Działania niepożądane metoprololu – charakterystyka kliniczna

Metoprolol, substancja czynna produktu leczniczego Metoprolol Medreg, może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym stopniu nasilenia i częstotliwości występowania. Działania niepożądane przedstawione poniżej zostały skategoryzowane zgodnie z układami i narządami, których dotyczą, oraz z częstością ich występowania: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).¹

Wpływ na układ krążenia

Do najczęstszych działań niepożądanych dotyczących układu sercowo-naczyniowego należą: bradykardia (często), niedociśnienie tętnicze (często), niedociśnienie ortostatyczne, które czasami może prowadzić do omdleń (często), oraz kołatanie serca (często). Niezbyt często obserwuje się przejściowe zaostrzenie objawów niewydolności serca, wstrząs kardiogenny u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego, blok przedsionkowo-komorowy I stopnia, obrzęk oraz ból w klatce piersiowej. Rzadziej mogą wystąpić zaburzenia przewodzenia i arytmie.²

W obrębie naczyń krwionośnych często obserwuje się zimne kończyny oraz zespół Raynauda. Bardzo rzadko może dojść do nasilenia istniejących zaburzeń krążenia obwodowego, które w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do rozwoju gangreny.³

Wpływ na układ nerwowy

Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym jest zmęczenie (bardzo często), a także zawroty głowy oraz ból głowy (często). Niezbyt często występuje parestezja. Do objawów psychicznych należą: depresja, trudności z koncentracją, osłabienie świadomości, senność lub bezsenność oraz koszmary senne (niezbyt często). Rzadko obserwuje się nerwowość i niepokój, a bardzo rzadko amnezję, utratę pamięci, dezorientację oraz omamy.⁴

Wpływ na układ pokarmowy

Często występującymi działaniami niepożądanymi ze strony przewodu pokarmowego są: nudności, bóle brzucha, biegunka i zaparcia. Niezbyt często mogą pojawić się wymioty. Rzadko pacjenci zgłaszają suchość w jamie ustnej, a bardzo rzadko zaburzenia smaku.⁵

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Metoprolol może niezbyt często powodować zwiększenie masy ciała. Rzadko może ujawniać utajoną cukrzycę lub nasilać objawy istniejącej cukrzycy, zwiększać hipoglikemię wywołaną insuliną, zmniejszać stężenie cholesterolu HDL oraz podwyższać stężenie triglicerydów. Bardzo rzadko obserwuje się podwyższone stężenie cholesterolu VLDL.⁶

Wpływ na układ oddechowy

Często zgłaszanym objawem jest duszność wysiłkowa. Niezbyt często może wystąpić skurcz oskrzeli, co jest szczególnie istotne u pacjentów z astmą lub obturacyjnymi chorobami płuc. Rzadko obserwuje się nieżyt nosa.⁷

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Niezbyt często u pacjentów stosujących metoprolol występuje wysypka (w postaci pokrzywki łuszczycopodobnej i dystroficznych zmian skórnych) oraz zwiększona potliwość. Rzadko może pojawić się łysienie. Bardzo rzadko zgłaszane są: reakcje nadwrażliwości na światło, nasilenie lub pojawienie się łuszczycy lub wykwitów łuszczycopodobnych.⁸

Wpływ na narządy zmysłów

W zakresie narządu wzroku rzadko występują: zaburzenia widzenia, suchość oka, podrażnienie oka oraz zapalenie spojówek.⁹

Bardzo rzadko metoprolol może powodować szumy uszne, zaburzenia słuchu oraz odwracalną utratę słuchu.¹⁰

Wpływ na pozostałe układy

W odniesieniu do wątroby i dróg żółciowych rzadko obserwuje się nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby, a bardzo rzadko zapalenie wątroby.¹¹

W zakresie układu krwiotwórczego bardzo rzadko mogą wystąpić trombocytopenia i agranulocytoza.¹²

Niezbyt często zgłaszane są osłabienie mięśni i skurcze mięśni, a bardzo rzadko bóle stawów.¹³

W zakresie funkcji seksualnych rzadko występują impotencja i zaburzenia seksualne.¹⁴

Szczegółowa tabela działań niepożądanych metoprololu według układów i częstości występowania

Monitorowanie działań niepożądanych i zgłaszanie ich występowania

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁵

Monitoring u szczególnych populacji pacjentów

U pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, szczególnie po przebytym zawale mięśnia sercowego, należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia wstrząsu kardiogennego. U pacjentów z astmą lub POCHP istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia skurczu oskrzeli. Pacjenci z cukrzycą wymagają ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko nasilenia hipoglikemii oraz maskowania objawów niedocukrzenia.¹⁶

Działania niepożądane należy zgłaszać zarówno do organów monitorowania, jak i bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie leku do obrotu.¹⁷