Przedawkowanie
Laboratoria PolfaŁódź Paracetamol 500 mg
Przedawkowanie paracetamolu stanowi poważne zagrożenie dla funkcji wątroby, prowadząc do cytolizy hepatocytów, a w ciężkich przypadkach do niewydolności wątroby, kwasicy metabolicznej, encefalopatii, a nawet śpiączki i zgonu. Dawki toksyczne to ≥6 g u dorosłych i ≥140 mg/kg u dzieci dla lekkiego uszkodzenia oraz ≥200 mg/kg dla ciężkiego uszkodzenia wątroby. Objawy kliniczne pojawiają się zwykle w ciągu 24 godzin i obejmują nudności, wymioty, anoreksję, bladość oraz ból brzucha. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się wzrost AspAT, AlAT, LDH i bilirubiny oraz obniżenie poziomu protrombiny, z maksymalnym nasileniem zmian w 4-6 dniu od zatrucia. Zatrucie może być powikłane ostrym zapaleniem trzustki i niewydolnością wielonarządową, szczególnie u pacjentów z grup podwyższonego ryzyka, takich jak osoby starsze, dzieci, chorzy na choroby wątroby, alkoholicy, niedożywieni oraz pacjenci stosujący induktory enzymów wątrobowych.
Przedawkowanie paracetamolu
Przedawkowanie paracetamolu stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta, mogące prowadzić do martwicy wątroby, a w konsekwencji do konieczności wykonania przeszczepu tego narządu lub zgonu. W literaturze medycznej opisywano również przypadki ostrego zapalenia trzustki, zwykle występującego jednocześnie z zaburzeniami czynności wątroby i jej toksycznym uszkodzeniem.1
Grupy pacjentów wysokiego ryzyka
Zwiększone ryzyko zatrucia paracetamolem występuje w następujących grupach pacjentów:2
- Osoby w podeszłym wieku
- Małe dzieci
- Pacjenci z chorobami wątroby
- Osoby z alkoholizmem
- Pacjenci przewlekle niedożywieni
- Pacjenci w stanie deplecji glutationu (np. w sepsie)
- Pacjenci stosujący preparaty indukujące enzymy wątrobowe
Objawy przedawkowania
Objawy zatrucia paracetamolem zwykle pojawiają się w ciągu pierwszych 24 godzin po przyjęciu leku. Początkowo obserwuje się nudności, wymioty, anoreksję, bladość skóry oraz ból brzucha.3
W zależności od przyjętej dawki, mogą rozwinąć się różne stopnie uszkodzenia wątroby:4
- Dawka 6 g u dorosłych i 140 mg/kg u dzieci może prowadzić do lekkiego uszkodzenia wątroby wskutek cytolizy wątrobowej
- Dawka 200 mg/kg u dorosłych i dzieci może skutkować poważnym uszkodzeniem wątroby prowadzącym do niewydolności komórek wątroby, kwasicy metabolicznej i encefalopatii, a w konsekwencji do śpiączki i śmierci
W badaniach laboratoryjnych obserwuje się podwyższone stężenia transaminaz wątrobowych (AspAT, AlAT), dehydrogenazy mleczanowej i bilirubiny przy jednoczesnym obniżeniu poziomu protrombin. Te nieprawidłowości mogą wystąpić w okresie od 12 do 48 godzin od przyjęcia leku. Objawy kliniczne uszkodzenia wątroby ujawniają się zazwyczaj dopiero po dwóch dniach, a swoje maksimum osiągają po 4-6 dniach.5
Postępowanie w przedawkowaniu
Pacjent po przedawkowaniu paracetamolu wymaga natychmiastowego przyjęcia do szpitala, nawet w przypadku braku objawów klinicznych. Kluczowe jest szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia:6
- Jak najszybsze pobranie próbki krwi do oznaczenia stężenia paracetamolu7
- W przypadku znacznego przedawkowania należy zastosować metody zmniejszające wchłanianie leku:
- Płukanie żołądka – jeśli możliwe w ciągu pierwszej godziny od przyjęcia dawki
- Podanie aktywnego węgla8
- Podanie swoistego antidotum:
- N-acetylocysteiny (NAC) lub metioniny, dożylnie lub doustnie
- Optymalnie w ciągu pierwszych 10 godzin od przedawkowania
- NAC może być skuteczna nawet do 36 godzin od przyjęcia toksycznej dawki, jeśli stężenie paracetamolu jest nadal wykrywalne
- W przypadku podania doustnego antidotum nie należy stosować węgla aktywnego9
- Leczenie objawowe dostosowane do stanu klinicznego pacjenta10
- Monitorowanie funkcji wątroby:
- Testy wątrobowe należy wykonać na początku leczenia
- Następnie powtarzać co 24 godziny
- W większości przypadków transaminazy wątrobowe wracają do prawidłowego poziomu w ciągu 1-2 tygodni, co wskazuje na przywrócenie prawidłowej czynności wątroby
- W bardzo rzadkich przypadkach może być konieczny przeszczep wątroby11
Tabela objawów przedawkowania paracetamolu
| Faza zatrucia | Objawy kliniczne | Zmiany laboratoryjne | Dawka toksyczna | Czas wystąpienia |
|---|---|---|---|---|
| Faza wczesna | Nudności, wymioty, anoreksja, bladość, ból brzucha | Początkowo bez istotnych zmian | Jakiekolwiek przedawkowanie | 0-24 godziny |
| Uszkodzenie wątroby lekkie | Nasilenie objawów wczesnych, dyskomfort w prawym podżebrzu | Umiarkowany wzrost transaminaz, bilirubiny i LDH | ≥6 g u dorosłych ≥140 mg/kg u dzieci |
12-48 godzin |
| Uszkodzenie wątroby ciężkie | Żółtaczka, encefalopatia wątrobowa, kwasica metaboliczna, krwawienia, śpiączka | Znaczny wzrost transaminaz (AspAT, AlAT), dehydrogenazy mleczanowej i bilirubiny, spadek poziomu protrombin | ≥200 mg/kg u dorosłych i dzieci | 2-6 dni (maksimum objawów 4-6 dni) |
| Powikłania | Niewydolność wielonarządowa, ostre zapalenie trzustki | Zaburzenia krzepnięcia, wzrost amylazy, zaburzenia elektrolitowe, niewydolność nerek | Zależnie od przebiegu klinicznego | 3-7 dni |
| Regeneracja lub zgon | Stopniowe ustępowanie objawów lub progresja niewydolności wątroby | Normalizacja parametrów wątrobowych w ciągu 1-2 tygodni lub postępująca dekompensacja wątroby | – | 7-14 dni |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania