Przedawkowanie
Laboratoria PolfaŁódź Paracetamol 500 mg

Przedawkowanie paracetamolu stanowi poważne zagrożenie dla funkcji wątroby, prowadząc do cytolizy hepatocytów, a w ciężkich przypadkach do niewydolności wątroby, kwasicy metabolicznej, encefalopatii, a nawet śpiączki i zgonu. Dawki toksyczne to ≥6 g u dorosłych i ≥140 mg/kg u dzieci dla lekkiego uszkodzenia oraz ≥200 mg/kg dla ciężkiego uszkodzenia wątroby. Objawy kliniczne pojawiają się zwykle w ciągu 24 godzin i obejmują nudności, wymioty, anoreksję, bladość oraz ból brzucha. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się wzrost AspAT, AlAT, LDH i bilirubiny oraz obniżenie poziomu protrombiny, z maksymalnym nasileniem zmian w 4-6 dniu od zatrucia. Zatrucie może być powikłane ostrym zapaleniem trzustki i niewydolnością wielonarządową, szczególnie u pacjentów z grup podwyższonego ryzyka, takich jak osoby starsze, dzieci, chorzy na choroby wątroby, alkoholicy, niedożywieni oraz pacjenci stosujący induktory enzymów wątrobowych.

Przedawkowanie paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta, mogące prowadzić do martwicy wątroby, a w konsekwencji do konieczności wykonania przeszczepu tego narządu lub zgonu. W literaturze medycznej opisywano również przypadki ostrego zapalenia trzustki, zwykle występującego jednocześnie z zaburzeniami czynności wątroby i jej toksycznym uszkodzeniem.1

Grupy pacjentów wysokiego ryzyka

Zwiększone ryzyko zatrucia paracetamolem występuje w następujących grupach pacjentów:2

Objawy przedawkowania

Objawy zatrucia paracetamolem zwykle pojawiają się w ciągu pierwszych 24 godzin po przyjęciu leku. Początkowo obserwuje się nudności, wymioty, anoreksję, bladość skóry oraz ból brzucha.3

W zależności od przyjętej dawki, mogą rozwinąć się różne stopnie uszkodzenia wątroby:4

W badaniach laboratoryjnych obserwuje się podwyższone stężenia transaminaz wątrobowych (AspAT, AlAT), dehydrogenazy mleczanowej i bilirubiny przy jednoczesnym obniżeniu poziomu protrombin. Te nieprawidłowości mogą wystąpić w okresie od 12 do 48 godzin od przyjęcia leku. Objawy kliniczne uszkodzenia wątroby ujawniają się zazwyczaj dopiero po dwóch dniach, a swoje maksimum osiągają po 4-6 dniach.5

Postępowanie w przedawkowaniu

Pacjent po przedawkowaniu paracetamolu wymaga natychmiastowego przyjęcia do szpitala, nawet w przypadku braku objawów klinicznych. Kluczowe jest szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia:6

  1. Jak najszybsze pobranie próbki krwi do oznaczenia stężenia paracetamolu7
  2. W przypadku znacznego przedawkowania należy zastosować metody zmniejszające wchłanianie leku:
    • Płukanie żołądka – jeśli możliwe w ciągu pierwszej godziny od przyjęcia dawki
    • Podanie aktywnego węgla8
  3. Podanie swoistego antidotum:
    • N-acetylocysteiny (NAC) lub metioniny, dożylnie lub doustnie
    • Optymalnie w ciągu pierwszych 10 godzin od przedawkowania
    • NAC może być skuteczna nawet do 36 godzin od przyjęcia toksycznej dawki, jeśli stężenie paracetamolu jest nadal wykrywalne
    • W przypadku podania doustnego antidotum nie należy stosować węgla aktywnego9
  4. Leczenie objawowe dostosowane do stanu klinicznego pacjenta10
  5. Monitorowanie funkcji wątroby:
    • Testy wątrobowe należy wykonać na początku leczenia
    • Następnie powtarzać co 24 godziny
    • W większości przypadków transaminazy wątrobowe wracają do prawidłowego poziomu w ciągu 1-2 tygodni, co wskazuje na przywrócenie prawidłowej czynności wątroby
    • W bardzo rzadkich przypadkach może być konieczny przeszczep wątroby11

Tabela objawów przedawkowania paracetamolu

Faza zatrucia Objawy kliniczne Zmiany laboratoryjne Dawka toksyczna Czas wystąpienia
Faza wczesna Nudności, wymioty, anoreksja, bladość, ból brzucha Początkowo bez istotnych zmian Jakiekolwiek przedawkowanie 0-24 godziny
Uszkodzenie wątroby lekkie Nasilenie objawów wczesnych, dyskomfort w prawym podżebrzu Umiarkowany wzrost transaminaz, bilirubiny i LDH ≥6 g u dorosłych
≥140 mg/kg u dzieci
12-48 godzin
Uszkodzenie wątroby ciężkie Żółtaczka, encefalopatia wątrobowa, kwasica metaboliczna, krwawienia, śpiączka Znaczny wzrost transaminaz (AspAT, AlAT), dehydrogenazy mleczanowej i bilirubiny, spadek poziomu protrombin ≥200 mg/kg u dorosłych i dzieci 2-6 dni (maksimum objawów 4-6 dni)
Powikłania Niewydolność wielonarządowa, ostre zapalenie trzustki Zaburzenia krzepnięcia, wzrost amylazy, zaburzenia elektrolitowe, niewydolność nerek Zależnie od przebiegu klinicznego 3-7 dni
Regeneracja lub zgon Stopniowe ustępowanie objawów lub progresja niewydolności wątroby Normalizacja parametrów wątrobowych w ciągu 1-2 tygodni lub postępująca dekompensacja wątroby 7-14 dni
  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl