Właściwości farmakokinetyczne leku Sandostatin LAR – podstawowe informacje

Sandostatin LAR to produkt leczniczy zawierający oktreotyd (w postaci oktreotydu octanu) w dawkach 10 mg, 20 mg lub 30 mg, dostępny w formie proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Lek charakteryzuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który związany jest z postacią o przedłużonym uwalnianiu, co determinuje jego zastosowanie kliniczne.¹

Profil uwalniania i dynamika stężeń we krwi

Profil farmakokinetyczny produktu Sandostatin LAR charakteryzuje się fazowym uwalnianiem substancji czynnej. Po domięśniowym podaniu leku obserwuje się charakterystyczny, dwufazowy proces uwalniania oktreotydu, składający się z krótkiej fazy początkowej oraz długotrwałej fazy uwalniania terapeutycznego.²

Faza początkowa uwalniania

W pierwszej fazie, po wstrzyknięciu domięśniowym, stężenie oktreotydu szybko osiąga przejściowe maksimum w ciągu pierwszej godziny od podania. Następnie w czasie pierwszych 24 godzin obserwuje się stopniowe zmniejszenie stężenia do wartości minimalnych, często poniżej granicy oznaczalności. Ważną informacją jest fakt, że ilość uwalnianego w tej fazie leku nie przekracza 0,5% całkowitej dawki.³

Faza terapeutyczna uwalniania

Po początkowej fazie, przez około 7 dni stężenie oktreotydu utrzymuje się na poziomie subterapeutycznym. Od 7 dnia stężenie oktreotydu stopniowo wzrasta, osiągając poziom stanu równowagi dynamicznej (steady state) około 14 dnia po podaniu. Stężenie pozostaje na względnie stałym poziomie przez kolejne 3-4 tygodnie. Po około 42 dniach stężenie leku zaczyna powoli spadać, co zbiega się z końcową fazą degradacji matrycy polimerowej, będącej nośnikiem substancji czynnej.⁴

Stężenia w stanie równowagi dynamicznej u różnych grup pacjentów

Pacjenci z akromegalią

U pacjentów z akromegalią stężenie oktreotydu w stanie równowagi wykazuje liniową zależność od dawki. Po jednorazowym podaniu dawek 10 mg, 20 mg i 30 mg produktu Sandostatin LAR, stężenia oktreotydu w surowicy wynoszą odpowiednio 358 ng/l, 926 ng/l i 1710 ng/l. Wielokrotne wstrzyknięcia leku podawane co 4 tygodnie prowadzą do zwiększenia stężeń w stanie równowagi o współczynnik 1,6-1,8. Po trzech iniekcjach stężenia wzrastają do 1557 ng/l przy dawce 20 mg i 2384 ng/l przy dawce 30 mg.⁵

Pacjenci z rakowiakiem

U pacjentów z rakowiakiem obserwuje się podobną, liniową zależność pomiędzy dawką a stężeniem leku. Po wielokrotnym wstrzyknięciu produktu Sandostatin LAR w dawkach 10 mg, 20 mg i 30 mg co 4 tygodnie, średnie stężenia (oraz mediany) w stanie równowagi wynosiły odpowiednio 1231 (894) ng/l, 2620 (2270) ng/l i 3928 (3010) ng/l.⁶

Dzieci i młodzież z otyłością podwzgórzową

W ograniczonych badaniach przeprowadzonych u dzieci i młodzieży w wieku 7-17 lat z otyłością podwzgórzową, którym podawano Sandostatin LAR w dawce 40 mg raz na miesiąc, zaobserwowano, że średnie najmniejsze stężenie oktreotydu w osoczu wynosiło 1395 ng/l po pierwszym wstrzyknięciu oraz wzrosło do 2973 ng/l w stanie stacjonarnym. Charakterystyczną cechą w tej grupie pacjentów była duża zmienność międzyosobnicza w zakresie stężeń leku.⁷

Co istotne, najmniejsze stężenia oktreotydu w stanie stacjonarnym w tej grupie pacjentów nie korelowały z wiekiem ani wskaźnikiem BMI, natomiast stwierdzono umiarkowaną korelację z masą ciała (zakres 52,3-133 kg). Zaobserwowano również różnice zależne od płci – stężenia były około 17% wyższe u dziewcząt w porównaniu do chłopców.⁸

Podstawowe parametry farmakokinetyczne

Po uwolnieniu oktreotydu z matrycy polimerowej do krwiobiegu, dystrybucja substancji czynnej przebiega zgodnie z charakterystyką farmakokinetyczną opisaną dla postaci podskórnej leku. Objętość dystrybucji oktreotydu w stanie stacjonarnym wynosi 0,27 l/kg, co świadczy o dystrybucji zarówno w płynie zewnątrzkomórkowym, jak i częściowo do tkanek. Całkowity klirens oktreotydu kształtuje się na poziomie 160 ml/min.⁹

Wiązanie z białkami osocza

Oktreotyd wiąże się z białkami osocza w umiarkowanym stopniu – około 65% substancji czynnej występuje w formie związanej. Co ważne, lek praktycznie nie wiąże się z elementami morfotycznymi krwi.¹⁰

Kumulacja przy długotrwałym stosowaniu

Podczas długotrwałej terapii produktem Sandostatin LAR, obejmującej 28 comiesięcznych wstrzyknięć, nie zaobserwowano zjawiska niepożądanej kumulacji oktreotydu w organizmie. Jedynym odnotowanym zwiększeniem stężeń było to spodziewane, wynikające z powolnego uwalniania substancji czynnej z matrycy polimerowej i osiągnięcia stanu równowagi dynamicznej.¹¹