Właściwości farmakodynamiczne leku Nolpaza control

Nolpaza control zawierająca 20 mg pantoprazolu (w postaci pantoprazolu sodowego półtorawodnego) należy do grupy farmakoterapeutycznej: inhibitory pompy protonowej (IPP), oznaczonej kodem ATC: A02BC02. Lek ten występuje w postaci jasnobrązowożółtych, owalnych, obustronnie lekko wypukłych tabletek dojelitowych, które zawierają również 18 mg sorbitolu jako substancję pomocniczą o znanym działaniu.¹

Mechanizm działania

Pantoprazol jest podstawionym benzoimidazolem, który działa poprzez specyficzne blokowanie pompy protonowej w komórkach okładzinowych żołądka, hamując wydzielanie kwasu solnego. W środowisku kwaśnym, w świetle kanalików komórek okładzinowych, substancja czynna ulega przekształceniu do postaci aktywnej, która bezpośrednio hamuje aktywność enzymu H+,K+-ATP-azy. Enzym ten odpowiada za końcowy etap produkcji kwasu solnego w żołądku.²

Stopień zahamowania wydzielania kwasu solnego wykazuje zależność od zastosowanej dawki i dotyczy zarówno podstawowego, jak i stymulowanego wydzielania kwasu. Ważną cechą kliniczną jest fakt, że u większości pacjentów zmniejszenie produkcji kwasu solnego prowadzi do ustąpienia objawów refluksu, w tym przede wszystkim zgagi, w ciągu tygodnia od rozpoczęcia terapii.³

Istotną właściwością pantoprazolu jest jego zdolność do wiązania się z enzymem dystalnie w stosunku do poziomu receptora komórki, co umożliwia wpływ na wydzielanie kwasu solnego niezależnie od rodzaju stymulacji przez inne substancje, takie jak acetylocholina, histamina czy gastryna. Efekt ten jest identyczny zarówno przy podaniu doustnym, jak i dożylnym produktu.⁴

Wpływ na stężenie gastryny

Zmniejszenie kwaśności treści żołądkowej pod wpływem pantoprazolu powoduje proporcjonalne zwiększenie wydzielania gastryny. Jest to reakcja fizjologiczna organizmu i ma charakter odwracalny.⁵

Podczas krótkotrwałego stosowania wartości stężenia gastryny na czczo ulegają zwiększeniu, ale w większości przypadków nie przekraczają górnej granicy normy. W trakcie długotrwałej terapii stężenie gastryny w większości przypadków ulega podwojeniu, choć nadmierne zwiększenie jej stężenia obserwuje się tylko w pojedynczych przypadkach.⁶

Jako konsekwencja długotrwałego leczenia, w rzadkich przypadkach obserwowano łagodny do umiarkowanego rozrost specyficznych komórek wydzielania wewnętrznego (tzw. komórek ECL) w żołądku (rozrost prosty do gruczolakowatego). Istotne jest, że w przeciwieństwie do obserwacji w badaniach na zwierzętach, u ludzi nie stwierdzono powstawania zmian przedrakowiakowych (rozrost atypowy) lub rakowiaków żołądka.⁷

Wpływ na parametry diagnostyczne

Podczas stosowania leków przeciwwydzielniczych, w tym pantoprazolu, dochodzi do zwiększenia stężenia gastryny w surowicy w odpowiedzi na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego. Równocześnie zwiększa się stężenie chromograniny A (CgA) wskutek zmniejszenia kwaśności wewnątrzżołądkowej. Należy zwrócić uwagę, że podwyższone stężenie CgA może zakłócać badania wykrywające guzy neuroendokrynne.⁸

W związku z powyższym, zgodnie z opublikowanymi dowodami, leczenie inhibitorami pompy protonowej należy przerwać na okres od 5 dni do 2 tygodni przed planowanym pomiarem stężenia CgA. Ma to na celu umożliwienie powrotu stężenia CgA, mylnie zwiększonego w wyniku leczenia, do zakresu referencyjnego.⁹

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność kliniczną pantoprazolu w dawce 20 mg potwierdzono w retrospektywnej analizie 17 badań z udziałem 5960 pacjentów z chorobą refluksową przełyku (GERD). W badaniach tych oceniano objawy związane z refluksem, takie jak zgaga i kwaśne odbijania, według standardowej metodologii.¹⁰

Wybrane do analizy badania musiały zawierać przynajmniej jeden punkt oceny zarzucania kwasu po dwóch tygodniach leczenia. Warto zaznaczyć, że w większości badań rozpoznanie GERD opierało się na ocenie endoskopowej, z wyjątkiem jednego badania, w którym kwalifikacja pacjentów bazowała wyłącznie na ocenie objawów klinicznych.¹¹

Wyniki analizy przedstawiono w poniższej tabeli:

Dane te pokazują wyraźną skuteczność pantoprazolu w leczeniu objawów refluksu, z zauważalnym stopniowym zwiększaniem się odsetka pacjentów całkowicie wolnych od objawów w miarę kontynuacji leczenia.¹²

W przeprowadzonych badaniach porównawczych pantoprazol wykazał wyższą skuteczność w porównaniu do placebo i antagonistów receptora H2 (H2RA) oraz nie gorszą skuteczność w porównaniu do innych inhibitorów pompy protonowej. Co istotne klinicznie, odsetek pacjentów ze złagodzeniem objawów choroby refluksowej był w znacznym stopniu niezależny od początkowego stopnia zaawansowania GERD, co potwierdza skuteczność leku w różnych stadiach choroby.¹³