Właściwości farmakokinetyczne leku Gripex FORTE

Produkt leczniczy Gripex FORTE (500 mg + 30 mg + 10 mg) w postaci tabletek powlekanych zawiera trzy substancje czynne: paracetamol, pseudoefedryny chlorowodorek oraz dekstrometorfanu bromowodorek. Każda z tych substancji charakteryzuje się odmiennymi właściwościami farmakokinetycznymi, które zostały szczegółowo opisane poniżej.¹

Farmakokinetyka paracetamolu

Wchłanianie paracetamolu z przewodu pokarmowego jest szybkie i prawie całkowite. Maksymalne stężenie we krwi osiągane jest przeciętnie po upływie 1 godziny od podania.²

W zakresie wiązania z białkami osocza, paracetamol wykazuje słabe powinowactwo – w dawkach terapeutycznych wiąże się w około 25% z białkami osocza.³

Okres półtrwania paracetamolu u dorosłych mieści się w zakresie od 1,6 do 3,8 godziny.⁴

Czas działania terapeutycznego paracetamolu wynosi:

• 4-6 godzin dla efektu przeciwbólowego⁵
• 6-8 godzin dla efektu przeciwgorączkowego⁶

Metabolizm i eliminacja: Tylko niewielka część paracetamolu (około 2-4%) jest wydalana w postaci niezmienionej przez nerki.⁷ Główną drogą eliminacji leku jest biotransformacja w wątrobie. Metabolizm paracetamolu różni się w zależności od wieku:

• u dorosłych głównym metabolitem jest połączenie z kwasem glukuronowym⁸
• u dzieci dominuje sprzęganie z kwasem siarkowym⁹

W niewielkiej ilości powstaje hepatotoksyczny metabolit pośredni – N-acetylo-p-benzochinoimina, który w warunkach normalnych szybko ulega sprzęganiu z glutationem i wydalany jest z moczem po koniugacji z cysteiną lub kwasem merkapturowym.¹⁰ Mechanizm ten łatwo ulega wysyceniu przy zażyciu dużych dawek paracetamolu, co może prowadzić do wyczerpania zasobów wątrobowego glutationu. W konsekwencji może dojść do nagromadzenia toksycznego metabolitu w wątrobie, uszkodzenia i martwicy hepatocytów, a w skrajnych przypadkach do ostrej niewydolności wątroby.¹¹

Farmakokinetyka pseudoefedryny

Wchłanianie pseudoefedryny z przewodu pokarmowego jest szybkie i całkowite. Maksymalne stężenie w surowicy osiągane jest po około 1,5 godziny od podania.¹² Warto zauważyć, że przyjmowanie posiłków nie wykazuje istotnego wpływu na wchłanianie pseudoefedryny.¹³

Efekt farmakologiczny: Działanie obkurczające błonę śluzową nosa po podaniu pseudoefedryny pojawia się po około 30 minutach. Maksymalny efekt terapeutyczny obserwuje się po 30-60 minutach od podania, a całkowity czas działania może utrzymywać się do 4 godzin.¹⁴

Metabolizm i eliminacja: Pseudoefedryna jest metabolizowana z udziałem enzymu monoaminooksydazy (MAO).¹⁵ Większość podanej dawki (70-90%) wydalana jest z moczem w postaci niezmienionej.¹⁶

Farmakokinetyka dekstrometorfanu

Wchłanianie: Dekstrometorfan charakteryzuje się dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego.¹⁷

Metabolizm: Po podaniu doustnym, dekstrometorfan podlega w wątrobie szybkiemu i intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia.¹⁸ Głównym procesem metabolicznym jest O-demetylacja, kontrolowana genetycznie przez enzym CYP2D6.¹⁹

Istotne jest, że występują różne fenotypy metaboliczne związane z aktywnością enzymu CYP2D6, co powoduje znaczne zróżnicowanie farmakokinetyki dekstrometorfanu między pacjentami.²⁰ U niektórych osób metabolizm przebiega wolniej, co skutkuje tym, że we krwi i moczu przeważa niezmieniona forma dekstrometorfanu.²¹

Metabolity: W wyniku przemian metabolicznych dekstrometorfanu powstają trzy główne demetylowane metabolity morfinanowe:

• dekstrorfan (3-hydroksy-N-metylomorfinan) – główny metabolit, który również wykazuje działanie przeciwkaszlowe²²
• 3-hydroksymorfinan²³
• 3-metoksymorfinan²⁴

Eliminacja: Dekstrometorfan i jego metabolity są wydalane głównie przez nerki. W moczu można wykryć zarówno niezmetabolizowany dekstrometorfan, jak i jego metabolity w postaci sprzężonej. Do 56% podanej dawki może być odzyskane w moczu.²⁵

Zestawienie właściwości farmakokinetycznych substancji czynnych Gripex FORTE