Właściwości farmakodynamiczne pregabaliny – charakterystyka ogólna

Pregabalina, będąca substancją czynną produktu leczniczego Lusama, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwbólowych, dokładniej do podgrupy gabapentynoidy. Została sklasyfikowana kodem ATC: N03AX16. Pod względem chemicznym pregabalina stanowi pochodną kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) o wzorze chemicznym kwas(S)-3-(aminometylo)-5-metyloheksanowy.¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania pregabaliny polega na specyficznym wiązaniu się z pomocniczą podjednostką (białko α2-δ) otwieranego poprzez zmianę napięcia błonowego kanału wapniowego w ośrodkowym układzie nerwowym. To specyficzne działanie na poziomie molekularnym odpowiada za efekt terapeutyczny obserwowany w leczeniu bólu neuropatycznego.²

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Ból neuropatyczny – badania kliniczne

Skuteczność pregabaliny w leczeniu bólu neuropatycznego została udokumentowana w badaniach klinicznych obejmujących różne modele tego schorzenia. Wykazano jej efektywność w następujących wskazaniach: neuropatia cukrzycowa, neuralgia po przebytym półpaścu oraz ból neuropatyczny po urazie rdzenia kręgowego. Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono badań na innych modelach bólu neuropatycznego.³

Badania pregabaliny o przedłużonym uwalnianiu

Lusama w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu została poddana rygorystycznej ocenie w zakresie skuteczności i bezpieczeństwa stosowania. Przeprowadzono randomizowane, podwójnie zaślepione, podwójnie pozorowane, wielodawkowe, wieloośrodkowe badanie kliniczne z trzema ramionami terapeutycznymi. W badaniu tym porównywano tabletkę pregabaliny o przedłużonym uwalnianiu (produkt testowy) z placebo oraz z referencyjnym produktem leczniczym zawierającym pregabalinę w postaci kapsułek twardych o natychmiastowym uwalnianiu. Badanie przeprowadzono na grupie 453 dorosłych pacjentów z obwodową neuropatią cukrzycową. Czas trwania leczenia wynosił 13 tygodni, podczas którego pacjenci otrzymywali dawkę początkową 165 mg pregabaliny, z możliwością zwiększenia jej do maksymalnej dawki 660 mg.⁴

Pierwszorzędowym punktem końcowym skuteczności była zmiana średniej tygodniowej oceny bólu od wartości początkowej do końca leczenia. Średnie odchylenie standardowe (SD) tej zmiany wyniosło:

• -3,43 dla grupy testowej (pregabalina o przedłużonym uwalnianiu)⁵
• -3,49 dla grupy referencyjnej (pregabalina o natychmiastowym uwalnianiu)⁶
• -3,04 dla grupy placebo⁷

Zmniejszenie średniej tygodniowej punktacji bólu było porównywalne w grupie pregabaliny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu i w grupie referencyjnego produktu leczniczego. Stwierdzono statystycznie istotną różnicę zarówno w przypadku produktu testowego, jak i produktu referencyjnego w porównaniu z placebo, co potwierdza skuteczność pregabaliny w obu formułach farmaceutycznych.⁸

Drugorzędowe punkty końcowe

W badaniu analizowano również drugorzędowy punkt końcowy, którym był odsetek pacjentów osiągających zmniejszenie średniego tygodniowego wyniku bólu o co najmniej 30%. Wyniki przedstawiały się następująco:

• 87,07% pacjentów w grupie pregabaliny o przedłużonym uwalnianiu⁹
• 87,70% pacjentów w grupie referencyjnej¹⁰
• 76,86% pacjentów w grupie placebo¹¹

Różnica ta została uznana za statystycznie istotną zarówno dla produktu testowego, jak i referencyjnego w porównaniu z placebo, co potwierdza skuteczność kliniczną pregabaliny w obu postaciach farmaceutycznych.¹²

Schematy dawkowania

Pregabalina została poddana ocenie w 10 kontrolowanych badaniach klinicznych z różnymi schematami dawkowania:

• Badania trwające do 13 tygodni z dawkowaniem dwa razy na dobę (BID)¹³
• Badania trwające do 8 tygodni z dawkowaniem trzy razy na dobę (TID)¹⁴

Analiza wyników wykazała, że ogólne profile bezpieczeństwa stosowania i skuteczności schematów dawkowania BID i TID były podobne, co daje klinicystom elastyczność w doborze odpowiedniego schematu dawkowania dla indywidualnych potrzeb pacjentów.¹⁵

Początek działania terapeutycznego

W badaniach klinicznych trwających do 12 tygodni, przeprowadzonych zarówno w bólu neuropatycznym pochodzenia obwodowego, jak i ośrodkowego, zmniejszenie nasilenia bólu obserwowano już w ciągu pierwszego tygodnia leczenia. Co istotne, efekt terapeutyczny utrzymywał się przez cały okres badania, co wskazuje na stabilność działania przeciwbólowego pregabaliny w dłuższym horyzoncie czasowym.¹⁶

Efektywność w obwodowym bólu neuropatycznym

W kontrolowanych badaniach klinicznych dotyczących obwodowego bólu neuropatycznego stwierdzono istotną poprawę o 50% w wynikach skali bólu u:

• 35% pacjentów leczonych pregabaliną¹⁷
• 18% pacjentów przyjmujących placebo¹⁸

Szczegółowa analiza z uwzględnieniem występowania senności jako działania niepożądanego wykazała, że:

Powyższe dane wskazują, że pregabalina wykazuje skuteczność przeciwbólową zarówno u pacjentów doświadczających senności jako działania niepożądanego, jak i u tych, którzy tego działania nie odczuwają. Warto zwrócić uwagę, że u pacjentów odczuwających senność efekt przeciwbólowy był jeszcze wyraźniejszy (48% vs 16% w grupie placebo).¹⁹

Efektywność w ośrodkowym bólu neuropatycznym

W kontrolowanym badaniu klinicznym dotyczącym ośrodkowego bólu neuropatycznego zaobserwowano znaczącą poprawę w punktowej ocenie nasilenia bólu o 50% u:

• 22% pacjentów leczonych pregabaliną²⁰
• 7% pacjentów otrzymujących placebo²¹

Wyniki te wskazują na efektywność pregabaliny również w tej trudnej do leczenia postaci bólu neuropatycznego, gdzie aktywność terapeutyczna wielu innych leków przeciwbólowych bywa ograniczona.²²