Właściwości farmakodynamiczne
Oxyduo 20 mg + 10 mg

Wprowadzenie do właściwości farmakodynamicznych

Preparat Oxyduo należy do grupy farmakoterapeutycznej leków działających na układ nerwowy, klasyfikowanych jako leki przeciwbólowe, opioidy, naturalne alkaloidy opium. Produkt ten posiada kod ATC: N02AA55. Produkt leczniczy Oxyduo jest dostępny w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu w czterech różnych dawkach, z których każda zawiera określoną kombinację oksykodonu chlorowodorku oraz naloksonu chlorowodorku.¹

Mechanizm działania

Działanie farmakologiczne produktu Oxyduo opiera się na synergicznym działaniu dwóch substancji czynnych: oksykodonu i naloksonu. Obie substancje wykazują powinowactwo do receptorów opioidowych kappa, mu i delta zlokalizowanych w różnych strukturach organizmu – zarówno w ośrodkowym układzie nerwowym (mózg, rdzeń kręgowy), jak i w narządach obwodowych, takich jak jelita.²

Oksykodon – agonista receptorów opioidowych

Oksykodon działa jako agonista receptorów opioidowych, co oznacza, że wiąże się z endogennymi receptorami opioidowymi w ośrodkowym układzie nerwowym, aktywując je. Ta interakcja jest podstawą mechanizmu działania przeciwbólowego substancji. Aktywacja receptorów opioidowych przez oksykodon powoduje zahamowanie przewodnictwa bodźców bólowych i w konsekwencji łagodzenie odczucia bólu.³

Nalokson – antagonista receptorów opioidowych

W przeciwieństwie do oksykodonu, nalokson działa jako czysty antagonista receptorów opioidowych. Oznacza to, że blokuje wszystkie rodzaje receptorów opioidowych (kappa, mu i delta), nie aktywując ich. Ta właściwość naloksonu jest kluczowa dla zmniejszenia działań niepożądanych związanych z podawaniem opioidów, szczególnie zaburzeń czynności przewodu pokarmowego.⁴

Działanie farmakodynamiczne

Działanie farmakodynamiczne produktu Oxyduo charakteryzuje się złożoną interakcją między oksykodonem a naloksonem, gdzie każda substancja pełni specyficzną rolę w ogólnym efekcie terapeutycznym.

Biodostępność naloksonu i jej znaczenie kliniczne

Istotnym aspektem działania preparatu Oxyduo jest niska dostępność biologiczna naloksonu po podaniu doustnym. Ze względu na wyraźny metabolizm pierwszego przejścia, dostępność biologiczna naloksonu wynosi mniej niż 3%. Ta właściwość farmakokinetyczna sprawia, że ogólnoustrojowe oddziaływanie naloksonu jest klinicznie nieistotne, co pozwala na zachowanie przeciwbólowego działania oksykodonu.<sup data-drug="Oxyduo" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Ze względu na wyraźny metabolizm pierwszego przejścia, dostępność biologiczna naloksonu po podaniu doustnym wynosi 5

Miejscowe działanie naloksonu w jelitach

Pomimo niskiej biodostępności ogólnoustrojowej, nalokson wykazuje znaczące działanie miejscowe w przewodzie pokarmowym. Działając jako antagonista konkurencyjny w stosunku do oksykodonu na poziomie receptorów opioidowych w jelitach, nalokson skutecznie przeciwdziała zaburzeniom czynności jelit typowym dla leczenia opioidami. Zaburzenia te obejmują przede wszystkim zaparcia, które są jednym z najczęstszych działań niepożądanych terapii opioidowej. Dzięki temu mechanizmowi, preparat Oxyduo zapewnia skuteczne działanie przeciwbólowe przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka wystąpienia zaparć indukowanych opioidami.⁶

Wpływ na układ hormonalny i immunologiczny

Stosowanie opioidów, w tym produktu Oxyduo, może wywierać wpływ na układ hormonalny organizmu. Szczegółowe informacje dotyczące tego oddziaływania są dostępne w punkcie 4.4 Charakterystyki Produktu Leczniczego.⁷

