Przedawkowanie
Ricordo 10 mg

Przedawkowanie chlorowodorku donepezylu, leku o silnym działaniu cholinergicznym stosowanego w dawce maksymalnej 10 mg/dobę, stanowi poważne zagrożenie życia z powodu ryzyka przełomu cholinergicznego. W badaniach na zwierzętach dawka śmiertelna wynosiła 45 mg/kg u myszy i 32 mg/kg u szczurów, co odpowiada 160-225-krotności dawki ludzkiej. Objawy kliniczne przedawkowania obejmują silne nudności, wymioty, ślinienie, bradykardię, niedociśnienie, depresję oddechową, drgawki, narastające osłabienie mięśni prowadzące do niewydolności oddechowej oraz objawy autonomiczne jak zwężenie źrenic i pocenie się. Mechanizmy patofizjologiczne wynikają z nadmiernej stymulacji receptorów muskarynowych i nikotynowych, co prowadzi do zaburzeń funkcji układu nerwowego, mięśniowego i sercowo-naczyniowego.

Przedawkowanie leku Ricordo (chlorowodorek donepezylu)

Przedawkowanie chlorowodorku donepezylu stanowi poważne zagrożenie dla życia i zdrowia pacjenta ze względu na silne działanie cholinergiczne tej substancji. Lek ten, dostępny w postaci tabletki ulegającej rozpadowi w jamie ustnej zawierającej 10 mg substancji czynnej, może w przypadku przyjęcia dawek przekraczających zalecane wywołać szereg niebezpiecznych objawów klinicznych.1

Toksyczność w badaniach przedklinicznych

Dane z badań na zwierzętach wskazują na wysoką toksyczność donepezylu przy znacznym przedawkowaniu. Szacowana średnia dawka śmiertelna chlorowodorku donepezylu po jednokrotnym podaniu doustnym wynosi 45 mg/kg u myszy oraz 32 mg/kg u szczurów, co odpowiada około 225- i 160-krotności maksymalnej zalecanej dawki u ludzi (10 mg na dobę).2

W modelach zwierzęcych obserwowano zależne od dawki objawy pobudzenia układu cholinergicznego, takie jak:

  • Zmniejszenie spontanicznej ruchliwości
  • Leżenie na brzuchu
  • Chwiejny chód
  • Łzawienie
  • Drgawki kloniczne
  • Zapaść oddechowa
  • Ślinienie
  • Zwężenie źrenic
  • Drżenie pęczkowe mięśni
  • Obniżona temperatura ciała3

Przełom cholinergiczny

Przedawkowanie inhibitorów cholinesterazy, do których należy donepezyl, prowadzi do stanu określanego jako przełom cholinergiczny. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia, charakteryzujący się nadmierną stymulacją receptorów muskarynowych i nikotynowych.4

Osłabienie mięśni jako szczególne zagrożenie

Szczególnie niebezpiecznym aspektem przedawkowania donepezylu jest możliwość wystąpienia narastającego osłabienia mięśni. Stan ten może prowadzić do śmierci, gdy osłabienie obejmie mięśnie oddechowe, powodując niewydolność oddechową.5

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania chlorowodorku donepezylu należy zastosować:

  1. Leczenie podtrzymujące funkcje życiowe
  2. Podanie antidotum – trzeciorzędowe leki antycholinergiczne, takie jak atropina6

Zalecanym schematem podawania atropiny jest dawkowanie dożylne w stopniowo zwiększanych dawkach, aż do osiągnięcia pożądanego efektu klinicznego. Początkowa dawka powinna wynosić 1,0 do 2,0 mg dożylnie, a kolejne dawki należy dostosować w zależności od reakcji klinicznej pacjenta.7

Interakcje lekowe w terapii przedawkowania

Należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków cholinomimetycznych i czwartorzędowych leków przeciwcholinergicznych (np. glikopirolan), gdyż obserwowano nietypowe zmiany ciśnienia krwi i rytmu serca w takich skojarzeniach.8

Skuteczność dializ

Aktualnie brak danych dotyczących możliwości usunięcia chlorowodorku donepezylu i/lub jego metabolitów z organizmu za pomocą metod dializacyjnych (hemodializa, dializa otrzewnowa lub hemofiltracja).9

Objawy przedawkowania chlorowodorku donepezylu

Kategoria objawów Objawy kliniczne Mechanizm Stopień nasilenia
Objawy żołądkowo-jelitowe – Silne nudności
– Wymioty
– Ślinienie się
Nadmierna stymulacja receptorów muskarynowych w przewodzie pokarmowym i gruczołach ślinowych Nasilone, występują we wczesnej fazie
Objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego – Bradykardia
– Niedociśnienie tętnicze
Stymulacja receptorów muskarynowych w sercu i naczyniach Mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia
Objawy ze strony układu oddechowego – Depresja oddechowa
– Zapaść oddechowa
Porażenie mięśni oddechowych i nadmierna sekrecja w drogach oddechowych Stanowią bezpośrednie zagrożenie życia
Objawy neurologiczne – Drgawki
– Zapaść
Działanie ośrodkowe i obwodowe na układ nerwowy Ciężkie, mogą prowadzić do śpiączki
Objawy mięśniowe – Narastające osłabienie mięśni
– Drżenie pęczkowe mięśni
Nadmierna stymulacja złącza nerwowo-mięśniowego z następczym wyczerpaniem Narastające, mogą prowadzić do niewydolności oddechowej i zgonu
Objawy autonomiczne – Pocenie się
– Zwężenie źrenic
– Łzawienie
Stymulacja receptorów muskarynowych w gruczołach wydzielniczych i mięśniach źrenic Typowe, występują nawet przy umiarkowanym przedawkowaniu
Inne objawy – Obniżona temperatura ciała
– Chwiejny chód
Zmiany w termoregulacji i koordynacji neurologicznej Mogą wystąpić w różnym nasileniu
  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl