Specjalne ostrzeżenia
Risperidone Teva

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Stosowanie rysperydonu w postaci zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu wymaga szczególnej uwagi oraz zastosowania odpowiednich środków ostrożności ze względu na profil bezpieczeństwa leku oraz specyficzne grupy pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat potencjalnych zagrożeń oraz zalecanych działań prewencyjnych podczas terapii produktem leczniczym Risperidone Teva.¹

Ocena tolerancji leku

U pacjentów, którzy nie przyjmowali wcześniej rysperydonu w żadnej postaci, bezwzględnie zaleca się sprawdzenie tolerancji za pomocą doustnej postaci rysperydonu przed rozpoczęciem leczenia produktem Risperidone Teva. Jest to niezbędny krok aby zminimalizować ryzyko wystąpienia niepożądanych reakcji po podaniu leku w formie iniekcji o przedłużonym uwalnianiu.²

Pacjenci w podeszłym wieku z otępieniem

Risperidone Teva nie był przedmiotem badań w populacji pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem, dlatego nie jest on wskazany do stosowania w tej grupie pacjentów. Należy podkreślić, że produkt nie jest zarejestrowany do leczenia zaburzeń zachowania związanych z otępieniem.³

Metaanaliza 17 kontrolowanych badań klinicznych z zastosowaniem atypowych leków przeciwpsychotycznych, w tym doustnego rysperydonu, wykazała zwiększoną umieralność u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. W kontrolowanych badaniach z rysperydonem podawanym doustnie umieralność wynosiła 4,0% w grupie leczonej i 3,1% w grupie placebo, z ilorazem szans przy 95% przedziale ufności wynoszącym 1,21 (0,7; 2,1). Średni wiek zmarłych pacjentów wynosił 86 lat (przedział 67-100 lat).⁴

Interakcje z furosemidem

W badaniach klinicznych doustnego rysperydonu u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem zaobserwowano wyższą umieralność w grupie otrzymującej jednocześnie furosemid i rysperydon (7,3%; średni wiek 89 lat, przedział 75-97 lat) w porównaniu do grup leczonych wyłącznie rysperydonem (3,1%; średni wiek 84 lata, przedział 70-96 lat) lub furosemidem (4,1%; średni wiek 80 lat, przedział 67-90 lat). Zwiększoną umieralność stwierdzono w dwóch z czterech badań klinicznych.⁵

Nie znaleziono jednoznacznego mechanizmu patofizjologicznego, który mógłby tłumaczyć te obserwacje, ani spójnego wzorca dla przyczyn zgonów. Należy jednak zachować szczególną ostrożność i dokładnie rozważyć stosunek ryzyka do korzyści przed podjęciem decyzji o jednoczesnym podawaniu rysperydonu z furosemidem lub innymi silnymi diuretykami. Zwiększona umieralność nie występowała u pacjentów leczonych rysperydonem jednocześnie z innymi diuretykami. Należy pamiętać, że odwodnienie stanowi ogólny czynnik ryzyka wpływający na umieralność, dlatego u pacjentów w podeszłym wieku należy bezwzględnie go unikać.⁶

Ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych

W randomizowanych badaniach klinicznych z kontrolą placebo, przeprowadzonych u pacjentów z otępieniem stosujących atypowe leki przeciwpsychotyczne, stwierdzono około trzykrotne zwiększenie ryzyka zdarzeń niepożądanych naczyniowo-mózgowych (CVAE). Dane z sześciu kontrolowanych placebo badań rysperydonu u pacjentów, głównie w podeszłym wieku z otępieniem, wykazały że zdarzenia naczyniowo-mózgowe (ciężkie i łagodne łącznie) wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem oraz u 1,2% (8/712) pacjentów otrzymujących placebo. Iloraz szans wynosił 2,96 (1,34; 7,50). ^{65 lat) z otępieniem wykazały, że zdarzenia niepożądane naczyniowo-mózgowe (ciężkie i nie, łącznie) wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem oraz u 1,2% (8/712) pacjentów, którym podawano placebo. Iloraz szans (przy 95% przedziale ufności) wynosił 2,96 (1,34; 7,50).”>7}

Mechanizm zwiększonego ryzyka nie jest znany. Należy zachować ostrożność stosując Risperidone Teva u pacjentów z czynnikami ryzyka udaru mózgu, a podobnego ryzyka nie można wykluczyć dla innych leków przeciwpsychotycznych i innych populacji pacjentów.⁸

Niedociśnienie ortostatyczne

Ze względu na działanie blokujące receptory alfa, podczas terapii rysperydonem może wystąpić niedociśnienie, w tym niedociśnienie ortostatyczne, szczególnie w początkowej fazie leczenia. Klinicznie istotne niedociśnienie obserwowano po wprowadzeniu leku do obrotu u pacjentów jednocześnie przyjmujących rysperydon i leki przeciwnadciśnieniowe.⁹

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu krążenia, takimi jak:¹⁰

• Niewydolność serca
• Zawał mięśnia sercowego
• Zaburzenia przewodzenia
• Odwodnienie
• Hipowolemia
• Choroby naczyniowo-mózgowe