Badania przedkliniczne wykazały, że naturalne opioidy mogą oddziaływać na różne komponenty układu odpornościowego. Znaczenie kliniczne tych obserwacji nie zostało jednak w pełni wyjaśnione. Ponadto, nie ma pewności czy oksykodon, będący półsyntetycznym opioidem, wykazuje podobne działanie immunomodulujące jak opioidy naturalne. Ten aspekt działania farmakodynamicznego wymaga dalszych badań klinicznych.⁸

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania kliniczne w zaparciach wywołanych opioidami

Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania produktu Oxyduo zostały potwierdzone w badaniach klinicznych, które wykazały istotne korzyści terapeutyczne wynikające z połączenia oksykodonu z naloksonem. W podwójnie zaślepionym 12-tygodniowym badaniu z grupami równoległymi, przeprowadzonym u 322 pacjentów cierpiących na zaparcia wywołane opioidami, zaobserwowano, że stosowanie produktu złożonego zawierającego oksykodon + nalokson przyczyniło się do poprawy funkcji przewodu pokarmowego.<sup data-drug="Oxyduo" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W podwójnie zaślepionym 12 tygodniowym badaniu z grupami równoległymi u 322 pacjentów z zaparciem wywołanym opioidami, leczonych produktem złożonym zawierającym oksykodonu chlorowodorek + naloksonu chlorowodorek wystąpiło średnio jedno dodatkowe spontaniczne wypróżnienie (bez zastosowania leków przeczyszczających) w ostatnim tygodniu badania w porównaniu do pacjentów przyjmujących podobne dawki oksykodonu w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (p9

U pacjentów leczonych produktem Oxyduo zaobserwowano średnio jedno dodatkowe spontaniczne wypróżnienie (bez konieczności zastosowania leków przeczyszczających) w ostatnim tygodniu badania, w porównaniu do pacjentów przyjmujących podobne dawki samego oksykodonu w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu. Różnica ta była statystycznie istotna (p<0,0001).<sup data-drug="Oxyduo" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W podwójnie zaślepionym 12 tygodniowym badaniu z grupami równoległymi u 322 pacjentów z zaparciem wywołanym opioidami, leczonych produktem złożonym zawierającym oksykodonu chlorowodorek + naloksonu chlorowodorek wystąpiło średnio jedno dodatkowe spontaniczne wypróżnienie (bez zastosowania leków przeczyszczających) w ostatnim tygodniu badania w porównaniu do pacjentów przyjmujących podobne dawki oksykodonu w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (p10

Zmniejszenie zużycia leków przeczyszczających

Kolejnym istotnym rezultatem badania klinicznego było znaczące zmniejszenie zapotrzebowania na leki przeczyszczające u pacjentów stosujących produkt złożony. W pierwszych 4 tygodniach badania zużycie leków przeczyszczających było znacząco mniejsze w grupie pacjentów stosujących oksykodon + nalokson (31%) w porównaniu do grupy stosującej monoterapię oksykodonem (55%). Różnica ta była wysoce istotna statystycznie (p<0,0001).<sup data-drug="Oxyduo" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Zużycie leków przeczyszczających w pierwszych 4 tygodniach było znacząco mniejsze w grupie pacjentów stosujących oksykodon + nalokson w porównaniu do grupy stosującej monoterapię oksykodonem (odpowiednio 31% wobec 55%, p11

Badania w bólu nienowotworowym

Podobne korzystne wyniki uzyskano w badaniu, w którym uczestniczyło 265 pacjentów z bólem nienowotworowym. W badaniu tym porównywano skuteczność i bezpieczeństwo produktu złożonego zawierającego oksykodonu chlorowodorek + naloksonu chlorowodorek w dawkach dobowych od 60 mg + 30 mg do 80 mg + 40 mg z takimi samymi dawkami oksykodonu chlorowodorku stosowanego w monoterapii. Wyniki tego badania potwierdziły korzyści wynikające z połączenia dwóch substancji czynnych w leczeniu bólu nienowotworowego, przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka wystąpienia zaparć.¹²