Właściwości farmakodynamiczne moksyfloksacyny

Moksyfloksacyna, występująca w produkcie Moxifloxacin Kabi 400 mg/250 ml roztwór do infuzji, należy do grupy farmakoterapeutycznej chinolonów przeciwbakteryjnych, podgrupy fluorochinolonów, klasyfikowanych według kodu ATC jako J01MA14. ¹

Mechanizm działania

Moksyfloksacyna wykazuje działanie przeciwbakteryjne poprzez hamowanie bakteryjnych topoizomeraz typu II. Enzymy te, do których należą gyraza DNA oraz topoizomeraza IV, pełnią kluczową rolę w fizjologii bakterii, będąc niezbędnymi do prawidłowego przebiegu procesów replikacji, transkrypcji oraz naprawy bakteryjnego DNA. ²

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Skuteczność przeciwbakteryjna fluorochinolonów, w tym moksyfloksacyny, charakteryzuje się zależnością od stężenia substancji czynnej. W przeprowadzonych badaniach farmakodynamicznych zarówno na modelach zwierzęcych zakażeń, jak i u ludzi wykazano, że głównym parametrem determinującym skuteczność terapeutyczną jest stosunek pola pod krzywą stężenia leku w osoczu w czasie 24 godzin do minimalnego stężenia hamującego (AUC₂₄/MIC). ³

Mechanizmy oporności

Rozwój oporności bakterii na moksyfloksacynę i inne fluorochinolony może zachodzić poprzez różne mechanizmy, z których najważniejsze to:

• Mutacje w genach kodujących gyrazę DNA i topoizomerazę IV, prowadzące do zmiany struktury tych enzymów i zmniejszenia ich powinowactwa do fluorochinolonów ⁴
• Mechanizm aktywnego usuwania antybiotyku z komórki bakteryjnej (efflux) ⁵
• Zmniejszona przepuszczalność błony komórkowej bakterii dla fluorochinolonów ⁶
• Pośredniczona przez białka ochrona gyrazy DNA ⁷

Należy zauważyć, że między moksyfloksacyną a innymi fluorochinolonami występuje zjawisko oporności krzyżowej, co oznacza, że bakterie oporne na jedną substancję z tej grupy wykazują zazwyczaj oporność również na pozostałe. ⁸

Co istotne z klinicznego punktu widzenia, mechanizmy oporności specyficzne dla innych grup antybiotyków nie mają wpływu na aktywność moksyfloksacyny, co umożliwia jej skuteczne działanie wobec bakterii opornych na inne grupy leków przeciwbakteryjnych. ⁹

Wartości graniczne

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST) określił dla moksyfloksacyny kliniczne graniczne wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) oraz strefy zahamowania wzrostu wokół krążków (stan na 01.01.2012 r.). Wartości graniczne niezwiązane z gatunkiem wynoszą ≤0,5 mg/l dla szczepów wrażliwych oraz >1 mg/l dla szczepów opornych. ^{1 mg/l”>10}

Wartości graniczne niezwiązane z gatunkiem zostały wyznaczone głównie na podstawie danych farmakokinetycznych i farmakodynamicznych i są niezależne od rozkładu MIC dla poszczególnych gatunków bakterii. Mają one zastosowanie wyłącznie dla gatunków, dla których nie określono specyficznych wartości granicznych, i nie należy ich odnosić do gatunków, dla których kryteria oceny muszą dopiero zostać ustalone. ¹¹

Wrażliwość mikrobiologiczna

Występowanie nabytej oporności wśród różnych gatunków bakterii wykazuje zmienność geograficzną oraz czasową. Z tego względu, szczególnie w leczeniu ciężkich zakażeń, istotne jest uwzględnienie lokalnych danych dotyczących oporności. W przypadkach gdy lokalne dane wskazują na poziom oporności mogący podważać skuteczność moksyfloksacyny w leczeniu określonych zakażeń, zalecana jest konsultacja z ekspertem. ¹²

Należy zwrócić szczególną uwagę na następujące kwestie dotyczące wrażliwości drobnoustrojów:

• Wśród szczepów Staphylococcus aureus opornych na metycylinę (MRSA) istnieje wysokie prawdopodobieństwo oporności na fluorochinolony, w tym moksyfloksacynę. Badania wykazały, że ponad 50% szczepów MRSA wykazuje jednocześnie oporność na moksyfloksacynę. ^50%.”>13
• Bakterie wytwarzające β-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL) wykazują zwykle również oporność na fluorochinolony, w tym moksyfloksacynę. ¹⁴