W przypadku utrzymującego się, istotnego klinicznie niedociśnienia, należy ocenić stosunek korzyści do ryzyka dalszej terapii produktem Risperidone Teva.¹¹

Zaburzenia hematologiczne

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym produktu Risperidone Teva, stwierdzano występowanie:<sup data-drug="Risperidone Teva" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym produktu leczniczego Risperidone Teva, stwierdzano wystąpienie leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. Agranulocytozę po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano bardzo rzadko (12

• Leukopenii – zmniejszenia liczby białych krwinek
• Neutropenii – zmniejszenia liczby neutrofili
• Agranulocytozy – bardzo rzadko (< 1/10 000 pacjentów) po wprowadzeniu produktu do obrotu

U pacjentów z istotną klinicznie leukopenią w wywiadzie lub polekową leukopenią/neutropenią zaleca się ścisłe monitorowanie parametrów morfologii krwi w pierwszych miesiącach leczenia. Należy rozważyć odstawienie Risperidone Teva przy pierwszym objawie istotnego klinicznie zmniejszenia liczby leukocytów, jeśli nie zidentyfikowano innych czynników przyczynowych.¹³

Pacjentów z klinicznie istotną neutropenią należy uważnie obserwować pod kątem objawów gorączki lub innych oznak infekcji oraz niezwłocznie podjąć odpowiednie leczenie w przypadku ich wystąpienia. U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofili < 1 x 10⁹/l) należy przerwać podawanie produktu Risperidone Teva i monitorować liczbę leukocytów do czasu normalizacji parametrów.<sup data-drug="Risperidone Teva" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Pacjentów ze znaczącą klinicznie neutropenią należy uważnie obserwować, czy nie występuje u nich gorączka lub inne objawy przedmiotowe lub podmiotowe infekcji, oraz podjąć natychmiastowe leczenie w razie wystąpienia takich objawów. U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofilów 14

Późne dyskinezy i objawy pozapiramidowe

Leki o właściwościach antagonistycznych wobec receptorów dopaminowych wiążą się z ryzykiem wystąpienia późnych dyskinez, charakteryzujących się rytmicznymi, mimowolnymi ruchami, szczególnie dotyczącymi mięśni języka i/lub twarzy. Wystąpienie objawów pozapiramidowych jest czynnikiem ryzyka rozwoju późnych dyskinez. W przypadku zaobserwowania objawów przedmiotowych i podmiotowych późnych dyskinez, należy rozważyć przerwanie leczenia wszelkimi lekami przeciwpsychotycznymi.¹⁵

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów jednocześnie przyjmujących leki psychostymulujące (np. metylofenidat) wraz z rysperydonem, ponieważ mogą wystąpić objawy pozapiramidowe podczas dostosowywania dawek obu leków. Zaleca się stopniowe odstawianie stymulantów.¹⁶

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych może dojść do wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego, charakteryzującego się następującymi objawami:¹⁷

• Podwyższenie temperatury ciała
• Sztywność mięśni
• Niestabilność układu autonomicznego
• Zaburzenia świadomości
• Zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej w surowicy

Dodatkowo mogą wystąpić: mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. W przypadku rozpoznania złośliwego zespołu neuroleptycznego należy natychmiast przerwać stosowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym produktu Risperidone Teva.¹⁸

Choroba Parkinsona i otępienie z ciałami Lewy’ego

Przepisując produkt Risperidone Teva pacjentom z chorobą Parkinsona lub otępieniem z obecnością ciał Lewy’ego, lekarz powinien dokładnie rozważyć stosunek ryzyka do korzyści. Rysperydon może zaostrzyć przebieg choroby Parkinsona. U pacjentów w obu grupach może występować zwiększone ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego oraz zwiększona wrażliwość na leki przeciwpsychotyczne.¹⁹

Pacjenci z tymi schorzeniami zostali wyłączeni z badań klinicznych. Objawy zwiększonej wrażliwości na leki przeciwpsychotyczne mogą obejmować:²⁰

• Splątanie
• Zaburzenie świadomości
• Niestabilność postawy z częstymi upadkami
• Objawy pozapiramidowe

Reakcje nadwrażliwości

Pomimo zalecenia określenia tolerancji na doustny rysperydon przed wdrożeniem leczenia produktem Risperidone Teva, po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano rzadkie przypadki reakcji anafilaktycznych u pacjentów, którzy wcześniej tolerowali rysperydon w postaci doustnej.²¹

W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości konieczne jest:²²

• Przerwanie stosowania produktu Risperidone Teva
• Wdrożenie odpowiednich środków wspomagających
• Obserwacja pacjenta do czasu ustąpienia objawów

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca: Podczas leczenia rysperydonem obserwowano przypadki hiperglikemii, cukrzycy oraz zaostrzenia przebiegu wcześniej występującej cukrzycy. W niektórych przypadkach raportowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym. Bardzo rzadko zgłaszano kwasicę ketonową, a rzadko śpiączkę cukrzycową.²³

