Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Ibuprofen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) hamujący syntezę prostaglandyn, wywiera specyficzny wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz laktację. Lekarz przepisujący Ibuprofen FORTE APTEO MED (400 mg) powinien dokładnie poinformować pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach związanych ze stosowaniem tego leku w zależności od okresu życia prokreacyjnego.¹

Wpływ na ciążę

Mechanizm działania ibuprofenu, polegający na hamowaniu syntezy prostaglandyn, może wywierać niekorzystny wpływ zarówno na przebieg ciąży, jak i na rozwój zarodka lub płodu. Jest to szczególnie istotne podczas podejmowania decyzji terapeutycznych u kobiet ciężarnych.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko niekorzystnych zdarzeń przy stosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Obejmują one:³

• Zwiększone ryzyko poronienia
• Wyższe ryzyko wystąpienia wad rozwojowych serca
• Wyższe ryzyko wystąpienia wad przewodu pokarmowego u płodu

Ryzyko bezwzględne wystąpienia wad układu sercowo-naczyniowego wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5%. Co istotne, ryzyko to jest pozytywnie skorelowane z dawką leku oraz czasem trwania terapii.⁴

Dane z badań na zwierzętach potwierdzają niekorzystny wpływ inhibitorów syntezy prostaglandyn na przebieg ciąży, powodując:⁵

• Utratę ciąży w fazie przedimplantacyjnej
• Utratę ciąży w fazie poimplantacyjnej
• Obumarcie zarodka i płodu
• Zwiększoną częstość występowania wad wrodzonych (w tym sercowo-naczyniowych) u zwierząt otrzymujących inhibitory syntezy prostaglandyn w okresie organogenezy

Szczególną uwagę należy zwrócić na okres od 20. tygodnia ciąży, gdyż stosowanie ibuprofenu w tym czasie może powodować małowodzie wynikające z dysfunkcji nerek płodu. Komplikacja ta może wystąpić wkrótce po rozpoczęciu leczenia, ale zwykle ustępuje po jego odstawieniu.⁶

W drugim trymestrze odnotowano również przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu ibuprofenem, przy czym większość z nich ustępowała po zaprzestaniu terapii.⁷

W związku z powyższym, podczas pierwszego i drugiego trymestru ciąży nie należy podawać ibuprofenu, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli zastosowanie leku jest niezbędne u kobiety planującej ciążę lub będącej w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, należy stosować możliwie najmniejszą dawkę przez jak najkrótszy czas.⁸

W przypadku ekspozycji na ibuprofen przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży, należy rozważyć monitorowanie przedporodowe pod kątem:⁹

• Małowodzia
• Zwężenia przewodu tętniczego

W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych powikłań, ibuprofen należy bezzwłocznie odstawić.¹⁰

Trzeci trymestr ciąży

W trzecim trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym ibuprofen, mogą narażać płód na wystąpienie:¹¹

• Działania toksycznego na układ krążenia i płuca – objawiającego się przedwczesnym zwężeniem lub zamknięciem przewodu tętniczego oraz nadciśnieniem płucnym
• Zaburzenia czynności nerek – które mogą prowadzić do niewydolności nerek i małowodzia

Ponadto, matka i płód w końcowym okresie ciąży są narażeni na:¹²

• Wydłużony czas krwawienia i działanie antyagregacyjne – mogące wystąpić już po zastosowaniu nawet bardzo małych dawek
• Zahamowanie skurczów macicy – prowadzące do opóźnienia lub wydłużenia porodu

Ze względu na powyższe zagrożenia, ibuprofen jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży.¹³

Wpływ na karmienie piersią

Ibuprofen i jego metabolity mogą w niewielkim stopniu przenikać do mleka kobiet karmiących piersią. Jednakże dotychczasowe doniesienia nie wskazują na szkodliwy wpływ na niemowlęta.¹⁴

W związku z powyższym, w przypadku krótkotrwałego leczenia bólu i gorączki w zalecanych dawkach, nie jest na ogół konieczne przerywanie karmienia piersią. Należy jednak poinformować pacjentkę, że korzyści z karmienia piersią w tym przypadku przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla dziecka.¹⁵

Wpływ na płodność

Istnieją dowody naukowe potwierdzające, że leki hamujące cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn (jak ibuprofen) mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet poprzez wpływ na proces owulacji. Jednakże jest to działanie odwracalne – ustępuje po zakończeniu terapii.¹⁶

Informacja ta jest szczególnie istotna dla kobiet planujących ciążę lub mających problemy z zajściem w ciążę. W takich przypadkach należy rozważyć alternatywne metody leczenia, zwłaszcza jeśli terapia ibuprofenem miałaby być długotrwała.¹⁷