Właściwości farmakodynamiczne leku Ricordo

Chlorowodorek donepezylu, substancja czynna leku Ricordo, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciw otępieniu, sklasyfikowanych jako inhibitory acetylocholinesterazy (kod ATC: N06DA02). Charakteryzuje się precyzyjnym i odwracalnym działaniem hamującym na acetylocholinesterazę, która jest główną cholinesterazą występującą w mózgu. Badania in vitro wykazały, że chlorowodorek donepezylu hamuje ten enzym ponad 1000-krotnie silniej niż butyrylocholinesterazę, enzym występujący głównie poza ośrodkowym układem nerwowym.¹

Mechanizm działania w otępieniu typu alzheimerowskiego

Kluczowym elementem działania donepezylu jest hamowanie aktywności acetylocholinesterazy (AChE). W badaniach klinicznych u pacjentów z chorobą Alzheimera podawanie donepezylu raz na dobę w dawkach 5 mg lub 10 mg powodowało zahamowanie aktywności acetylocholinesterazy, mierzonej w błonach erytrocytów, w stanie stacjonarnym odpowiednio o 63,6% i 77,3%. Wykazano istotną korelację między stopniem hamowania AChE w czerwonych krwinkach a zmianami w skali ADAS-cog, używanej do pomiaru wybranych elementów zdolności poznawczych.²

Należy podkreślić, że nie przeprowadzono badań oceniających wpływ chlorowodorku donepezylu na przebieg podstawowej choroby neurologicznej. W związku z tym nie można przypisywać tej substancji jakiegokolwiek wpływu na rozwój choroby Alzheimera.³

Badania kliniczne efektywności terapeutycznej

Skuteczność terapeutyczna leku Ricordo została potwierdzona w czterech kontrolowanych placebo badaniach klinicznych, w tym dwóch trwających 6 miesięcy i dwóch rocznych.⁴

W sześciomiesięcznym badaniu klinicznym skuteczność leczenia donepezylem oceniano przy użyciu trzech kluczowych skal pomiarowych:⁵

• Skala ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale-Cognitive subscale) – miara zdolności poznawczych⁶
• Skala CIBIC (Clinical Interview Based Impression of Change with Caregiver Input) – ogólna ocena zdolności pacjenta do pojmowania, dokonana przez lekarza z uwzględnieniem oceny opiekuna⁷
• Skala ADL/CDR (Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale) – miara zdolności funkcjonowania w życiu społecznym i rodzinnym, oceniająca zainteresowania i dbałość o higienę osobistą⁸

Kryteria odpowiedzi na leczenie

W badaniach klinicznych pacjentów klasyfikowano jako odpowiadających na leczenie, gdy spełniali następujące kryteria:⁹

• Co najmniej 4-punktowa poprawa stanu klinicznego w skali ADAS-cog¹⁰
• Brak pogorszenia w skali CIBIC¹¹
• Brak pogorszenia w skali ADL/CDR¹²

Wyniki badania

W przeprowadzonych badaniach klinicznych donepezyl wykazał zależny od dawki, statystycznie istotny wzrost odsetka pacjentów, których sklasyfikowano jako odpowiadających na leczenie. Istotność statystyczna wyników została potwierdzona na poziomie p < 0,05 lub p < 0,01, w zależności od analizowanych parametrów.¹³

Podsumowując, chlorowodorek donepezylu w dawkach 5 mg i 10 mg wykazuje istotną klinicznie skuteczność w leczeniu objawów otępienia w chorobie Alzheimera, przy czym efekt terapeutyczny jest zależny od stosowanej dawki. Działanie farmakodynamiczne polega na zahamowaniu acetylocholinesterazy w ośrodkowym układzie nerwowym, co prowadzi do zwiększenia stężenia acetylocholiny w przestrzeni synaptycznej i poprawy funkcji poznawczych pacjentów.¹⁴