Zgodnie z wytycznymi terapii przeciwpsychotycznej zaleca się odpowiednie monitorowanie kliniczne. U pacjentów leczonych jakimkolwiek atypowym lekiem przeciwpsychotycznym, w tym produktem Risperidone Teva, należy obserwować objawy hiperglikemii (takie jak polidypsja, poliuria, nadmierne łaknienie i osłabienie), a pacjentów z cukrzycą regularnie badać pod kątem kontroli glikemii.²⁴

Zwiększenie masy ciała: Podczas stosowania rysperydonu obserwowano przypadki znacznego zwiększenia masy ciała. Zaleca się regularne monitorowanie wagi pacjentów.²⁵

Hiperprolaktynemia

Hiperprolaktynemia stanowi częste działanie niepożądane terapii produktem Risperidone Teva. U pacjentów z objawami potencjalnie związanymi z podwyższonym poziomem prolaktyny zaleca się kontrolę stężenia prolaktyny w osoczu. Objawy hiperprolaktynemii mogą obejmować:²⁶

• Ginekomastię
• Zaburzenia miesiączkowania
• Brak owulacji
• Zaburzenia płodności
• Zmniejszone libido
• Zaburzenia erekcji
• Mlekotok

Badania hodowli tkankowych wskazują, że prolaktyna może stymulować wzrost komórek nowotworowych w guzach piersi u ludzi. Mimo braku jednoznacznych dowodów z badań klinicznych i epidemiologicznych na związek przyczynowy z podawanymi lekami przeciwpsychotycznymi, zaleca się ostrożność u pacjentów z istotnym wywiadem w tym kierunku.²⁷

Produkt Risperidone Teva należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z wcześniej stwierdzoną hiperprolaktynemią lub guzami prolaktynozależnymi.²⁸

Wydłużenie odstępu QT

Wydłużenie odstępu QT było bardzo rzadko zgłaszane po wprowadzeniu produktu do obrotu. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, należy zachować ostrożność podczas przepisywania rysperydonu pacjentom z:²⁹

• Chorobami układu krążenia
• Wywiadem rodzinnym w kierunku wydłużenia odstępu QT
• Bradykardią
• Zaburzeniami elektrolitowymi (niedoborem potasu lub magnezu)

Szczególna ostrożność dotyczy również jednoczesnego stosowania rysperydonu z lekami, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT, ponieważ może to zwiększać ryzyko działań arytmogennych.³⁰

Drgawki

Należy zachować ostrożność podczas stosowania produktu Risperidone Teva u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub innymi stanami mogącymi obniżać próg drgawkowy.³¹

Priapizm

W związku z działaniem blokującym receptor alfa-adrenergiczny, podczas leczenia produktem Risperidone Teva może wystąpić priapizm (długotrwały, bolesny wzwód prącia).³²

Regulacja temperatury ciała

Lekom przeciwpsychotycznym przypisuje się właściwość zakłócania zdolności organizmu do obniżania temperatury podstawowej ciała. Dlatego zaleca się szczególną ostrożność podczas przepisywania produktu Risperidone Teva pacjentom, u których mogą wystąpić czynniki sprzyjające podwyższeniu temperatury ciała, takie jak:³³

• Intensywny wysiłek fizyczny
• Narażenie na działanie ekstremalnie wysokich temperatur
• Jednoczesne przyjmowanie leków o działaniu przeciwcholinergicznym
• Odwodnienie

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia produktem Risperidone Teva należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE i wdrożyć odpowiednie działania zapobiegawcze.³⁴

Śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki

U pacjentów przyjmujących leki o działaniu antagonistycznym na receptory alfa1a-adrenergiczne, w tym Risperidone Teva, podczas operacji usunięcia zaćmy stwierdzano występowanie śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS). IFIS może zwiększać ryzyko powikłań ocznych podczas i po zabiegu.³⁵

Należy poinformować okulistę o aktualnym lub wcześniejszym stosowaniu leków blokujących receptory alfa1a-adrenergiczne przed planowanym zabiegiem okulistycznym. Nie ustalono jednoznacznie korzyści z odstawienia leków blokujących receptory alfa1 przed zabiegiem usunięcia zaćmy, dlatego decyzję należy podejmować rozważając ryzyko przerwania leczenia przeciwpsychotycznego.³⁶

Działanie przeciwwymiotne

W badaniach przedklinicznych rysperydonu obserwowano jego działanie przeciwwymiotne. Efekt ten w przypadku stosowania u ludzi może maskować objawy przedmiotowe i podmiotowe:³⁷

• Przedawkowania niektórych leków
• Niedrożności jelit
• Zespołu Reye’a
• Nowotworu mózgu

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

Przeprowadzono badania nad rysperydonem podawanym doustnie u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby, jednak w przypadku produktu Risperidone Teva nie wykonano takich badań. Dlatego należy zachować szczególną ostrożność podając lek pacjentom z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby.³⁸

Droga podania

Należy zachować szczególną ostrożność, aby uniknąć nieumyślnego podania produktu Risperidone Teva do naczynia krwionośnego.³⁹

Zawartość sodu

Produkt leczniczy Risperidone Teva zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, co oznacza, że praktycznie jest „wolny od sodu”.⁴⁰