Specjalne ostrzeżenia
Orizon

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Orizon

Produkt leczniczy Orizon zawierający rysperydon wymaga zachowania szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na potencjalne zagrożenia dla pacjentów. Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tego leku przez personel medyczny.¹

Pacjenci w podeszłym wieku z otępieniem

Zwiększona umieralność stanowi istotny problem u osób w podeszłym wieku z otępieniem. Metaanaliza 17 kontrolowanych badań klinicznych wykazała zwiększoną śmiertelność u pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym rysperydonem, w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. W badaniach kontrolowanych placebo śmiertelność wynosiła 4,0% u pacjentów leczonych rysperydonem i 3,1% u pacjentów otrzymujących placebo (iloraz szans przy 95% przedziale ufności: 1,21 [0,7; 2,1]). Średni wiek zmarłych pacjentów wynosił 86 lat (zakres 67-100 lat).²

Dane z dwóch dużych badań obserwacyjnych wykazały nieznacznie zwiększone ryzyko zgonu również u osób w podeszłym wieku z otępieniem leczonych klasycznymi lekami przeciwpsychotycznymi w porównaniu do osób nieleczonych. Nie ma jednak wystarczających danych pozwalających dokładnie ocenić wielkość tego ryzyka, ani określić jego przyczynę.³

Jednoczesne stosowanie furosemidu

Szczególnej uwagi wymaga jednoczesne stosowanie rysperydonu i furosemidu u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo stwierdzono większą śmiertelność w grupie otrzymującej oba leki (7,3%; średni wiek pacjentów 89 lat, zakres 75-97 lat) w porównaniu do pacjentów leczonych wyłącznie rysperydonem (3,1%; średni wiek 84 lata, zakres 70-96 lat) lub wyłącznie furosemidem (4,1%; średni wiek 80 lat, zakres 67-90 lat).⁴

Tę zwiększoną śmiertelność stwierdzono w dwóch z czterech badań klinicznych. Jednoczesne podawanie rysperydonu z innymi diuretykami (głównie tiazydowymi w małych dawkach) nie powodowało podobnych skutków. Nie udało się dotychczas ustalić patofizjologicznego mechanizmu tłumaczącego to zjawisko.⁵

Należy zachować szczególną ostrożność i dokładnie rozważyć ryzyko i korzyści przed podjęciem decyzji o jednoczesnym podawaniu rysperydonu z furosemidem lub innymi diuretykami o silnym działaniu. Niezależnie od stosowanego leczenia, odwodnienie jest ogólnym czynnikiem ryzyka wpływającym na śmiertelność i należy go unikać u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem.⁶

Zdarzenia niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (CVAE)

W randomizowanych badaniach klinicznych u pacjentów z otępieniem stosujących atypowe leki przeciwpsychotyczne stwierdzono około trzykrotny wzrost ryzyka zdarzeń niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego. Połączone dane z sześciu kontrolowanych placebo badań z rysperydonem przeprowadzonych głównie u osób w podeszłym wieku (>65 lat) z demencją wykazały, że działania niepożądane dotyczące układu mózgowo-naczyniowego wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem oraz u 1,2% (8/712) pacjentów otrzymujących placebo. Iloraz szans wynosił 2,96 (przy 95% przedziale ufności 1,34; 7,50).^{65 lat) z demencją, wykazały, że działania niepożądane dotyczące układu mózgowo-naczyniowego (poważne i nie, łącznie) wystąpiły u 3,3% (33/1009) pacjentów leczonych rysperydonem, oraz u 1,2% (8/712) pacjentów, którym podawano placebo. Iloraz szans (przy 95% przedziale ufności) wynosił 2,96 (1,34; 7,50).”>7}

Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego było znacząco większe u pacjentów z otępieniem typu mieszanego czy naczyniowego niż u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego. Z tego powodu pacjenci z innymi typami otępienia niż otępienie typu alzheimerowskiego nie powinni być leczeni rysperydonem.⁸

Produkt leczniczy Orizon należy stosować z ostrożnością u pacjentów z czynnikami ryzyka wystąpienia udaru mózgu. Lekarzom zaleca się wnikliwe przeprowadzanie oceny ryzyka i korzyści ze stosowania tego leku u pacjentów w podeszłym wieku z otępieniem, uwzględniając indywidualne czynniki ryzyka udaru mózgu.⁹

Pacjentów i ich opiekunów należy poinstruować o konieczności natychmiastowego zgłaszania objawów potencjalnych działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego, takich jak nagłe osłabienie lub zdrętwienie twarzy, rąk lub nóg oraz zaburzenia mowy lub widzenia. W takich przypadkach należy bezzwłocznie rozważyć wszystkie opcje terapeutyczne, włącznie z przerwaniem leczenia rysperydonem.¹⁰

Orizon należy stosować wyłącznie w krótkotrwałym leczeniu uporczywej agresji u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, wspierając metody niefarmakologiczne, gdy istnieje ryzyko, że pacjent będzie stanowił zagrożenie dla siebie lub innych. Pacjentów należy poddawać regularnej ocenie z rozważeniem potrzeby kontynuacji leczenia.¹¹

Niedociśnienie ortostatyczne

Ze względu na blokowanie receptorów alfa przez rysperydon, może wystąpić niedociśnienie ortostatyczne, szczególnie podczas początkowej fazy dostosowywania dawki. Obserwowano klinicznie istotne niedociśnienie po wprowadzeniu leku do obrotu, zwłaszcza gdy jednocześnie stosowano leki przeciwnadciśnieniowe.¹²

Orizon należy stosować z ostrożnością u pacjentów z chorobami układu krążenia, takimi jak:

• niewydolność serca
• zawał mięśnia sercowego
• zaburzenia przewodzenia
• odwodnienie
• hipowolemia
• zaburzenia krążenia mózgowego

U tych pacjentów zaleca się stopniowe zwiększanie dawki zgodnie z zaleceniami. W przypadku wystąpienia niedociśnienia należy rozważyć zmniejszenie dawki.¹³

Leukopenia, neutropenia i agranulocytoza

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu, stwierdzano wystąpienie leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. Agranulocytozę po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano bardzo rzadko (<1/10 000 pacjentów).<sup data-drug="Orizon" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym rysperydonu, stwierdzano wystąpienie leukopenii, neutropenii i agranulocytozy. Agranulocytozę po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano bardzo rzadko (14

Pacjentów z istotną klinicznie leukopenią lub polekową leukopenią i (lub) neutropenią w wywiadzie należy monitorować przez pierwsze kilka miesięcy leczenia. Należy rozważyć zaprzestanie stosowania rysperydonu po pierwszym objawie istotnego klinicznie zmniejszenia liczby leukocytów, jeśli brak innych czynników przyczynowych.¹⁵

U pacjentów ze znaczącą klinicznie neutropenią należy uważnie obserwować, czy nie występuje gorączka lub inne objawy infekcji, oraz podjąć natychmiastowe leczenie w razie ich wystąpienia. W przypadku ciężkiej neutropenii (bezwzględna liczba neutrofilów <1 x 10⁹/l) należy zaprzestać stosowania rysperydonu i kontrolować liczbę leukocytów do czasu normalizacji.<sup data-drug="Orizon" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Należy uważnie obserwować, czy u pacjentów ze znaczącą klinicznie neutropenią nie występuje gorączka lub inne objawy przedmiotowe lub podmiotowe infekcji, oraz podjąć natychmiastowe leczenie w razie wystąpienia takich objawów. U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofilów 16

Późne dyskinezy/objawy pozapiramidowe

Działanie leków o właściwościach antagonistycznych wobec receptorów dopaminowych wiąże się z ryzykiem wystąpienia późnych dyskinez, charakteryzujących się rytmicznymi, mimowolnymi ruchami, zwłaszcza mięśni języka i/lub mięśni twarzy. Wystąpienie objawów pozapiramidowych stanowi czynnik ryzyka rozwinięcia późnych dyskinez. W przypadku wystąpienia objawów podmiotowych i przedmiotowych późnych dyskinez, należy rozważyć przerwanie leczenia wszelkimi lekami przeciwpsychotycznymi.¹⁷

Należy zachować ostrożność u pacjentów otrzymujących jednocześnie leki psychostymulujące (np. metylofenidat) i rysperydon, ponieważ podczas dostosowania dawki jednego lub obu produktów leczniczych mogą nasilić się objawy pozapiramidowe. Zaleca się stopniowe wycofywanie leku psychostymulującego.¹⁸

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych może wystąpić złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) charakteryzujący się: podwyższeniem temperatury ciała, sztywnością mięśni, niestabilnością układu autonomicznego, zaburzeniami świadomości i zwiększeniem aktywności fosfokinazy kreatynowej w surowicy. Mogą również wystąpić: mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek. W przypadku rozpoznania ZZN należy przerwać stosowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym produktu Orizon.¹⁹

Choroba Parkinsona i otępienie z obecnością ciał Lewy’ego

Przed przepisaniem produktu Orizon pacjentom z chorobą Parkinsona lub otępieniem z obecnością ciał Lewy’ego, lekarze powinni dokładnie rozważyć stosunek ryzyka do korzyści. Rysperydon może zaostrzyć przebieg choroby Parkinsona. W obu tych grupach pacjentów może wystąpić zwiększone ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego oraz zwiększona wrażliwość na leki przeciwpsychotyczne.²⁰

Do objawów zwiększonej wrażliwości na leki przeciwpsychotyczne u tych pacjentów należą:

• splątanie
• zaburzenie świadomości
• niestabilność postawy z częstymi upadkami

Powyższe objawy występują wraz z objawami pozapiramidowymi.²¹

Hiperglikemia i cukrzyca

W trakcie leczenia rysperydonem stwierdzano wystąpienie hiperglikemii, cukrzycy i zaostrzenia wcześniej istniejącej cukrzycy. W niektórych przypadkach zgłaszano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym. Bardzo rzadko zgłaszano kwasicę ketonową, a rzadko śpiączkę cukrzycową.²²

Zaleca się prowadzenie odpowiedniej obserwacji klinicznej pacjentów zgodnie z wytycznymi dotyczącymi terapii przeciwpsychotycznej. U osób leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym rysperydonem, należy monitorować objawy hiperglikemii (np. polidypsja, poliuria, nadmierne łaknienie i osłabienie), a pacjentów z cukrzycą należy regularnie badać, czy nie pogarsza się u nich kontrola glikemii.²³

Zwiększenie masy ciała

Podczas stosowania rysperydonu stwierdzano przypadki znacznego zwiększenia masy ciała. Należy regularnie kontrolować masę ciała pacjentów.²⁴

Hiperprolaktynemia

Hiperprolaktynemia jest częstym działaniem niepożądanym występującym podczas leczenia rysperydonem. Zaleca się badanie stężenia prolaktyny w osoczu u pacjentów z działaniami niepożądanymi prawdopodobnie związanymi z prolaktyną, takimi jak:

• ginekomastia
• zaburzenia miesiączkowania
• brak owulacji
• zaburzenia płodności
• zmniejszone libido
• zaburzenia wzwodu
• mlekotok

Badania hodowli tkankowych sugerują, że rozwój ludzkich nowotworów piersi może być stymulowany przez prolaktynę. Chociaż dotychczasowe badania kliniczne i epidemiologiczne nie wykazały wyraźnego związku z podawanymi lekami przeciwpsychotycznymi, należy zachować ostrożność u pacjentów z istotnym wywiadem w tym kierunku.²⁵

Produkt Orizon należy stosować z ostrożnością u pacjentów ze stwierdzonymi wcześniej hiperprolaktynemią lub guzami prolaktynozależnymi.²⁶

Wydłużenie odstępu QT

Wydłużenie odstępu QT było bardzo rzadko zgłaszane po wprowadzeniu rysperydonu do obrotu. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, należy zachować ostrożność podczas przepisywania rysperydonu pacjentom z:

• rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową
• wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym
• bradykardią
• zaburzeniami równowagi elektrolitowej (niedoborem potasu lub magnezu)

U tych pacjentów rysperydon może zwiększać ryzyko wystąpienia arytmii. Ostrożność należy zachować również przy stosowaniu rysperydonu jednocześnie z innymi lekami mogącymi wydłużać odstęp QT.²⁷

Drgawki

Należy zachować ostrożność podczas stosowania produktu Orizon u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub innymi stanami, które mogą obniżać próg drgawkowy.²⁸

Priapizm

W związku z działaniem blokującym receptor alfa-adrenergiczny, podczas leczenia produktem Orizon może wystąpić priapizm (bolesny wzwód prącia trwający ponad 4 godziny, wymagający natychmiastowej pomocy medycznej).²⁹

