Specjalne ostrzeżenia
Lorabex

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania lorazepamu

Lorazepam (Lorabex) jest lekiem z grupy benzodiazepin, którego stosowanie wymaga szczególnej uwagi ze względu na możliwe działania niepożądane oraz ryzyko rozwoju uzależnienia. Podczas terapii tym lekiem niezbędne jest przestrzeganie określonych środków ostrożności, które pozwolą na bezpieczne i skuteczne leczenie.¹

Ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji anafilaktycznych

W trakcie leczenia benzodiazepinami, w tym lorazepamem, zgłaszano przypadki ciężkich reakcji anafilaktycznych i anafilaktoidalnych. U pacjentów może wystąpić obrzęk naczynioruchowy obejmujący język, nagłośnię lub krtań, już po pierwszej lub po kolejnych dawkach leku. Towarzyszące objawy mogą obejmować:

• Duszność – uczucie braku powietrza i trudności w oddychaniu, które może narastać gwałtownie²
• Uczucie duszenia się – subiektywne odczucie zamykania się dróg oddechowych³
• Nudności i wymioty – które mogą być objawami towarzyszącymi reakcji anafilaktycznej⁴

Szczególnie niebezpieczny jest obrzęk obejmujący język, nagłośnię lub krtań, gdyż może doprowadzić do niedrożności dróg oddechowych, a w konsekwencji do zgonu pacjenta. W przypadku wystąpienia takich objawów konieczne jest natychmiastowe wdrożenie leczenia doraźnego.⁵

Przeciwwskazanie bezwzględne: Benzodiazepiny, w tym lorazepam, nie mogą być stosowane u pacjentów, u których w przeszłości po podaniu tych leków wystąpił obrzęk naczynioruchowy.⁶

Wpływ na układ oddechowy

Lorazepam należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z zaburzeniami czynności układu oddechowego. Benzodiazepiny, w tym lorazepam, mogą powodować depresję oddechową, która w skrajnych przypadkach może doprowadzić do zgonu. Dlatego konieczne jest monitorowanie funkcji oddechowych u pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, takimi jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) czy astma oskrzelowa.⁷

Interakcje z alkoholem i innymi lekami

Lorazepam zmniejsza tolerancję organizmu na alkohol i inne substancje o działaniu depresyjnym na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Z tego powodu podczas terapii lorazepamem należy:⁸

• Unikać spożywania alkoholu – może nasilać działanie depresyjne lorazepamu na OUN
• Unikać jednoczesnego stosowania innych leków działających depresyjnie na OUN (np. opioidów, barbituranów, innych benzodiazepin)
• Jeśli jednoczesne stosowanie takich leków jest konieczne, należy znacząco zmniejszyć ich dawki pod ścisłym nadzorem lekarza

Diagnostyka przyczyn lęku i bezsenności

Lęk lub bezsenność, które są głównymi wskazaniami do stosowania lorazepamu, mogą być objawami innych schorzeń. Przed rozpoczęciem terapii benzodiazepinami konieczne jest przeprowadzenie dokładnej diagnostyki, aby wykluczyć lub potwierdzić obecność choroby podstawowej o charakterze somatycznym lub psychicznym, dla której może istnieć bardziej swoiste leczenie.⁹

Ryzyko nadużywania

Zgłaszano przypadki nadużywania benzodiazepin, zwłaszcza u pacjentów z wywiadem uzależnienia od narkotyków, nielegalnych substancji psychoaktywnych i/lub alkoholu. Pacjenci z takim wywiadem powinni być objęci szczególną kontrolą podczas terapii lorazepamem.¹⁰

Rozwój tolerancji

Przy wielokrotnym stosowaniu lorazepamu przez okres kilku tygodni może dojść do zmniejszenia jego skuteczności, szczególnie w zakresie działania nasennego. Jest to związane z rozwojem tolerancji farmakologicznej na lek, co oznacza konieczność stosowania coraz większych dawek dla uzyskania tego samego efektu terapeutycznego.¹¹

