Działania niepożądane leku Olanzapine Bluefish

Olanzapine Bluefish (olanzapina) jest lekiem dostępnym w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej w dawkach 5 mg, 10 mg i 15 mg. Podobnie jak wszystkie leki, olanzapina może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego pacjenta one wystąpią. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa tego leku na podstawie danych klinicznych i doświadczeń po wprowadzeniu produktu do obrotu.¹

Podsumowanie profilu bezpieczeństwa

W badaniach klinicznych z udziałem dorosłych pacjentów najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi (obserwowanymi u ≥1% pacjentów) związanymi ze stosowaniem olanzapiny były: senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, zwiększenie stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów, glukozuria, zwiększenie łaknienia, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, hipotonia ortostatyczna, działanie przeciwcholinergiczne, przejściowe bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz, wysypka, osłabienie, uczucie zmęczenia, gorączka, bóle stawów, zwiększona aktywność fosfatazy alkalicznej, duża aktywność gammaglutamylotransferazy, duże stężenie kwasu moczowego, duża aktywność kinazy kreatynowej i obrzęk.²

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane oraz zaburzenia badań laboratoryjnych obserwowane podczas zgłoszeń spontanicznych oraz badań klinicznych. Częstość występowania działań niepożądanych określono następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (nie może być ustalona na podstawie dostępnych danych).³

Szczegółowe informacje dotyczące wybranych działań niepożądanych

Wpływ na masę ciała

W badaniach klinicznych obserwowano znaczące klinicznie zwiększenie masy ciała we wszystkich zakresach wskaźnika masy ciała. Po krótkotrwałym leczeniu (mediana trwania terapii 47 dni) zwiększenie masy ciała w stosunku do wartości wyjściowych o ≥7% występowało bardzo często (22,2%), o ≥15% często (4,2%), a o ≥25% niezbyt często (0,8%). Podczas długotrwałego stosowania produktu (co najmniej 48 tygodni), zwiększenie masy ciała w stosunku do wartości wyjściowych o ≥7%, ≥15% i ≥25% występowało bardzo często (odpowiednio u 64,4%, 31,7% i 12,3% pacjentów).⁴

Zaburzenia metaboliczne

Średnie zwiększenie stężenia lipidów na czczo (cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i triglicerydów) było większe u pacjentów bez dowodów na występowanie zaburzeń lipidowych przed rozpoczęciem leczenia. Zaobserwowano m.in. zmiany w zakresie:⁵

• Cholesterolu całkowitego na czczo – obserwowano zmiany z prawidłowych wyjściowych wartości (<5,17 mmol/l) do wysokich (≥6,2 mmol/l), a także zmiany przy wyjściowych wartościach granicznych (≥5,17 – <6,2 mmol/l) do wysokich (≥6,2 mmol/l), które były bardzo częste.⁶
• Glukozy na czczo – obserwowano zmiany z prawidłowych wyjściowych wartości (<5,56 mmol/l) do wysokich (≥7 mmol/l), a także zmiany przy wyjściowych wartościach granicznych (≥5,56 – <7 mmol/l) do wysokich (≥7 mmol/l), które były bardzo częste.⁷
• Triglicerydów na czczo – obserwowano zmiany z prawidłowych wyjściowych wartości (<1,69 mmol/l) do wysokich (≥2,26 mmol/l), a także zmiany przy wyjściowych wartościach granicznych (≥1,69 – <2,26 mmol/l) do wysokich (≥2,26 mmol/l), które były bardzo częste.⁸

Zaburzenia pozapiramidowe

W badaniach klinicznych częstość występowania parkinsonizmu i dystonii u pacjentów leczonych olanzapiną liczbowo była większa, jednak nie była statystycznie istotna w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. U pacjentów leczonych olanzapiną rzadziej stwierdzano parkinsonizm, akatyzję i dystonię niż u pacjentów leczonych stopniowo zwiększanymi dawkami haloperydolu. Ze względu na brak dokładnych informacji dotyczących wcześniejszego występowania u tych pacjentów ostrych lub przewlekłych ruchowych zaburzeń pozapiramidowych, obecnie nie można jednoznacznie stwierdzić, że olanzapina wywołuje mniej późnych dyskinez i (lub) innych późnych zaburzeń pozapiramidowych.⁹

Objawy odstawienne

W przypadku nagłego przerwania podawania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów odstawiennych, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty.¹⁰

Hiperprolaktynemia

W badaniach klinicznych trwających do 12 tygodni, stężenie prolaktyny w osoczu przekroczyło górną granicę normy u około 30% pacjentów leczonych olanzapiną, u których stężenie prolaktyny na początku badania było w normie. U większości tych pacjentów zwiększenie stężenia prolaktyny było na ogół łagodne i nie przekraczało dwukrotnej górnej granicy normy.¹¹

Długotrwałe stosowanie preparatu

Podczas długotrwałego stosowania leku (co najmniej 48 tygodni) procent pacjentów, u których występowały znaczące klinicznie działania niepożądane, jak zwiększenie masy ciała, stężenia glukozy, całkowitego cholesterolu LDL i HDL lub triglicerydów, zwiększał się w czasie. U dorosłych pacjentów, którzy ukończyli leczenie trwające od 9 do 12 miesięcy, szybkość zwiększania się średniego stężenia glukozy ulegała zwolnieniu po około 6 miesiącach.¹²

Specjalne grupy pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku z otępieniem

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów w podeszłym wieku z rozpoznaniem otępienia, leczenie olanzapiną wiązało się ze zwiększoną częstością zgonów oraz występowaniem niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych w porównaniu do placebo. Bardzo częstymi działaniami niepożądanymi były: nieprawidłowy chód i upadki. Często obserwowano: zapalenie płuc, podwyższoną temperaturę ciała, letarg, rumień, omamy wzrokowe i nietrzymanie moczu.¹³

Pacjenci z chorobą Parkinsona

W trakcie badań klinicznych u pacjentów z chorobą Parkinsona, u których wystąpiła psychoza polekowa (agoniści dopaminy), bardzo często stwierdzano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy. Występowały one częściej niż w grupie placebo.¹⁴

Pacjenci z chorobą afektywną dwubiegunową

W jednym badaniu klinicznym z udziałem pacjentów z rozpoznaniem epizodu manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej, skojarzone stosowanie olanzapiny z walproinianem wywołało neutropenię u 4,1% osób; duże stężenie walpronianu w osoczu mogło być czynnikiem wpływającym na jej wystąpienie. W trakcie stosowania olanzapiny z litem lub walproinianem zaobserwowano częstsze (>10%) występowanie drżenia, suchości błony śluzowej jamy ustnej, zwiększonego apetytu i zwiększenia masy ciała. Często stwierdzano również zaburzenia mowy.¹⁵

W trakcie podawania olanzapiny w skojarzeniu z litem lub walproinianem podczas aktywnej fazy leczenia (do 6 tygodni), u 17,4% pacjentów zaobserwowano zwiększenie masy ciała o >7% w stosunku do początkowej masy ciała. Długotrwałe (do 12 miesięcy) stosowanie olanzapiny w celu zapobiegania nawrotom u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową było związane ze zwiększeniem masy ciała o ≥7% w stosunku do początkowej masy ciała u 39,9% pacjentów.¹⁶

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia. Mimo że nie przeprowadzono badań klinicznych zaprojektowanych do porównania młodzieży i osób dorosłych, porównano dane z badań z udziałem młodzieży z wynikami badań u pacjentów dorosłych.¹⁷

U młodzieży (w wieku 13-17 lat) zaobserwowano następujące działania niepożądane występujące częściej niż u dorosłych lub zostały one zidentyfikowane podczas krótkotrwałych badań klinicznych w tej grupie wiekowej:¹⁸

• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania:
  • Bardzo często: zwiększenie masy ciała, zwiększenie stężenia triglicerydów, zwiększenie łaknienia
  • Często: zwiększenie stężenia cholesterolu
• Zaburzenia układu nerwowego:
  • Bardzo często: uspokojenie (obejmujące hipersomnię, letarg, senność)
• Zaburzenia żołądka i jelit:
  • Często: suchość w ustach
• Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych:
  • Bardzo często: zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT)
• Badania laboratoryjne:
  • Bardzo często: zmniejszenie całkowitej bilirubiny, zwiększenie GGT, zwiększenie stężenia prolaktyny w osoczu

Znaczące klinicznie zwiększenie masy ciała (≥7%) wydaje się występować częściej w populacji młodzieży niż u dorosłych po porównywalnej ekspozycji na produkt. Rząd wielkości zwiększenia masy ciała i procent pacjentów w grupie młodzieży, u których wystąpiło znaczące klinicznie zwiększenie masy ciała, był większy po długotrwałej ekspozycji (co najmniej 24 tygodnie), niż po krótkotrwałej ekspozycji.¹⁹

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Al. Jerozolimskie 181 C, 02-222 Warszawa Tel.: +48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309. Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁰