróg żółciowych oraz zaburzenia metabolizmu i odżywiania.1
W trakcie badań klinicznych najczęściej odnotowywano: biegunkę, bóle brzucha, nudności, gazy, bóle głowy, kamicę żółciową, hiperglikemię i zaparcia. Często występowały także: zawroty głowy, miejscowy ból, błotko żółciowe, zaburzenia czynności tarczycy (w tym zmniejszenie stężenia hormonu pobudzającego tarczycę [TSH], zmniejszenie stężenia całkowitej T4 oraz wolnej T4), luźne stolce, zaburzenia tolerancji glukozy, wymioty, osłabienie i hipoglikemia.2
Klasyfikacja działań niepożądanych według systemów narządowych
Poniżej przedstawiono szczegółową klasyfikację działań niepożądanych leku Sandostatin LAR w oparciu o dane z badań klinicznych oraz zgłoszenia po wprowadzeniu produktu do obrotu. Poznanie pełnego spektrum potencjalnych działań niepożądanych jest niezbędne do właściwego monitorowania pacjentów i wczesnego reagowania na ewentualne powikłania terapii.3
| Klasyfikacja układów i narządów | Częstość występowania | Działania niepożądane | Opis kliniczny |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia żołądka i jelit | Bardzo często | Biegunka, bóle brzucha, nudności, zaparcia, gazy | Objawy ze strony przewodu pokarmowego stanowią najczęstszą grupę działań niepożądanych. Mogą się zmniejszać z czasem trwania terapii. |
| Często | Niestrawność, wymioty, wzdęcia, stolce tłuszczowe, luźne stolce, odbarwienie kału | Wymienione objawy rzadko wymagają przerwania leczenia i zwykle ustępują w trakcie kontynuowania terapii. | |
| Rzadko | Objawy przypominające ostrą niedrożność jelit | W rzadkich przypadkach mogą wystąpić objawy przypominające ostrą niedrożność jelit z postępującym rozdęciem brzucha, silnym bólem w nadbrzuszu, tkliwością brzucha i obroną mięśniową. | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Bardzo często | Bóle głowy | Najczęstsze zaburzenie neurologiczne, zwykle o nasileniu łagodnym do umiarkowanego. |
| Często | Zawroty głowy | Zawroty głowy mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. | |
| Zaburzenia endokrynologiczne | Często | Niedoczynność tarczycy, zaburzenia tarczycy (np. zmniejszenie stężenia TSH, zmniejszenie całkowitej T4 oraz zmniejszenie stężenia wolnej T4) | Wymagają monitorowania parametrów funkcji tarczycy w trakcie terapii. |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Bardzo często | Kamica żółciowa | Występuje u 15-30% pacjentów przy długotrwałym leczeniu podskórnym. Zwykle bezobjawowa. |
| Często | Zapalenie pęcherzyka żółciowego, błotko żółciowe, hiperbilirubinemia | Mogą wymagać interwencji terapeutycznej. | |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Bardzo często | Hiperglikemia | Wymaga monitorowania stężenia glukozy we krwi. |
| Często | Hipoglikemia, zaburzenia tolerancji glukozy, brak łaknienia | Zaburzenia gospodarki węglowodanowej mogą wymagać modyfikacji dawkowania. | |
| Niezbyt często | Odwodnienie | Wymaga wyrównania gospodarki wodno-elektrolitowej. | |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Bardzo często | Reakcje w miejscu wstrzyknięcia (ból, zaczerwienienie, krwotok, świąd, obrzęk lub stwardnienie) | Zwykle nie wymagają interwencji klinicznej. |
| Często | Osłabienie | Może wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta. | |
| Badania diagnostyczne | Często | Zwiększenie aktywności aminotransferaz, zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, zwiększenie aktywności gamma glutamylotransferazy | Wymaga monitorowania parametrów wątrobowych w trakcie terapii. |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Często | Świąd, wysypka, łysienie, pokrzywka | Objawy skórne mogą być przejawem reakcji nadwrażliwości. |
| Zaburzenia układu oddechowego | Często | Duszność | Wymaga oceny pod kątem potencjalnych reakcji nadwrażliwości. |
| Zaburzenia serca | Często | Bradykardia | Typowe działanie niepożądane dla analogów somatostatyny. |
| Niezbyt często | Tachykardia | Rzadziej występujące zaburzenia rytmu serca. | |
| Częstość nieznana | Arytmia, zmiany w EKG (wydłużenie odstępu QT, zmiany osi serca, wczesna repolaryzacja, niski woltaż, przejście amplitudy załamka R i S, zmiany odcinka ST-T) | Związek przyczynowy z oktreotydem nie został jednoznacznie ustalony. | |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Częstość nieznana | Małopłytkowość | Obserwowana szczególnie u pacjentów z marskością wątroby. Jest odwracalna po zaprzestaniu leczenia. |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Częstość nieznana | Anafilaksja, reakcje alergiczne/nadwrażliwość | Wymagają natychmiastowego przerwania terapii i wdrożenia odpowiedniego postępowania. |
Zaburzenia związane z pęcherzykiem żółciowym
Analogi somatostatyny, do których należy oktreotyd, hamują kurczliwość pęcherzyka żółciowego i zmniejszają wydzielanie żółci, co może prowadzić do zaburzeń pęcherzyka żółciowego lub powstawania błotka żółciowego. U 15 do 30% pacjentów leczonych długotrwale podskórnie produktem Sandostatin obserwowano powstawanie kamieni żółciowych, podczas gdy w populacji ogólnej (40-60 lat) częstość występowania wynosi około 5-20%.4
Co istotne, długotrwałe podawanie preparatu Sandostatin LAR pacjentom z akromegalią lub guzami neuroendokrynnymi żołądka, jelit i trzustki nie zwiększa częstości tworzenia się kamieni żółciowych w porównaniu z produktem podawanym podskórnie. Powstające kamienie żółciowe zwykle nie wywołują objawów klinicznych. W przypadku kamicy żółciowej objawowej zaleca się leczenie metodą rozpuszczania kamieni żółciowych z wykorzystaniem kwasów żółciowych lub leczenie chirurgiczne.5
Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
W rzadkich przypadkach niepożądane objawy ze strony przewodu pokarmowego mogą przypominać ostrą niedrożność jelit, której towarzyszą: postępujące rozdęcie brzucha, silny ból w nadbrzuszu, tkliwość brzucha i obrona mięśniowa. Należy zauważyć, że częstość występowania działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego zmniejsza się z upływem czasu, w miarę kontynuowania leczenia.6
Reakcje nadwrażliwości i anafilaktyczne
Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano reakcje alergiczne i nadwrażliwości na oktreotyd. Reakcje te dotyczyły głównie skóry, rzadziej ust i dróg oddechowych. Odnotowano pojedyncze przypadki wstrząsu anafilaktycznego, który stanowi zagrożenie życia i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.7
Reakcje w miejscu wstrzyknięcia
U pacjentów otrzymujących produkt Sandostatin LAR często zgłaszano reakcje w miejscu wstrzyknięcia, w tym ból, zaczerwienienie, krwotok, świąd, obrzęk lub stwardnienie. W większości przypadków zdarzenia te nie wymagały interwencji klinicznej.8
Zaburzenia metaboliczne i odżywiania
Chociaż podczas terapii oktreotydem może zwiększyć się wydzielanie tłuszczu w kale, brak jest danych wskazujących, że długotrwałe leczenie może prowadzić do niedoborów odżywiania z powodu zaburzeń wchłaniania pokarmu.9
Zaburzenia trzustki
Bardzo rzadko obserwowano ostre zapalenie trzustki, które występowało w pierwszych godzinach lub dniach po podaniu podskórnym produktu Sandostatin i ustępowało po zaprzestaniu podawania leku. Ponadto, u pacjentów leczonych długotrwale produktem Sandostatin podawanym podskórnie odnotowano zapalenie trzustki wywołane kamicą żółciową.10
Zaburzenia serca
Bradykardia jest częstym działaniem niepożądanym występującym podczas leczenia analogami somatostatyny. Zarówno u pacjentów z akromegalią, jak i z zespołem rakowiaka obserwowano zmiany w EKG, takie jak wydłużenie odstępu QT, zmiany osi serca, wczesną repolaryzację, niski woltaż, przejście amplitudy załamka R i S, wczesną progresję załamków R oraz niespecyficzne zmiany odcinka ST-T. Należy jednak podkreślić, że nie ustalono jednoznacznego związku tych zmian ze stosowaniem oktreotydu, gdyż u wielu pacjentów występowały już wcześniej choroby serca.11
Zaburzenia hematologiczne
Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu obserwowano małopłytkowość, szczególnie u pacjentów z marskością wątroby otrzymujących produkt Sandostatin dożylnie oraz u pacjentów otrzymujących Sandostatin LAR. Jest to zaburzenie odwracalne i ustępuje po zaprzestaniu leczenia.12
Monitorowanie bezpieczeństwa i zgłaszanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.13
Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
tel.: + 48 22 49-21-301
fax: +48 22 49-21-309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl14
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania