Właściwości farmakokinetyczne finasterydu

Finasteryd to substancja aktywna o szczególnych właściwościach farmakokinetycznych, które determinują jego działanie terapeutyczne w organizmie. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów, jakim podlega lek Finamef (5 mg finasterydu w tabletce powlekanej) w organizmie człowieka.¹

Proces wchłaniania

Dostępność biologiczna finasterydu po podaniu doustnym wynosi około 80%, co świadczy o dobrym wchłanianiu leku z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie substancji czynnej w osoczu krwi osiągane jest stosunkowo szybko, po około 2 godzinach od momentu przyjęcia leku. Cały proces wchłaniania finasterydu kończy się w ciągu 6-8 godzin od podania.²

Dystrybucja w organizmie

Finasteryd wykazuje wysokie powinowactwo do białek osocza – stopień wiązania z białkami osocza wynosi około 93%, co oznacza, że tylko niewielka ilość leku pozostaje w formie wolnej, aktywnej farmakologicznie. Parametry farmakokinetyczne wskazują na szeroką dystrybucję leku w organizmie – klirens finasterydu wynosi około 165 ml/min (z zakresem 70–279 ml/min), natomiast objętość dystrybucji to około 76 l (z zakresem 44–96 l).³

Przy długotrwałym stosowaniu finasterydu obserwuje się niewielką kumulację leku w organizmie. Po regularnym podawaniu finasterydu w dobowej dawce 5 mg, minimalne stężenie w stanie stacjonarnym (steady-state) osiąga wartość 8-10 ng/ml i utrzymuje się na stałym poziomie podczas kontynuacji terapii.⁴

Istotną właściwością farmakokinetyczną finasterydu jest jego zdolność do przenikania przez barierę krew-mózg. Lek wykrywany jest również w nasieniu leczonych pacjentów, choć w niewielkich ilościach. W badaniach klinicznych z udziałem zdrowych ochotników (n=69) otrzymujących finasteryd w dawce 5 mg/dobę przez okres od 6 do 24 tygodni, stężenie finasterydu w nasieniu wahało się od niewykrywalnego (<0,1 ng/ml) do 10,54 ng/ml.⁵

We wcześniejszych badaniach, korzystających z mniej czułych metod detekcji, stężenia finasterydu w nasieniu 16 badanych osób przyjmujących 5 mg leku na dobę wynosiły od niewykrywalnych (<1 ng/ml) do 21 ng/ml. Szacunki wskazują, że ilość finasterydu w nasieniu jest 50-100 razy mniejsza niż dawka terapeutyczna (5 μg), co nie wpływa na stężenie dihydrotestosteronu (DHT) u ludzi.⁶

Biotransformacja

Finasteryd podlega metabolizmowi wątrobowemu, głównie za pośrednictwem układu enzymatycznego cytochromu P450. Co istotne, substancja ta nie wywiera znaczącego wpływu na funkcjonowanie tego układu enzymatycznego. Po doustnym podaniu finasterydu znakowanego izotopowo węglem 14C zidentyfikowano dwa główne metabolity, które jednak wykazują jedynie słabe działanie hamujące w stosunku do enzymu 5-alfa-reduktazy.⁷

Eliminacja

Średni okres półtrwania finasterydu w osoczu wynosi 6 godzin, z zakresem od 4 do 12 godzin. Warto zauważyć, że u pacjentów w wieku powyżej 70 lat okres półtrwania jest dłuższy i wynosi średnio 8 godzin (zakres 6-15 godzin).⁸

Finasteryd znakowany radioaktywnie wydalany jest z organizmu głównie dwiema drogami:

• około 39% (32-46%) podanej dawki wydalane jest z moczem w postaci metabolitów
• około 57% (51-64%) całkowitej dawki wydalane jest z kałem

Istotne jest, że w moczu praktycznie nie stwierdza się obecności finasterydu w postaci niezmienionej.⁹

Farmakokinetyka w stanach patologicznych

Niewydolność nerek

Badania farmakokinetyczne wykazały, że u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, nawet przy znacznym ograniczeniu filtracji kłębuszkowej (klirens kreatyniny wynoszący zaledwie 9 ml/min), nie obserwuje się istotnych zmian w eliminacji finasterydu.¹⁰

U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 9-55 ml/min) profil farmakokinetyczny pojedynczej dawki finasterydu znakowanego izotopem 14C był podobny do profilu obserwowanego u zdrowych ochotników. Również stopień wiązania z białkami osocza nie różnił się między grupami pacjentów z niewydolnością nerek a grupą kontrolną.¹¹

U pacjentów z niewydolnością nerek zaobserwowano charakterystyczne zmiany w procesie eliminacji – metabolity, które u osób zdrowych są zwykle wydalane przez nerki, u pacjentów z niewydolnością nerek są w większym stopniu wydalane z kałem. Obserwuje się zatem kompensacyjne zwiększenie wydalania z kałem, proporcjonalne do zmniejszenia wydalania metabolitów drogą nerkową.¹²

Ze względu na opisane powyżej mechanizmy kompensacyjne, u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, którzy nie są poddawani dializie, nie ma konieczności modyfikacji dawkowania finasterydu.¹³