Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Grofibrat S

Stosowanie fenofibratu mikronizowanego w leczeniu zaburzeń lipidowych wymaga zachowania określonych środków ostrożności oraz regularnego monitorowania pacjenta. Przedstawione poniżej informacje stanowią kompleksowy przegląd potencjalnych zagrożeń oraz zasad bezpiecznego stosowania leku Grofibrat S (160 mg).¹

Wtórne przyczyny hiperlipidemii

Przed rozpoczęciem terapii fenofibratem należy zidentyfikować i odpowiednio leczyć wtórne przyczyny hiperlipidemii, takie jak:

• Niekontrolowana cukrzyca typu 2 – skuteczne wyrównanie glikemii może znacząco wpłynąć na profil lipidowy pacjenta
• Niedoczynność tarczycy – zaburzenia hormonalne tarczycy mogą prowadzić do wtórnych dyslipidemii
• Zespół nerczycowy – białkomocz i zmiany w metabolizmie lipoprotein wymagają pierwotnego leczenia choroby nerek
• Dysproteinemia – zaburzenia w syntezie białek mogą wpływać na gospodarkę lipidową
• Choroby wątroby z zastojem żółci – zaburzenia przepływu żółci mogą powodować nieprawidłowości w metabolizmie lipidów
• Leczenie farmakologiczne wpływające na metabolizm lipidów
• Alkoholizm – nadmierne spożycie alkoholu wpływa na metabolizm lipidów i funkcję wątroby

²

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki przyjmujące doustne estrogeny lub środki antykoncepcyjne zawierające estrogeny, gdyż te mogą powodować wtórną hiperlipidemię. U tych pacjentek konieczne jest zróżnicowanie między pierwotną a wtórną hiperlipidemią przed podjęciem decyzji o włączeniu fenofibratu.³

Monitorowanie czynności wątroby

Fenofibrat, podobnie jak inne leki hipolipemizujące, może powodować zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. W większości przypadków wzrost ten jest niewielki, przemijający i bezobjawowy, jednak wymaga systematycznego monitorowania.⁴

Zalecenia dotyczące monitorowania czynności wątroby:

• Przez pierwsze 12 miesięcy terapii – kontrola aktywności aminotransferaz co 3 miesiące
• Po 12 miesiącach – kontrola okresowa
• Przerwanie leczenia, jeżeli aktywność AspAT (SGOT) i AlAT (SGPT) przekroczy 3-krotność górnej granicy normy
• W przypadku wystąpienia objawów zapalenia wątroby (żółtaczka, świąd) i ich potwierdzenia badaniami laboratoryjnymi, leczenie fenofibratem należy natychmiast przerwać

⁵

Ryzyko zapalenia trzustki

U pacjentów przyjmujących fenofibrat raportowano wystąpienie zapalenia trzustki. Patogeneza tego powikłania może być złożona i obejmować:⁶

• Bezpośredni toksyczny wpływ leku na trzustkę
• Niewystarczające leczenie ciężkiej hipertrójglicerydemii, która sama w sobie jest czynnikiem ryzyka zapalenia trzustki
• Wtórne mechanizmy związane z tworzeniem kamieni w drogach żółciowych lub złogów blokujących przewód żółciowy wspólny

⁷

Działanie toksyczne na mięśnie

Stosowanie fibratów, w tym fenofibratu, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działania toksycznego na mięśnie, włącznie z rzadkimi, ale poważnymi przypadkami rabdomiolizy, która może prowadzić do uszkodzenia nerek.⁸

Czynniki zwiększające ryzyko miotoksyczności to:⁹

• Wiek powyżej 70 lat – starzenie się organizmu wpływa na metabolizm leków i funkcję mięśni
• Osobnicza lub rodzinna skłonność do chorób mięśni – predyspozycje genetyczne mogą zwiększać podatność na miotoksyczność
• Zaburzenia czynności nerek – wpływają na wydalanie metabolitów leku
• Niedoczynność tarczycy – zaburza metabolizm i może predysponować do miopatii
• Hipoalbuminemia – zaburza wiązanie i transport leku
• Spożywanie dużych ilości alkoholu – bezpośrednie działanie toksyczne na mięśnie i interakcje metaboliczne

U pacjentów obciążonych powyższymi czynnikami ryzyka należy dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka przed włączeniem fenofibratu.¹⁰

Objawy wskazujące na toksyczność mięśniową wymagające natychmiastowego przerwania leczenia:¹¹

• Rozsiane bóle mięśniowe
• Zapalenie mięśni
• Kurcze mięśniowe
• Osłabienie mięśni
• Znaczne zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (CK >5x górnej granicy normy)

Leczenie skojarzone z innymi lekami hipolipemizującymi

Jednoczesne stosowanie fenofibratu z innymi fibratami lub statynami (inhibitorami reduktazy HMG-CoA) może zwiększać ryzyko działania toksycznego na mięśnie, szczególnie u pacjentów z wcześniejszymi chorobami mięśni.¹²

Leczenie skojarzone fenofibratem i inhibitorem reduktazy HMG-CoA lub innym fibratem jest uzasadnione wyłącznie w następujących przypadkach:¹³

• Pacjenci z ciężką mieszaną dyslipidemią
• Duże ryzyko chorób sercowo-naczyniowych
• Brak wcześniejszych chorób mięśni

W przypadku terapii skojarzonej konieczne jest regularne monitorowanie pacjentów pod kątem objawów toksyczności mięśniowej.

Wpływ na funkcję nerek

Podczas stosowania fenofibratu należy uwzględnić następujące zasady dotyczące funkcji nerek:¹⁴

• Przeciwwskazanie w ciężkiej niewydolności nerek
• Ostrożne stosowanie u pacjentów z łagodną do umiarkowanej niewydolnością nerek
• Dostosowanie dawki u pacjentów z eGFR od 30 do 59 ml/min/1,73 m²

U pacjentów przyjmujących fenofibrat (zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym ze statynami) obserwowano przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi.¹⁵

Charakterystyka zmian stężenia kreatyniny związanych ze stosowaniem fenofibratu:

• Zmiany są najczęściej stabilne w czasie
• Brak tendencji do stałego wzrostu podczas długotrwałej terapii
• Wartości zwykle wracają do poziomu wyjściowego po zakończeniu leczenia

Dane z badań klinicznych wskazują, że podczas skojarzonego podawania fenofibratu i symwastatyny u 10% pacjentów wystąpiło zwiększenie stężenia kreatyniny >30 µmol/l w porównaniu z wartościami początkowymi (w porównaniu z 4,4% w przypadku monoterapii statyną). U 0,3% pacjentów leczonych kombinacją fenofibratu i symwastatyny odnotowano klinicznie istotne zwiększenie stężenia kreatyniny >200 µmol/l.^{Zalecenia dotyczące monitorowania czynności nerek}

Aby zapewnić bezpieczeństwo nerkowe podczas terapii fenofibratem, zaleca się następujący schemat monitorowania:¹⁷

Informacje o substancjach pomocniczych

Produkt leczniczy Grofibrat S zawiera substancje pomocnicze, które mogą mieć znaczenie u niektórych grup pacjentów:¹⁸

Laktoza: Każda tabletka powlekana zawiera 222,44 mg laktozy jednowodnej. Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.¹⁹

Sód: Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”. Ta informacja może być istotna dla pacjentów stosujących dietę z kontrolowaną zawartością sodu.²⁰