Właściwości farmakodynamiczne
Folacid 5 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Folacid

Folacid należy do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej preparaty kwasu foliowego, której przypisano kod ATC: B03BB01. Substancją czynną leku jest kwas foliowy (pteroiloglutaminowy) w dawce 5 mg w jednej tabletce, klasyfikowany jako witamina z grupy B.¹

Mechanizm działania

Kwas foliowy jest niezbędnym składnikiem warunkującym prawidłowe funkcjonowanie i rozwój organizmu. W organizmie ulega procesowi redukcji, przekształcając się w swoją postać aktywną – kwas tetrahydrofoliowy. W tej formie pełni rolę koenzymu licznych reakcji enzymatycznych, uczestnicząc w:²

• syntezie związków pirymidynowych
• syntezie związków purynowych
• syntezie kwasu deoksyrybonukleinowego (DNA)
• przemianach aminokwasów (zwłaszcza glicyny, metioniny i histydyny)
• metabolizmie mrówczanów

Znaczenie fizjologiczne

Rola kwasu foliowego jest szczególnie istotna w tkankach charakteryzujących się intensywnymi podziałami komórkowymi. Dotyczy to przede wszystkim:³

• układu krwiotwórczego – kwas foliowy jest niezbędny do prawidłowej erytropoezy
• nabłonka przewodu pokarmowego – zapewnia prawidłową regenerację śluzówki
• tkanek płodu – warunkuje prawidłowy rozwój w okresie prenatalnym

Ponadto kwas foliowy odgrywa kluczową rolę w procesie mielinizacji włókien nerwowych, co ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego.⁴

Rola w profilaktyce wad wrodzonych

Jedną z najważniejszych funkcji kwasu foliowego jest jego udział w profilaktyce wrodzonych wad układu nerwowego. Przyjmowanie kwasu foliowego w dawce 0,4 mg na dobę lub wyższej istotnie zmniejsza ryzyko wystąpienia u potomstwa takich wad jak:⁵

• rozszczep kręgosłupa (spina bifida)
• inne defekty ośrodkowego układu nerwowego wynikające z zaburzeń procesu tworzenia się cewy nerwowej

Zaburzenia zamykania się cewy nerwowej w okresie embriogenezy mogą prowadzić do poważnych malformacji, takich jak:⁶

• bezmózgowie (anencefalia) – wada letalna polegająca na niewykształceniu się mózgowia
• przepukliny oponowo-rdzeniowe – nieprawidłowe wynicowanie rdzenia kręgowego i opon mózgowo-rdzeniowych przez ubytek w łuku kręgowym

Objawy niedoboru

Niedobór kwasu foliowego manifestuje się przede wszystkim zaburzeniami hematologicznymi. Charakterystycznym objawem jest niedokrwistość megaloblastyczna, której towarzyszą:⁷

• leukopenia – zmniejszona liczba białych krwinek
• małopłytkowość – zmniejszona liczba płytek krwi

Zapotrzebowanie dobowe

Dobowe zapotrzebowanie na kwas foliowy dla osoby dorosłej wynosi około 0,4 mg. Istnieją jednak stany fizjologiczne i patologiczne, w których zapotrzebowanie to ulega zwiększeniu:⁸

Zwiększone zapotrzebowanie na kwas foliowy u kobiet w ciąży wynika z intensywnego rozwoju tkanek płodu, zwłaszcza układu nerwowego. U osób nadużywających alkoholu zwiększone zapotrzebowanie na folacynę jest konsekwencją upośledzenia wchłaniania, metabolizmu oraz zwiększonego wydalania tej witaminy.⁹