Działania niepożądane
Gefitinib Zentiva 250 mg

Działania niepożądane gefitynibu

Podczas stosowania gefitynibu (Gefitinib Zentiva, 250 mg) obserwuje się szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Największa liczba zgłaszanych reakcji pojawia się w pierwszym miesiącu leczenia, przy czym większość z nich ma charakter odwracalny. Znajomość potencjalnych działań niepożądanych jest kluczowa dla odpowiedniego monitorowania pacjentów oraz wczesnej interwencji w przypadku wystąpienia ciężkich powikłań.¹

Profil bezpieczeństwa

Na podstawie łącznych danych z badań klinicznych III fazy (ISEL, INTEREST i IPASS), które objęły 2462 pacjentów leczonych gefitynibem, ustalono, że najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi (u ponad 20% pacjentów) są biegunka oraz objawy skórne, w tym wysypka, trądzik, suchość skóry i świąd. Ciężkie działania niepożądane (3. lub 4. stopnia według Wspólnej Skali Toksyczności – Common Toxicity Criteria, CTC) wystąpiły u około 8% pacjentów, a u 3% konieczne było przerwanie leczenia z powodu nietolerancji leku.²

Szczególnie istotnym działaniem niepożądanym jest choroba śródmiąższowa płuc, która występuje u 1,3% pacjentów i często ma ciężki przebieg (3. do 4. stopnia CTC). Odnotowano przypadki zgonów związanych z tym powikłaniem.³

Specyficzne działania niepożądane

Choroba śródmiąższowa płuc (ChŚP)

Choroba śródmiąższowa płuc stanowi jedno z najbardziej niebezpiecznych działań niepożądanych gefitynibu. W badaniu INTEREST częstość występowania ChŚP wynosiła 1,4% w grupie pacjentów otrzymujących gefitynib (10 pacjentów) i 1,1% w grupie docetakselu (8 pacjentów). W badaniu ISEL częstość występowania była podobna w obu ramionach badania i wynosiła około 1%. Co istotne, zaobserwowano znaczne różnice etniczne – u pacjentów pochodzących z Azji przyjmujących gefitynib częstość ChŚP była wyższa i wynosiła 3%.⁴

Dane z postmarketingowego badania przeprowadzonego w Japonii wskazują na jeszcze wyższą częstość występowania ChŚP, która u 3350 pacjentów leczonych gefitynibem wynosiła 5,8%, przy czym w 38,6% przypadków powikłanie to prowadziło do zgonu.⁵

W badaniu IPASS, porównującym gefitynib z chemioterapią skojarzoną karboplatyna/paklitaksel w pierwszej linii leczenia NDRP u pacjentów pochodzenia azjatyckiego, częstość występowania ChŚP wynosiła 2,6% w grupie gefitynibu i 1,4% w grupie chemioterapii.⁶

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, a zwłaszcza biegunka, należą do najczęstszych działań niepożądanych gefitynibu. Biegunka występuje bardzo często i zazwyczaj ma nasilenie łagodne do umiarkowanego (1. lub 2. stopnia według CTC). U części pacjentów może prowadzić do odwodnienia, co jest obserwowane często i może wiązać się również z towarzyszącymi nudnościami, wymiotami lub brakiem łaknienia.⁷

Do rzadszych, ale poważnych powikłań ze strony układu pokarmowego należy zapalenie trzustki oraz perforacje przewodu pokarmowego, które występują niezbyt często.⁸

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Reakcje skórne są drugą najczęstszą grupą działań niepożądanych gefitynibu. Obejmują one wysypkę, trądzik, suchość skóry i świąd, które zazwyczaj mają nasilenie łagodne do umiarkowanego (1. lub 2. stopnia według CTC). Częste są również zmiany w obrębie paznokci i łysienie.⁹

Do rzadszych, ale poważnych powikłań skórnych należą reakcje alergiczne (1,1% pacjentów), w tym obrzęk naczynioruchowy i pokrzywka. Niezbyt często obserwuje się zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej. Do rzadkich, ale zagrażających życiu powikłań skórnych należą martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona i rumień wielopostaciowy, które manifestują się zmianami pęcherzowymi.¹⁰

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Bardzo często obserwuje się zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej, choć zwykle ma ono charakter łagodny lub umiarkowany. W pojedynczych przypadkach odnotowano niewydolność wątroby, która w niektórych przypadkach prowadziła do zgonu.¹¹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Do częstych działań niepożądanych ze strony układu moczowego należą: bezobjawowe zwiększenie stężenia kreatyniny w badaniach laboratoryjnych, białkomocz oraz zapalenie pęcherza moczowego. Rzadko może wystąpić krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego.¹²

Inne działania niepożądane

Do innych istotnych działań niepożądanych gefitynibu należą:¹³

• Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: bardzo często występuje brak łaknienia o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (1. lub 2. stopnia CTC)
• Zaburzenia oka: często występują zapalenie spojówek, zapalenie powiek, suchość oka (zwykle o łagodnym nasileniu), niezbyt często – zapalenie rogówki (0,12%)
• Zaburzenia naczyniowe: często obserwowane są krwawienia, takie jak krwawienie z nosa i krwiomocz
• Zaburzenia ogólne: bardzo często występuje osłabienie (przeważnie łagodne), często – gorączka

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela zawiera szczegółowe zestawienie działań niepożądanych gefitynibu w podziale na układy i narządy oraz częstość występowania, opracowane na podstawie danych z badań klinicznych i monitorowania po wprowadzeniu leku do obrotu.¹⁴

Monitoring i zgłaszanie działań niepożądanych

Ze względu na profil bezpieczeństwa gefitynibu konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów, szczególnie pod kątem potencjalnie zagrażających życiu działań niepożądanych, takich jak choroba śródmiąższowa płuc, ciężkie reakcje skórne czy zaburzenia czynności wątroby.¹⁵

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁶