Wpływ paroksetyny na płodność, ciążę i laktację

Paroksetyna, będąca substancją czynną preparatu Rexetin (20 mg, tabletki powlekane), wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Lekarze przepisujący ten lek powinni być świadomi potencjalnych zagrożeń oraz korzyści wynikających z terapii, aby móc przekazać pacjentkom kompletne informacje dotyczące bezpieczeństwa leczenia.¹

Wpływ na ciążę

Stosowanie paroksetyny w czasie ciąży wiąże się z określonym ryzykiem dla rozwijającego się płodu. Badania epidemiologiczne wskazują na możliwość zwiększonego ryzyka wystąpienia wrodzonych wad rozwojowych, szczególnie w obrębie układu sercowo-naczyniowego. Dotyczy to zwłaszcza ubytków w przegrodzie międzykomorowej oraz przegrodzie międzyprzedsionkowej serca, gdy lek jest stosowany w pierwszym trymestrze ciąży.²

Mechanizm powstawania tych zmian pozostaje nieznany. Dane wskazują, że ryzyko urodzenia dziecka z wadą układu sercowo-naczyniowego przy ekspozycji na paroksetynę w czasie ciąży wynosi mniej niż 2/100. Dla porównania, spodziewany wskaźnik występowania tego rodzaju wad rozwojowych w populacji ogólnej wynosi około 1/100.³

Wskazania do stosowania w ciąży

Ze względu na potencjalne ryzyko, paroksetynę należy podawać kobietom w ciąży wyłącznie w przypadku istnienia ścisłych wskazań do jej stosowania. Lekarz prowadzący powinien dokładnie rozważyć dostępne alternatywne opcje leczenia u kobiet w ciąży lub planujących ciążę.⁴

Istotne jest, aby unikać nagłego przerywania leczenia paroksetyną podczas ciąży, ze względu na możliwość wystąpienia objawów odstawiennych u matki oraz potencjalnego wpływu na płód.⁵

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne wskazują na zwiększone (mniej niż dwukrotnie) ryzyko wystąpienia krwotoku poporodowego po ekspozycji na leki z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem. Informacja ta powinna być uwzględniona w planowaniu opieki okołoporodowej u pacjentek przyjmujących paroksetynę.⁶

Objawy u noworodków po ekspozycji na paroksetynę

Noworodki, których matki przyjmowały paroksetynę w późnym okresie ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, wymagają szczególnej obserwacji po porodzie.⁷

U tych noworodków mogą wystąpić następujące objawy:

• Zaburzenia oddechowe – zespół zaburzeń oddechowych, sinica, bezdech
• Zaburzenia neurologiczne – drgawki, drżenie, drżączka ze zdenerwowania, hiperrefleksja, hipertonia, hipotonia
• Zaburzenia metaboliczne – hipoglikemia, niestabilność temperatury ciała
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe – trudności w karmieniu, wymioty
• Zaburzenia behawioralne – drażliwość, letarg, stały płacz, senność, trudności ze snem

Powyższe objawy mogą być konsekwencją działania serotoninergicznego leku lub stanowić manifestację zespołu odstawienia. W większości przypadków objawy te pojawiają się bezpośrednio lub wkrótce (mniej niż 24 godziny) po porodzie.<sup data-drug="Rexetin" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="U noworodków, których matki stosowały paroksetynę w późnym okresie ciąży, mogą wystąpić następujące objawy: zespół zaburzeń oddechowych, sinica, bezdech, drgawki, niestabilność temperatury ciała, trudności w karmieniu, wymioty, hipoglikemia, hipotonia, hipertonia, hiperrefleksja, drżenie, drżączka ze zdenerwowania, drażliwość, letarg, stały płacz, senność i trudności ze snem. Powyższe objawy mogą być spowodowane działaniem serotoninergicznym lub mogą być objawami odstawienia. W większości przypadków powikłania rozpoczynały się bezpośrednio albo wkrótce (8

Przetrwałe nadciśnienie płucne noworodków (PPHN)

Dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie leków z grupy SSRI, do której należy paroksetyna, w ciąży (szczególnie w jej późnym okresie) może zwiększać ryzyko wystąpienia przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodków (PPHN). Obserwowane ryzyko wynosi około pięć przypadków na 1000 ciąż, podczas gdy w populacji ogólnej jest to jeden-dwa przypadki na 1000 ciąż.⁹

Badania na zwierzętach

Badania na modelach zwierzęcych wykazały toksyczny wpływ paroksetyny na rozród, jednak nie stwierdzono bezpośredniego szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka lub płodu, przebieg porodu czy rozwój pourodzeniowy.¹⁰

Karmienie piersią

Paroksetyna w niewielkich ilościach przenika do mleka ludzkiego. Przeprowadzone badania wykazały, że stężenie leku w surowicy niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące paroksetynę było niewykrywalne (poniżej 2 nanogramów/mL) lub bardzo niskie (poniżej 4 nanogramów/mL). U obserwowanych niemowląt nie stwierdzono objawów działania leku.<sup data-drug="Rexetin" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Mała ilość paroksetyny przenika do mleka ludzkiego. W opublikowanych badaniach stężenie paroksetyny w surowicy niemowląt karmionych piersią było niewykrywalne (<2 nanogramy/mL) lub bardzo małe (11

W związku z powyższym, jeśli nie przewiduje się wystąpienia objawów niepożądanych u dziecka, można rozważyć karmienie piersią przez matki przyjmujące paroksetynę. Decyzja powinna być podjęta indywidualnie, po uwzględnieniu korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii dla matki.¹²

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że paroksetyna może wpływać na jakość nasienia. Dodatkowo, wyniki badań in vitro na materiale ludzkim sugerują możliwość oddziaływania na parametry nasienia.¹³

Opisy przypadków stosowania u ludzi niektórych leków z grupy SSRI, w tym paroksetyny, wskazują jednak, że wpływ na jakość nasienia ma charakter przemijający. Do tej pory nie udokumentowano trwałego wpływu paroksetyny na płodność u ludzi, co jest istotną informacją dla pacjentów planujących potomstwo.¹⁴