Regulacja temperatury ciała

Lekom przeciwpsychotycznym przypisuje się właściwość zakłócania zdolności organizmu do regulacji temperatury ciała. Należy zachować ostrożność przepisując Orizon pacjentom, u których mogą wystąpić czynniki podwyższające podstawową temperaturę ciała, takie jak:

• intensywny wysiłek fizyczny
• narażenie na działanie ekstremalnie wysokich temperatur
• jednoczesne przyjmowanie leków o działaniu przeciwcholinergicznym
• odwodnienie

Powyższe czynniki mogą zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń termoregulacji.³⁰

Działanie przeciwwymiotne

W badaniach przedklinicznych rysperydonu obserwowano jego działanie przeciwwymiotne. U ludzi efekt ten może maskować objawy przedawkowania niektórych leków lub stany, takie jak niedrożność jelit, zespół Reye’a i nowotwór mózgu.³¹

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek mają zmniejszoną zdolność wydalania czynnej frakcji przeciwpsychotycznej rysperydonu. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby wykazują zwiększone stężenie wolnej frakcji rysperydonu w osoczu. U takich pacjentów należy zachować szczególną ostrożność i dostosować dawkowanie leku.³²

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). U pacjentów leczonych tymi lekami często występują nabyte czynniki ryzyka tej choroby, dlatego przed rozpoczęciem i w trakcie terapii rysperydonem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka ŻChZZ i wdrożyć odpowiednie postępowanie zapobiegawcze.³³

Śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki

U pacjentów przyjmujących leki o działaniu antagonistycznym na receptory alfa1a-adrenergiczne, w tym rysperydon, stwierdzano podczas operacji usunięcia zaćmy śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki (IFIS). Zespół ten może zwiększać ryzyko powikłań ocznych w trakcie i po zabiegu.³⁴

Przed zabiegiem usunięcia zaćmy należy poinformować okulistę o przyjmowaniu przez pacjenta leków o działaniu antagonistycznym na receptory alfa1a-adrenergiczne. Nie ustalono potencjalnych korzyści z odstawienia tych leków przed zabiegiem i należy to rozważyć wobec ryzyka przerwania leczenia przeciwpsychotycznego.³⁵

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania u dzieci i młodzieży

Przed przepisaniem rysperydonu dzieciom i młodzieży z zaburzeniami zachowania konieczna jest dokładna analiza fizycznych i społecznych przyczyn zachowań agresywnych, takich jak ból czy niewłaściwe wymagania środowiskowe. Działanie sedatywne leku w tej grupie pacjentów należy dokładnie obserwować ze względu na możliwy wpływ na zdolność uczenia się. Zmiana czasu podawania rysperydonu może pomóc zmniejszyć wpływ sedacji na koncentrację u dzieci i młodzieży.³⁶

Stosowanie rysperydonu wiąże się ze zwiększeniem masy ciała i wskaźnika BMI. Zaleca się pomiar masy ciała przed rozpoczęciem leczenia i regularne jej kontrolowanie. Zmiany wzrostu obserwowane w długoterminowych badaniach mieściły się w normach dla danego wieku.³⁷

Ze względu na możliwy wpływ długotrwałej hiperprolaktynemii na wzrost i dojrzewanie płciowe dzieci i młodzieży, należy regularnie oceniać stan endokrynologiczny pacjenta, obejmujący:

• pomiary wzrostu
• kontrolę masy ciała
• ocenę dojrzewania płciowego
• monitorowanie menstruacji u dziewcząt
• badanie innych potencjalnych działań prolaktynozależnych

Wyniki obserwacyjnego badania przeprowadzonego po wprowadzeniu produktu do obrotu wykazały, że osoby w wieku 8-16 lat leczone rysperydonem były o około 3,0-4,8 cm wyższe niż osoby stosujące inne leki przeciwpsychotyczne. Nie określono jeszcze, czy ekspozycja na rysperydon ma wpływ na ostateczny wzrost dorosłych pacjentów.³⁸

W trakcie leczenia rysperydonem należy regularnie kontrolować występowanie objawów pozapiramidowych i innych zaburzeń ruchu.³⁹

Informacje dotyczące substancji pomocniczych w produkcie Orizon

Tabletki powlekane Orizon zawierają laktozę jednowodną. Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.⁴⁰

Tabletki powlekane Orizon 2 mg zawierają barwnik żółcień pomarańczową FCF (E 110), która może powodować reakcje alergiczne.⁴¹

Produkt leczniczy Orizon zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.⁴²