Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania propranololu

Stosowanie propranololu, podobnie jak innych leków z grupy beta-adrenolityków, wymaga zachowania szczególnej ostrożności w określonych sytuacjach klinicznych. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy wziąć pod uwagę podczas leczenia pacjentów preparatem Propranolol Aurovitas.¹

Pacjenci z niewydolnością serca

Propranolol można stosować u pacjentów z kontrolowaną niewydolnością serca, natomiast jest przeciwwskazany w przypadkach niekontrolowanej niewydolności. U pacjentów z małą rezerwą czynnościową serca zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas terapii.²

Interakcje z antagonistami wapnia

Nie zaleca się stosowania propranololu w skojarzeniu z antagonistami wapnia o działaniu inotropowym ujemnym (np. werapamil, diltiazem). Takie połączenie może nasilać ich działanie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności komór i/lub zaburzeniami przewodzenia zatokowo-przedsionkowego i przedsionkowo-komorowego. Konsekwencją może być wystąpienie ciężkiego niedociśnienia tętniczego, bradykardii i niewydolności serca. Istotne jest przestrzeganie odpowiednich odstępów czasowych między podaniem tych leków – nie należy podawać dożylnie beta-adrenolityków w ciągu 48 godzin po odstawieniu antagonistów wapnia, a także nie należy podawać dożylnie antagonistów wapnia w ciągu 48 godzin po odstawieniu beta-adrenolityków.³

Zaburzenia krążenia obwodowego

Propranolol jest przeciwwskazany w ciężkich zaburzeniach krążenia obwodowego, jednak może również nasilać łagodniejsze zaburzenia krążenia w tętnicach obwodowych. Wymaga to uwzględnienia przy kwalifikacji pacjentów do leczenia.⁴

Zaburzenia przewodzenia

Ze względu na negatywny wpływ propranololu na czas przewodzenia, należy zachować ostrożność podczas podawania leku pacjentom z blokiem serca pierwszego stopnia.⁵

Wpływ na glikemię

Propranolol może maskować lub modyfikować objawy przedmiotowe i podmiotowe hipoglikemii, szczególnie tachykardię. W niektórych przypadkach lek może sam powodować hipoglikemię, nawet u pacjentów bez cukrzycy. Dotyczy to szczególnie:

• noworodków i niemowląt
• dzieci
• pacjentów w podeszłym wieku
• pacjentów poddawanych hemodializoterapii
• pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby
• pacjentów, którzy przedawkowali propranolol

W pojedynczych przypadkach ciężka hipoglikemia związana ze stosowaniem propranololu może prowadzić do napadów drgawkowych i/lub śpiączki. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z cukrzycą stosujących jednocześnie leki hipoglikemizujące, ponieważ propranolol może wydłużać hipoglikemiczną reakcję na insulinę.⁶

Tyreotoksykoza

Propranolol może maskować objawy tyreotoksykozy, co należy uwzględnić w diagnostyce i monitorowaniu pacjentów z zaburzeniami tarczycy.⁷

Guz chromochłonny

Propranolol nie powinien być stosowany w przypadku nieleczonego guza chromochłonnego. U pacjentów z tym schorzeniem konieczne jest jednoczesne podawanie alfa-adrenolityku.⁸

Wpływ na czynność serca

Propranolol zwalnia czynność serca wskutek swojego działania farmakologicznego. W rzadkich przypadkach, gdy u pacjenta wystąpią objawy, które można przypisać bradykardii, należy rozważyć zmniejszenie dawki leku.⁹

Reakcje alergiczne

Propranolol może wywołać silniejszą reakcję na różne alergeny u pacjentów z historią reakcji anafilaktycznych na takie alergeny. Pacjenci ci mogą nie reagować właściwie na standardowe dawki adrenaliny stosowane w leczeniu objawów reakcji alergicznej.¹⁰

Odstawianie leku

Należy bezwzględnie unikać nagłego odstawiania beta-adrenolityków. Dawkę propranololu należy stopniowo zmniejszać w ciągu 7-14 dni. Podczas odstawiania leku pacjenci powinni pozostawać pod ścisłą obserwacją, szczególnie osoby z chorobą niedokrwienną serca.¹¹

Zabiegi chirurgiczne

W przypadku planowanego zabiegu chirurgicznego, jeśli podjęto decyzję o odstawieniu beta-adrenolityku, należy tego dokonać przynajmniej na 48 godzin przed zabiegiem. Dla każdego pacjenta konieczne jest indywidualne określenie stosunku korzyści do ryzyka związanego z przerwaniem blokady receptorów beta-adrenergicznych.¹²

Zaburzenia czynności wątroby i nerek

U pacjentów ze znaczącym zaburzeniem czynności wątroby lub nerek okres półtrwania propranololu może ulec wydłużeniu, co wymaga zachowania ostrożności podczas rozpoczynania leczenia i dostosowywania dawki początkowej.¹³

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewyrównaną marskością wątroby. U pacjentów z nadciśnieniem wrotnym może dojść do pogorszenia czynności wątroby i rozwoju encefalopatii wątrobowej. Istnieją doniesienia wskazujące, że leczenie propranololem może zwiększać ryzyko rozwoju encefalopatii wątrobowej.¹⁴

Choroby układu oddechowego

U pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc niewybiórcze beta-adrenolityki, takie jak propranolol, mogą nasilać obturację dróg oddechowych. Z tego powodu lek jest przeciwwskazany w tej grupie pacjentów.¹⁵

W przypadku wystąpienia skurczu oskrzeli, można zastosować agonistę receptora beta2-adrenergicznego o działaniu rozszerzającym oskrzela, takiego jak salbutamol. Należy pamiętać, że mogą być wymagane większe dawki leku rozszerzającego oskrzela niż standardowo. Dawkę należy dostosowywać zależnie od uzyskanej reakcji klinicznej. Warto rozważyć podanie dożylne lub wziewne. Alternatywnym postępowaniem może być dożylne podanie aminofiliny i/lub ipratropium za pomocą nebulizatora. U pacjentów z astmą działanie rozszerzające oskrzela może wywołać również glukagon podany dożylnie w dawce 1-2 mg. W ciężkich przypadkach może być konieczne podanie tlenu lub sztuczne oddychanie.¹⁶

Miastenia

Odnotowano pojedyncze przypadki przypominające miastenię lub nasilenie objawów miastenii u pacjentów otrzymujących propranolol. Należy to uwzględnić przy kwalifikacji do leczenia pacjentów z tym schorzeniem.¹⁷

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Propranolol może zaburzać wyniki niektórych badań laboratoryjnych, w tym:

• oznaczanie bilirubiny w surowicy metodą diazowania
• oznaczanie katecholoamin metodą fluorescencyjną

Należy to uwzględnić przy interpretacji wyników badań u pacjentów przyjmujących propranolol.¹⁸

Substancje pomocnicze

Preparat Propranolol Aurovitas zawiera laktozę. Pacjenci z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub nieprawidłowym wchłanianiem glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego leku. Warto zauważyć, że:

• tabletki 10 mg zawierają 18,75 mg laktozy jednowodnej
• tabletki 40 mg zawierają 75,00 mg laktozy jednowodnej

Propranolol Aurovitas zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na tabletkę, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.¹⁹²⁰