Działania niepożądane
Oramorph 20 mg/ml
Oramorph zawiera morfinę siarczan w stężeniu 20 mg/ml, gdzie 1 kropla odpowiada 1,25 mg morfiny. Morfina, jako opioid, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały sklasyfikowane według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana. Do najczęstszych działań należą zmienność nastroju (euforia, dysforia), sedacja, zaburzenia poznawcze i sensoryczne, nudności, wymioty, zaparcia, mioza oraz reakcje skórne takie jak pokrzywka i świąd. Rzadziej obserwuje się reakcje anafilaktyczne, drgawki, hipotermię, zaburzenia sercowo-naczyniowe (np. palpitacje, hipotensja), depresję oddechową, a także poważne powikłania jak zespół nieprawidłowego wydzielania ADH (SIADH) czy zespół ośrodkowego bezdechu sennego.
Działania niepożądane leku Oramorph 20 mg/ml, krople doustne, roztwór
Oramorph zawiera jako substancję czynną morfinę siarczan w stężeniu 20 mg/ml (1 kropla odpowiada 1,25 mg morfiny siarczanu). Jako lek opioidowy, morfina charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które mogą wystąpić podczas terapii. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę działań niepożądanych w podziale na układy i narządy oraz częstość ich występowania.1
Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych
W celu precyzyjnego określenia częstości występowania poszczególnych działań niepożądanych, stosuje się następującą klasyfikację:2
- Bardzo często: występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
- Często: występują u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
- Niezbyt często: występują u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż 1 na 100 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
- Rzadko: występują u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
- Bardzo rzadko: występują u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
- Częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych
Działania niepożądane w podziale na układy i narządy
| Układ/narząd | Częstość występowania | Działanie niepożądane | Opis |
|---|---|---|---|
| Zaburzenia układu immunologicznego | Rzadko | Reakcje anafilaktyczne i anafilaktoidalne | Ciężkie reakcje alergiczne mogące zagrażać życiu |
| Rzadko | Ataki astmy u wrażliwych pacjentów | Skurcz oskrzeli prowadzący do napadu astmy | |
| Zaburzenia endokrynologiczne | Rzadko | Drgawki | Niekontrolowane skurcze mięśni |
| Rzadko | Hipotermia | Obniżenie temperatury ciała poniżej prawidłowej | |
| Bardzo rzadko | Zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu ADH (SIADH) | Objaw wiodący: hiponatremia (obniżone stężenie sodu we krwi) | |
| Zaburzenia psychiczne | Bardzo często | Zmienność nastroju | Głównie euforia, ale też obniżenie nastroju (dysforia) |
| Często | Zmiany aktywności | Zazwyczaj sedacja, ale też podwyższony poziom aktywności lub stany pobudzenia | |
| Często | Zaburzenia poznawcze i sensoryczne | Zaburzenia myślenia, zaburzenia percepcji/halucynacje, stan splątania | |
| Bardzo rzadko | Uzależnienie, zmniejszone libido, zaburzenia potencji | Rozwój fizycznego i/lub psychicznego uzależnienia | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Często | Zawroty głowy, ból głowy | Dolegliwości neuroogólne |
| Niezbyt często | Dezorientacja, pobudzenie | Zaburzenia orientacji w czasie i przestrzeni | |
| Niezbyt często | Uspokojenie, senność, uczucie zawrotów głowy | Stany obniżonej aktywności umysłowej | |
| Bardzo rzadko | Drżenie, mimowolne drgawki mięśni, napady padaczkowe | Zaburzenia neurologiczne mogące zagrażać zdrowiu | |
| Nieznana | Allodynia, hiperalgezja, nadmierna potliwość | Zwiększona wrażliwość na ból i nadmierne pocenie się | |
| Zaburzenia oka | Często | Mioza | Zwężenie źrenicy oka (typowy objaw towarzyszący) |
| Rzadko | Niewyraźne widzenie | Zaburzenia ostrości wzroku | |
| Rzadko | Podwójne widzenie i oczopląs | Zaburzenia koordynacji ruchów gałek ocznych | |
| Zaburzenia serca | Niezbyt często | Palpitacja, zaczerwienienie twarzy | Subiektywne odczucie nieregularnego lub przyspieszonego bicia serca |
| Rzadko | Obniżone ciśnienie krwi | Hipotensja mogąca prowadzić do omdleń | |
| Rzadko | Bradykardia, tachykardia | Zwolnienie lub przyspieszenie akcji serca | |
| Rzadko | Ogólne osłabienie, omdlenia i niewydolność serca | Poważne zaburzenia funkcji układu sercowo-naczyniowego | |
| Zaburzenia układu oddechowego | Niezbyt często | Depresja oddechowa, skurcz oskrzeli | Niebezpieczne ograniczenie funkcji oddechowych |
| Bardzo rzadko | Duszność | Subiektywne uczucie braku powietrza | |
| Nieznana | Zespół ośrodkowego bezdechu sennego | Przerwy w oddychaniu podczas snu | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Często | Nudności, wymioty | Szczególnie na początku leczenia |
| Często | Zaparcia, anoreksja, dyspepsja, zaburzenia smaku | Dolegliwości przewodu pokarmowego | |
| Niezbyt często | Suchość w ustach, kolka | Dyskomfort w obrębie jamy ustnej i brzucha | |
| Rzadko | Podwyższony poziom enzymów trzustkowych, zapalenie trzustki | Uszkodzenie trzustki | |
| Bardzo rzadko | Niedrożność jelit, ból brzucha | Poważne zaburzenia pasażu jelitowego | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Niezbyt często | Skurcz dróg żółciowych | Utrudnienie odpływu żółci |
| Bardzo rzadko | Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych | Marker uszkodzenia wątroby | |
| Nieznana | Skurcz zwieracza Oddiego | Ból typowy dla kolki żółciowej | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Często | Pocenie się, reakcje nadwrażliwości | Pokrzywka, świąd |
| Bardzo rzadko | Inne reakcje skórne | Wysypka (osutka) i obrzęk obwodowy (odwracalne po zakończeniu terapii) | |
| Nieznana | Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) | Rzadka, poważna reakcja skórna | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe | Bardzo rzadko | Skurcze mięśni | Bolesne, mimowolne skurcze |
| Bardzo rzadko | Sztywność mięśni | Ograniczenie ruchomości | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Niezbyt często | Zatrzymanie moczu | Niemożność oddania moczu |
| Niezbyt często | Działanie antydiuretyczne | Zmniejszenie produkcji moczu | |
| Niezbyt często | Skurcz moczowodów | Utrudniony przepływ moczu | |
| Zaburzenia ogólne | Nieznana | Zespół odstawienia leku (abstynencji) | Zespół objawów występujących po nagłym przerwaniu podawania leku |
Szczególne zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi
Depresja oddechowa jest jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych morfiny. W zależności od dawki, morfina prowadzi do depresji oddechowej i sedacji w różnym stopniu, od lekkiego zmęczenia do uczucia senności. Niewydolność oddechowa może prowadzić do śmierci. U pacjentów leczonych w warunkach intensywnej opieki medycznej zgłaszano niekardiogenny obrzęk płuc.3
Zespół uzależnienia i odstawienia stanowi istotne ryzyko podczas terapii morfiną. Stosowanie opioidowych leków przeciwbólowych może prowadzić do rozwoju fizycznej i/lub psychicznej zależności lub tolerancji na lek. Wielokrotne stosowanie produktu Oramorph może prowadzić do uzależnienia od leku, nawet stosowanego w dawkach terapeutycznych. Ryzyko uzależnienia od leku może się różnić w zależności od czynników ryzyka występujących u danego pacjenta, dawki i czasu trwania leczenia opioidami.4
W przypadku nagłego przerwania podawania leku lub podania antagonistów opioidowych może wystąpić zespół odstawienny, który charakteryzuje się następującymi objawami:5
- Objawy fizjologiczne: bóle ciała, drgawki, zespół niespokojnych nóg, biegunka, kolka brzuszna, nudności, objawy grypopodobne, tachykardia i rozszerzenie źrenic
- Objawy psychologiczne: nastrój dysforyczny, niepokój i drażliwość
- U osób uzależnionych od leków często występuje tzw. „głód lekowy”
Szczególne grupy ryzyka
U niemowląt mogą wystąpić napady drgawek po przedawkowaniu morfiny. Depresja oddechowa i niedociśnienie z zaburzeniami krążenia i postępującą śpiączką są oznakami przedawkowania; można ich uniknąć przez odpowiednie dawkowanie.6
Postępowanie w przypadku częstych działań niepożądanych
Nudności i wymioty: w celu uniknięcia mdłości i wymiotów morfina może być podawana razem z lekiem przeciwwymiotnym.7
Zaparcia: można je leczyć lekiem przeczyszczającym. Zaparcia są typowym objawem towarzyszącym terapii opioidowej i wymagają profilaktycznego podejścia.8
Reakcje skórne: morfina uwalnia histaminę i w konsekwencji może powodować pokrzywkę, inne reakcje skórne i świąd. Większość reakcji skórnych jest odwracalna po zakończeniu terapii.9
Zgłaszanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309. Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.10
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.11
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania