Właściwości farmakodynamiczne ekonazolu azotanu

Ekonazol azotan, substancja czynna zawarta w kremie Pevazol w stężeniu 10 mg/g, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwgrzybiczych do stosowania miejscowego (kod ATC: D01AC03). Jest to pochodna imidazolu charakteryzująca się szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, która wykazuje również aktywność przeciwbakteryjną wobec niektórych patogenów.¹

Mechanizm działania ekonazolu

Ekonazol charakteryzuje się trójkierunkowym mechanizmem działania przeciwgrzybiczego, który obejmuje:²

• Uszkadzanie błony komórkowej grzyba, co zwiększa jej przepuszczalność dla substancji, które normalnie nie przenikają do wnętrza komórek
• Hamowanie procesów oksydacyjnych w komórkach grzybów, co objawia się przedwczesnymi zmianami w mitochondriach
• Hamowanie syntezy RNA i białek w organizmie grzyba

Główny mechanizm działania ekonazolu polega na hamowaniu 14-demetylacji podczas biosyntezy ergosterolu, który jest niezbędnym składnikiem ściany komórkowej grzyba. Konsekwencją tego działania jest niedobór ergosterolu oraz kumulacja 14-metylowanych steroli w komórce grzyba. Prowadzi to do zaburzenia wielu funkcji błony komórkowej, zmiany jej przepuszczalności oraz istotnych zaburzeń czynnościowych w komórce patogenu.³

Dzięki takiemu mechanizmowi działania, oporność pierwotna na ekonazol praktycznie nie występuje, a rozwój oporności wtórnej obserwuje się rzadko w praktyce klinicznej.⁴

Spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego

Ekonazol wykazuje silne i szybkie działanie grzybostatyczne, a w dużych stężeniach również działanie grzybobójcze wobec szerokiego spektrum patogenów grzybiczych, takich jak:⁵

• Dermatofity – w tym:
  • Trichophyton rubrum
  • Trichophyton mentagrophytes
  • Epidermophyton floccosum
  • Microsporum sp.
• Drożdżaki – w tym:
  • Candida albicans
  • Candida guilliermondi
  • Torulopsis sp.
  • Rhodotorula sp.
  • Malassezia furfur
• Grzyby dimorficzne
• Pleśniaki

Ekonazol wykazuje również działanie przeciwbakteryjne wobec ziarnikowców Gram-dodatnich, takich jak:⁶

• Nocardia minutissima
• Paciorkowce (Streptococcus sp.)
• Gronkowce (Staphylococcus sp.)

Farmakokinetyka po zastosowaniu miejscowym

Po miejscowym zastosowaniu w postaci kremu, ekonazol wykazuje bardzo dobrą penetrację do warstw naskórka i powierzchownych warstw skóry właściwej. Substancja aktywna osiąga szczególnie wysokie stężenia w warstwie rogowej naskórka, przekraczające wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla dermatofitów. Ta właściwość farmakokinetyczna zapewnia skuteczne działanie przeciwgrzybicze w miejscu aplikacji.⁷

Istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii jest to, że ekonazol po zastosowaniu miejscowym na skórę praktycznie nie wywiera działania ogólnoustrojowego, co minimalizuje ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z absorpcją systemową.⁸