Właściwości farmakodynamiczne
HELICID 40 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku HELICID

HELICID (omeprazol) należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w chorobach związanych z zaburzeniami wydzielania kwasu solnego w żołądku, sklasyfikowany jako inhibitor pompy protonowej (kod ATC: A02BC01). Omeprazol występuje w postaci racemicznej mieszaniny dwóch enancjomerów, która wykazuje wysoce specyficzny mechanizm działania, skutkujący zmniejszeniem wydzielania kwasu solnego w żołądku.¹

Mechanizm działania

Omeprazol działa jako swoisty inhibitor pompy protonowej w komórkach okładzinowych błony śluzowej żołądka. Lek charakteryzuje się szybkim działaniem i zapewnia kontrolę objawów poprzez odwracalne hamowanie wydzielania kwasu solnego, przy podawaniu jeden raz na dobę.²

Będąc słabą zasadą, omeprazol ulega gromadzeniu i przekształceniu do postaci aktywnej w wysoce kwaśnym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych błony śluzowej żołądka. W tym miejscu hamuje ATP-azę H+/K+, znaną jako pompa protonowa. Ten wpływ na ostatni etap procesu powstawania kwasu solnego w żołądku jest zależny od dawki i zapewnia wysoce skuteczne hamowanie wydzielania kwasu solnego, zarówno podstawowego, jak i stymulowanego, niezależnie od czynnika pobudzającego to wydzielanie.³

Wszystkie obserwowane działania farmakodynamiczne omeprazolu można wytłumaczyć jego wpływem na wydzielanie kwasu solnego.⁴

Wpływ na wydzielanie kwasu solnego w żołądku

Dożylne podanie omeprazolu u ludzi powoduje zależne od dawki hamowanie wydzielania kwasu solnego w żołądku. Aby uzyskać natychmiastowe zmniejszenie kwaśności wewnątrz żołądka, podobne jak po powtarzanym podawaniu doustnym dawki 20 mg, zalecana pierwsza dawka dożylna wynosi 40 mg. Podanie takiej dawki skutkuje natychmiastowym zmniejszeniem kwaśności wewnątrzżołądkowej, ze średnim zmniejszeniem w okresie 24 godzin wynoszącym około 90%, zarówno po wstrzyknięciu dożylnym, jak i po wlewie dożylnym.⁵

Istotnym aspektem farmakokinetyki omeprazolu jest fakt, że stopień zahamowania wydzielania kwasu solnego koreluje z wielkością pola pod krzywą stężenia omeprazolu w osoczu w czasie (AUC), nie ma natomiast związku z faktycznym, chwilowym stężeniem leku w osoczu.⁶

Podczas leczenia omeprazolem nie zaobserwowano zjawiska tachyfilaksji, co oznacza, że skuteczność leku nie zmniejsza się w trakcie przewlekłego stosowania.⁷

Wpływ na Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori jest ściśle związane z chorobą wrzodową, obejmującą zarówno chorobę wrzodową dwunastnicy, jak i żołądka. Bakteria ta stanowi istotny czynnik w rozwoju zapalenia błony śluzowej żołądka. H. pylori w połączeniu z kwasem solnym pochodzenia żołądkowego tworzą główne czynniki etiopatogenetyczne prowadzące do rozwoju choroby wrzodowej. Ponadto, H. pylori odgrywa ważną rolę w rozwoju zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka, z którym z kolei związane jest zwiększone ryzyko rozwoju raka żołądka.⁸

Terapia eradykacyjna zakażenia H. pylori z zastosowaniem omeprazolu w połączeniu z lekami przeciwbakteryjnymi wykazuje wysoki odsetek wygojenia zmian chorobowych błony śluzowej żołądka oraz długotrwałą remisję owrzodzeń trawiennych.⁹

Wpływ na inne procesy związane ze zmniejszeniem wydzielania kwasu solnego

Podczas długotrwałego leczenia inhibitorami pompy protonowej obserwowano nieco większą częstotliwość występowania torbieli gruczołowych żołądka. Zmiany te stanowią fizjologiczne następstwo znacznego hamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku, mają charakter łagodny i zazwyczaj ustępują samoistnie.¹⁰

Zmniejszona kwaśność soku żołądkowego, niezależnie od przyczyny, w tym również w wyniku stosowania inhibitorów pompy protonowej, prowadzi do zwiększenia liczby bakterii w żołądku, które są normalnie obecne w przewodzie pokarmowym. Leczenie produktami zmniejszającymi wydzielanie kwasu może prowadzić do nieznacznie większego ryzyka występowania zakażeń przewodu pokarmowego bakteriami takimi jak Salmonella i Campylobacter, a u pacjentów hospitalizowanych również bakteriami Clostridium difficile.¹¹

Wpływ na stężenie hormonów i markerów biologicznych

W trakcie leczenia produktami przeciwwydzielniczymi stężenie gastryny w surowicy ulega zwiększeniu w odpowiedzi na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego. Podobnie zwiększa się stężenie chromograniny A (CgA) z powodu zmniejszenia kwaśności wewnątrzżołądkowej.¹²

Należy zauważyć, że zwiększenie stężenia CgA może zakłócać badania wykrywające obecność guzów neuroendokrynnych. Opublikowane dowody naukowe wskazują, że leczenie inhibitorami pompy protonowej należy przerwać w okresie od 5 dni do 2 tygodni przed pomiarem stężenia CgA. Ma to na celu umożliwienie powrotu stężenia CgA, mylnie zwiększonego w wyniku leczenia inhibitorami pompy protonowej, do zakresu referencyjnego.¹³

U niektórych pacjentów, zarówno dzieci jak i dorosłych, podczas długotrwałego stosowania omeprazolu obserwowano zwiększenie liczby komórek ECL (enterochromaffin-like cells), spowodowane prawdopodobnie zwiększeniem stężenia gastryny w surowicy. Uważa się jednak, że te zmiany nie mają istotnego znaczenia klinicznego.¹⁴