Wpływ fingolimodu na płodność, ciążę i laktację

Fingolimod SUN (0,5 mg) wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarz musi przekazać pacjentkom w kontekście wpływu leku na płodność, ciążę i laktację.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

Fingolimod jest przeciwwskazany u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji. Przed rozpoczęciem terapii fingolimodem u kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest spełnienie następujących warunków:²

• Uzyskanie negatywnego wyniku testu ciążowego
• Przekazanie pacjentce informacji o poważnym ryzyku dla płodu
• Zapewnienie stosowania skutecznej antykoncepcji

Pacjentki w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji przez cały okres leczenia oraz przez 2 miesiące po zakończeniu terapii fingolimodem. Jest to spowodowane faktem, że eliminacja fingolimodu z organizmu trwa około 2 miesiące po przerwaniu leczenia.³

Lekarz powinien zapoznać się ze szczegółowymi procedurami postępowania zawartymi w Pakiecie Informacji dla Lekarza. Procedury te muszą być wdrożone zarówno przed przepisaniem fingolimodu, jak i podczas trwania leczenia.⁴

W przypadku planowania ciąży przez pacjentkę, lekarz musi poinformować o konieczności przerwania leczenia fingolimodem co najmniej 2 miesiące przed planowanym zajściem w ciążę. Należy jednak uwzględnić możliwość nawrotu aktywności choroby po odstawieniu leku.⁵

Ciąża i fingolimod

Fingolimod jest przeciwwskazany podczas ciąży. Dane z obserwacji klinicznych wskazują na istotne zwiększenie ryzyka wad wrodzonych u płodu.⁶

Dane zebrane po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu wskazują, że stosowanie fingolimodu w ciąży wiąże się z 2-krotnym zwiększeniem ryzyka wystąpienia ciężkich wad wrodzonych u płodu w porównaniu z odsetkiem obserwowanym w populacji ogólnej (2-3% wg EUROCAT).⁷

Najczęściej raportowane wady wrodzone związane ze stosowaniem fingolimodu obejmują:⁸

• Wrodzone choroby serca, takie jak:
  • Ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej
  • Ubytek w przegrodzie międzykomorowej
  • Tetralogia Fallota
• Anomalie rozwojowe nerek
• Anomalie rozwojowe układu mięśniowo-szkieletowego

Badania przedkliniczne na zwierzętach potwierdziły toksyczny wpływ fingolimodu na reprodukcję, obejmujący utratę płodu oraz wady narządów, szczególnie przetrwały pień tętniczy i wadę przegrody komorowej.⁹

Mechanizm teratogennego działania fingolimodu wiąże się z receptorem fosforanu sfingozyny 1, który podlega wpływowi leku i uczestniczy w procesie tworzenia się naczyń podczas embriogenezy.¹⁰

Nie ma dostępnych danych dotyczących wpływu fingolimodu na przebieg porodu.¹¹

Postępowanie w przypadku zajścia w ciążę podczas leczenia

Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę podczas leczenia fingolimodem, należy:¹²

1. Natychmiast odstawić fingolimod
2. Udzielić pacjentce szczegółowej porady medycznej dotyczącej ryzyka wystąpienia szkodliwego wpływu na płód związanego z leczeniem
3. Przeprowadzić badania ultrasonograficzne w celu oceny rozwoju płodu

Karmienie piersią

Kobiety przyjmujące fingolimod nie powinny karmić piersią. Wykazano, że fingolimod przenika do mleka leczonych zwierząt w okresie laktacji. Ze względu na ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią, karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas stosowania fingolimodu.¹³

Wpływ na płodność

Dane z badań przedklinicznych nie wskazują, aby stosowanie fingolimodu było związane ze zwiększeniem ryzyka zmniejszenia płodności. Dostępne wyniki badań nie sugerują negatywnego wpływu leku na zdolności reprodukcyjne.¹⁴

Zalecenia dla lekarza prowadzącego

Lekarz przepisujący fingolimod kobietom w wieku rozrodczym powinien:¹⁵

• Wykluczyć ciążę przed rozpoczęciem leczenia (negatywny test ciążowy)
• Przekazać pacjentce szczegółowe informacje o ryzyku dla płodu
• Poinformować o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji w trakcie leczenia i przez 2 miesiące po jego zakończeniu
• Zaplanować odstawienie leku na co najmniej 2 miesiące przed planowaną ciążą
• Omówić ryzyko nawrotu choroby po odstawieniu leku
• Zapoznać się z procedurami zawartymi w Pakiecie Informacji dla Lekarza
• Poinformować o przeciwwskazaniu do karmienia piersią podczas leczenia