Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Ibuprofen (Ibuprofen Forte DOZ, 400 mg, tabletki powlekane) jako inhibitor syntezy prostaglandyn może wywierać istotny wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz laktację. Informacje przedstawione poniżej stanowią istotne wskazówki dla lekarzy dotyczące postępowania u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią.¹

Stosowanie ibuprofenu w ciąży

Wpływ ibuprofenu na ciążę jest związany z jego mechanizmem działania jako inhibitora syntezy prostaglandyn. Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronienia oraz występowania wad wrodzonych, szczególnie serca i wytrzewienia, gdy inhibitory syntezy prostaglandyn stosowane są we wczesnej ciąży. Należy podkreślić, że ryzyko to wzrasta wraz z dawką oraz czasem trwania terapii.²

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podanie inhibitora syntezy prostaglandyn powoduje zwiększenie częstości zarówno przed- jak i poimplantacyjnych strat ciąż oraz obumarcia zarodka i płodu. Dodatkowo u zwierząt otrzymujących ten typ leków w okresie organogenezy zaobserwowano zwiększoną częstość występowania różnorodnych wad rozwojowych, szczególnie w układzie sercowo-naczyniowym.³

Stosowanie ibuprofenu w pierwszym i drugim trymestrze ciąży

W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy stosować ibuprofenu, chyba że jest to wyraźnie konieczne z medycznego punktu widzenia. Jeśli zachodzi konieczność zastosowania leku u kobiety starającej się zajść w ciążę lub będącej w pierwszym bądź drugim trymestrze ciąży, należy zastosować najniższą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas.⁴

Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie ibuprofenu od 20. tygodnia ciąży. Ibuprofen Forte DOZ stosowany od tego momentu może powodować małowodzie w wyniku zaburzenia czynności nerek płodu. Stan ten może wystąpić wkrótce po rozpoczęciu leczenia i zwykle ustępuje po odstawieniu leku.⁵

Obserwowano również przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu ibuprofenem w drugim trymestrze ciąży. Większość takich przypadków ustępowała po zaprzestaniu podawania leku.⁶

Monitorowanie ciąży przy stosowaniu ibuprofenu

Lekarz powinien rozważyć monitorowanie przedporodowe pod kątem wystąpienia małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego po ekspozycji na Ibuprofen Forte DOZ przez kilka dni, szczególnie począwszy od 20. tygodnia ciąży. W przypadku stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego należy natychmiast przerwać podawanie leku.⁷

Stosowanie ibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży

Podanie inhibitorów syntezy prostaglandyn, w tym ibuprofenu, w trzecim trymestrze ciąży może powodować poważne zagrożenia zarówno dla płodu, jak i dla matki.⁸

Potencjalne zagrożenia dla płodu obejmują:

• Działanie toksyczne na układ krążenia i oddechowy (przedwczesne zawężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne)⁹
• Zaburzenia czynności nerek, które mogą prowadzić do małowodzia¹⁰

Potencjalne zagrożenia dla matki i noworodka pod koniec ciąży obejmują:

• Wydłużenie czasu krwawienia w wyniku działania przeciwpłytkowego, które może ujawnić się nawet po bardzo małych dawkach ibuprofenu¹¹
• Zahamowanie skurczów macicy, co może skutkować opóźnionym lub wydłużonym porodem¹²

Z uwagi na powyższe zagrożenia, stosowanie ibuprofenu (Ibuprofen Forte DOZ) jest bezwzględnie przeciwwskazane w trzecim trymestrze ciąży.¹³

Stosowanie ibuprofenu podczas karmienia piersią

Ibuprofen i jego metabolity mogą przenikać do mleka kobiecego, jednak stężenia te są zazwyczaj niskie. Dotychczasowe obserwacje kliniczne nie wykazały szkodliwego działania ibuprofenu u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące ten lek.¹⁴

W przypadku krótkotrwałego stosowania ibuprofenu w zalecanych dawkach, zwłaszcza w celach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, przerwa w karmieniu piersią nie jest zwykle konieczna. Należy jednak zachować ostrożność i rozważyć korzyści i potencjalne ryzyko przy długotrwałym stosowaniu leku lub przy stosowaniu wyższych dawek.¹⁵

Wpływ ibuprofenu na płodność

Istnieją dowody naukowe wskazujące, że leki hamujące cyklooksygenazę (syntezę prostaglandyn), do których należy ibuprofen, mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet poprzez wpływ na proces owulacji. Jest to istotna informacja, którą lekarz powinien przekazać pacjentkom w wieku rozrodczym, zwłaszcza planującym ciążę.¹⁶

Należy jednak podkreślić, że działanie to ma charakter odwracalny i ustępuje po zakończeniu leczenia ibuprofenem. Ta informacja może być szczególnie istotna dla kobiet mających trudności z zajściem w ciążę lub poddawanych badaniom z powodu niepłodności.¹⁷