Przedawkowanie leku Oramorph

Oramorph w postaci kropli doustnych (20 mg/ml) zawiera jako substancję czynną morfinę siarczan w stężeniu 20 mg/ml. Preparat występuje w formie prawie bezbarwnego roztworu wodnego, gdzie jedna kropla odpowiada 1,25 mg morfiny siarczanu. Przedawkowanie tego silnego opioidu może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, a w skrajnych przypadkach do zgonu pacjenta¹.

Objawy przedawkowania

Zatrucie morfiną charakteryzuje się szeregiem objawów klinicznych, które nasilają się wraz ze stopniem intoksykacji. Do najpoważniejszych należy depresja oddechowa, która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Ponadto typowym obrazem przedawkowania jest zachłystowe zapalenie płuc, mioza (zwężenie źrenicy oka) oraz niedociśnienie².

W ciężkich przypadkach intoksykacji dochodzi do znacznego niedotlenienia organizmu, co paradoksalnie może powodować rozszerzenie źrenic (w przeciwieństwie do typowej miozy). Zahamowanie oddychania staje się krytyczne, z częstością oddechów spadającą do 2-4 na minutę, co prowadzi do sinicy. Obraz kliniczny może obejmować niewydolność krążenia i głęboką śpiączkę³.

W przebiegu zatrucia morfiną ciśnienie tętnicze początkowo może pozostawać w granicach normy, jednak wraz z postępem intoksykacji wyraźnie spada. Długotrwałe niedociśnienie prowadzi do wstrząsu. W zakresie zaburzeń rytmu serca obserwuje się zarówno tachykardię, jak i bradykardię. Dodatkowo może wystąpić rabdomioliza (rozpad mięśni prążkowanych). Charakterystyczne jest również obniżenie temperatury ciała oraz rozluźnienie mięśni szkieletowych. U niektórych pacjentów, szczególnie u dzieci, mogą pojawić się napady drgawkowe uogólnione⁴.

Najczęstszą przyczyną zgonu w przedawkowaniu morfiny jest niewydolność oddechowa lub powikłania z nią związane, takie jak obrzęk płuc⁵.

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania Oramorphu wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. W pierwszej kolejności należy skoncentrować się na oczyszczeniu i utrzymaniu drożności dróg oddechowych. Kluczowe znaczenie ma zapewnienie wspomaganej lub kontrolowanej wentylacji⁶.

Farmakologicznym antidotum w zatruciu morfiną jest nalokson, który jako antagonista receptorów opioidowych znosi działanie morfiny. W przypadku znacznego przedawkowania protokół leczenia zakłada podanie dożylne 0,4-0,8 mg naloksonu. W razie konieczności dawkę można powtarzać co 2-3 minuty lub zastosować wlew ciągły w dawce 2 mg w 500 ml roztworu soli fizjologicznej lub 5% roztworu dekstrozy (stężenie 0,004 mg/ml). Szybkość wlewu powinna być uzależniona od wcześniej podanych dawek oraz indywidualnej odpowiedzi pacjenta na leczenie⁷.

Należy pamiętać, że działanie naloksonu jest stosunkowo krótkotrwałe (2-3 godziny), dlatego pacjent wymaga ścisłego monitorowania aż do całkowitego powrotu spontanicznego oddechu. W populacji pediatrycznej jednorazowa dawka naloksonu wynosi 0,01 mg/kg masy ciała⁸.

Stosowanie naloksonu podlega pewnym ograniczeniom. Nie należy go podawać, jeżeli przedawkowanie morfiny nie powoduje klinicznie istotnej depresji oddechowej lub krążeniowej. Szczególną ostrożność należy zachować przy podawaniu naloksonu osobom uzależnionym fizycznie od morfiny lub gdy istnieje takie podejrzenie. W tych przypadkach nagłe lub całkowite zniesienie działania opioidu może wywołać ostry zespół odstawienia⁹.

Dodatkowe postępowanie powinno obejmować tlenoterapię, podawanie leków wazopresyjnych oraz dożylną suplementację płynową w zależności od stanu klinicznego pacjenta¹⁰.

Płukanie żołądka w przedawkowaniu morfiny ma ograniczoną wartość czasową – powinno być wykonane w ciągu pierwszych 2 godzin od przyjęcia leku i wyłącznie u pacjentów przytomnych, reagujących na leczenie¹¹.

Tabela objawów przedawkowania