Właściwości farmakokinetyczne
Polfenon 150 mg

Właściwości farmakokinetyczne propafenonu chlorowodorku

Propafenon chlorowodorek, substancja czynna preparatu Polfenon (tabletki powlekane 150 mg i 300 mg), charakteryzuje się złożonym profilem farmakokinetycznym z wyraźną zmiennością międzyosobniczą, co wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych leku z uwzględnieniem poszczególnych etapów jego losów w organizmie.¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym propafenon ulega prawie całkowitemu wchłanianiu z przewodu pokarmowego. Biodostępność po jednorazowej dawce (1 tabletka) wynosi około 50%, co wiąże się ze znacznym efektem pierwszego przejścia przez wątrobę. Maksymalne stężenie leku we krwi (Cmax) osiągane jest po około 3,5 godziny od momentu podania. Działanie terapeutyczne utrzymuje się przez około 8 godzin, co determinuje schemat dawkowania. Istotną cechą farmakokinetyki propafenonu jest nieproporcjonalny wzrost stężenia w surowicy oraz biodostępności po zastosowaniu kolejnych dawek, co wynika z uzyskania stanu nasycenia. Stan stacjonarny ustala się po 3-4 dniach regularnego stosowania leku, kiedy biodostępność wzrasta do prawie 100%.²

Dystrybucja

Propafenon charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym około 95%. Ta właściwość wpływa na objętość dystrybucji leku i jego biodostępność. Substancja czynna wykazuje zdolność przenikania przez barierę łożyskową oraz do mleka matki, co ma istotne znaczenie kliniczne przy stosowaniu leku u kobiet w ciąży i karmiących piersią.³

Metabolizm

Metabolizm propafenonu zachodzi głównie w wątrobie, gdzie lek podlega intensywnemu efektowi pierwszego przejścia. Szczególnie interesującą cechą metabolizmu propafenonu jest jego genetycznie uwarunkowany dwutorowy przebieg, co prowadzi do znacznych różnic międzyosobniczych w farmakokinetyce leku.⁴

Wyróżnia się dwie grupy pacjentów:

• Pacjenci szybko metabolizujący (stanowią >90% populacji) – u tych osób propafenon jest szybko i w znacznym stopniu metabolizowany do dwóch głównych aktywnych metabolitów:
  • 5-hydroksypropafenonu – powstającego przy udziale izoenzymu CYP2D6
  • N-depropylopropafenonu (norpropafenonu) – powstającego przy udziale izoenzymów CYP3A4 oraz CYP1A2
• Pacjenci wolno metabolizujący (stanowią <10% populacji) – charakteryzują się wolniejszym metabolizmem propafenonu z powodu braku lub minimalnego powstawania 5-hydroksypropafenonu. U tych pacjentów obserwuje się także wolniejszy metabolizm innych leków, takich jak enkainid, metoprolol czy dekstrometorfan.

Aktywność przeciwarytmiczna głównych metabolitów jest zbliżona do związku macierzystego, jednak ich stężenie we krwi jest około 20% niższe w porównaniu z propafenonem. Oprócz dwóch głównych metabolitów, zidentyfikowano jeszcze dziewięć innych, z których większość występuje w śladowych ilościach.⁵

Kinetyka eliminacji

Propafenon charakteryzuje się znacznymi różnicami w farmakokinetyce pomiędzy pacjentami szybko i wolno metabolizującymi:

Ze względu na opisane różnice farmakokinetyczne, konieczne jest dokładne indywidualne dostosowanie dawki ze zwróceniem szczególnej uwagi na kliniczne objawy toksyczności oraz zmiany w zapisie EKG. Warto podkreślić, że pomimo wyraźnych różnic w stężeniach leku we krwi, schemat dawkowania jest taki sam w obu grupach pacjentów.⁶

Eliminacja

Propafenon jest prawie całkowicie wydalany z moczem, głównie w postaci metabolitów. Po podaniu 600 mg propafenonu tylko 0,65% dawki jest wydalane z moczem w postaci niezmienionej. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi standardowo 5-7 godzin, jednak w niektórych przypadkach może wydłużyć się do 12 godzin po podaniu kolejnych dawek, co należy uwzględnić przy ustalaniu schematu dawkowania.⁷