Ryzyko rozwoju uzależnienia podczas terapii lorazepamem

Stosowanie benzodiazepin, w tym lorazepamu, wiąże się z istotnym ryzykiem rozwoju uzależnienia zarówno fizycznego, jak i psychicznego. Lekarze powinni być świadomi, że ryzyko to wzrasta wraz z:¹²

• Zwiększaniem dawki leku – wyższe dawki wiążą się z większym ryzykiem uzależnienia
• Wydłużaniem czasu trwania leczenia – im dłużej stosowany jest lorazepam, tym większe ryzyko uzależnienia

Należy podkreślić, że ryzyko uzależnienia występuje nawet przy stosowaniu lorazepamu przez zaledwie kilka tygodni. Co istotne, uzależnienie może rozwinąć się nie tylko przy nieodpowiednim stosowaniu dużych dawek, ale także przy stosowaniu dawek terapeutycznych.¹³

Czynniki zwiększające ryzyko uzależnienia

Ryzyko rozwoju uzależnienia od lorazepamu jest szczególnie wysokie u pacjentów:

• Z wywiadem uzależnienia od alkoholu – osoby z historią problemów alkoholowych są bardziej narażone na rozwój uzależnienia od benzodiazepin¹⁴
• Z wywiadem uzależnienia od nielegalnych substancji psychoaktywnych lub narkotyków¹⁵
• Ze znacznymi zaburzeniami osobowości – niektóre typy zaburzeń osobowości mogą predysponować do rozwoju uzależnienia¹⁶

Przeciwwskazanie: Z uwagi na zwiększone ryzyko uzależnienia, lorazepam nie powinien być stosowany u osób uzależnionych od narkotyków i alkoholu.¹⁷

Objawy odstawienia i zespół abstynencyjny

W przypadku rozwoju uzależnienia fizycznego od lorazepamu, nagłe przerwanie leczenia może prowadzić do wystąpienia objawów odstawienia. Z tego powodu lorazepam należy zawsze odstawiać stopniowo, zmniejszając dawkę według zaleconego schematu.¹⁸

Objawy odstawienia, takie jak bezsenność z odbicia, mogą pojawić się już po tygodniu leczenia, nawet po przerwaniu przyjmowania zalecanych dawek terapeutycznych.¹⁹

Nagłemu zakończeniu leczenia lorazepamem mogą towarzyszyć różnorodne objawy odstawienia, w tym:²⁰

Warto zauważyć, że objawy odstawienia mogą być trudne do odróżnienia od pierwotnych dolegliwości, z powodu których lorazepam został przepisany.²¹

Ciężkie objawy odstawienia

W szczególnie ciężkich przypadkach zespołu odstawienia mogą występować następujące objawy:²²

• Poczucie nierealności – zaburzenie percepcji otaczającego świata
• Depersonalizacja – uczucie wyobcowania, oddzielenia od własnego ciała lub osobowości
• Zaburzona tolerancja dźwięków otoczenia – nadwrażliwość na zwykłe dźwięki
• Szumy uszne – słyszenie dźwięków (np. dzwonienia, świstu) przy braku zewnętrznego źródła dźwięku
• Drętwienie i mrowienie kończyn – parestezje w obrębie kończyn górnych i dolnych
• Nadwrażliwość sensoryczna – na światło, dźwięki i kontakt fizyczny
• Zaburzenia percepcyjne – nieprawidłowe postrzeganie bodźców zewnętrznych
• Ruchy mimowolne – niekontrolowane ruchy ciała
• Wymioty – gwałtowne opróżnianie żołądka
• Omamy – percepcja nieistniejących bodźców
• Drgawki – napady podobne do padaczkowych

Drgawki mogą występować częściej u pacjentów z napadami padaczkowymi w wywiadzie lub u przyjmujących leki obniżające próg drgawkowy, na przykład niektóre leki przeciwdepresyjne.²³