Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Endofemine

Produkt leczniczy Endofemine (dienogest 2 mg) jako preparat zawierający wyłącznie progestagen wymaga stosowania specjalnych środków ostrożności. Należy założyć, że środki ostrożności dotyczące innych produktów zawierających tylko progestagen dotyczą również Endofemine, nawet jeśli nie wszystkie ostrzeżenia opierają się na specyficznych badaniach klinicznych dienogestu.¹

Przed rozpoczęciem lub kontynuacją leczenia produktem Endofemine należy przeprowadzić indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka, szczególnie jeśli u pacjentki występuje lub nasili się którakolwiek z chorób lub czynników ryzyka wymienionych poniżej.²

Krwawienie z macicy

Stosowanie Endofemine może nasilić krwawienie z macicy u kobiet z gruczolistością macicy lub mięśniakami macicy. Jeśli krwawienie jest obfite i utrzymuje się przez dłuższy czas, może prowadzić do niedokrwistości, która w niektórych przypadkach może być ciężka. W takiej sytuacji należy rozważyć przerwanie stosowania produktu.³

U większości pacjentek leczonych dienogestem występują zmiany profilu krwawienia menstruacyjnego. Należy o tym poinformować pacjentkę przed rozpoczęciem leczenia.⁴

Zaburzenia krążenia krwi

Istnieją nieliczne dowody epidemiologiczne wskazujące na związek między stosowaniem produktów zawierających tylko progestagen a zwiększonym ryzykiem zawału mięśnia sercowego lub udaru naczyniowego mózgu. Ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych i mózgowych jest przede wszystkim związane z wiekiem, nadciśnieniem tętniczym i paleniem tytoniu.⁵

U kobiet z nadciśnieniem tętniczym ryzyko udaru może być nieznacznie zwiększone przez produkty lecznicze zawierające tylko progestagen.⁶

Niektóre badania wskazują na możliwość nieznacznie zwiększonego ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) związanego ze stosowaniem produktów zawierających tylko progestagen, choć wyniki nie są istotne statystycznie.⁷

Powszechnie uznawane czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE) obejmują:

• pozytywny wywiad osobisty lub rodzinny (VTE u rodzeństwa lub rodziców we względnie wczesnym wieku)
• wiek
• otyłość
• długotrwałe unieruchomienie
• duży zabieg chirurgiczny lub duży uraz⁸

W przypadku planowanej operacji i długotrwałego unieruchomienia zalecane jest przerwanie stosowania produktu leczniczego Endofemine co najmniej cztery tygodnie przed planowaną operacją i wznowienie leczenia po upływie dwóch tygodni po całkowitym ponownym uruchomieniu.⁹

Należy uwzględnić zwiększone ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej w okresie połogu.¹⁰

Leczenie należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia objawów tętniczych lub żylnych zaburzeń zakrzepowych bądź ich podejrzenia.¹¹

Nowotwory

Rak piersi

Metaanaliza 54 badań epidemiologicznych wykazała nieznacznie zwiększone ryzyko względne (RR = 1,24) zdiagnozowania raka piersi u kobiet aktualnie stosujących doustne środki antykoncepcyjne, zwłaszcza preparaty estrogenowo-progestagenowe. To dodatkowe ryzyko stopniowo zanika w ciągu 10 lat po przerwaniu stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.¹²

Ponieważ rak piersi występuje rzadko u kobiet poniżej 40 lat, dodatkowa liczba przypadków raka piersi u kobiet stosujących obecnie lub w przeszłości doustne środki antykoncepcyjne jest mała w stosunku do ogólnego ryzyka zachorowania na raka piersi.¹³

Ryzyko zachorowania na raka piersi u kobiet przyjmujących produkty zawierające tylko progestagen jest prawdopodobnie podobne do ryzyka związanego ze stosowaniem złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych. Jednak wyniki dotyczące produktów zawierających tylko progestagen opierają się na znacznie mniejszej grupie użytkowniczek i są mniej jednoznaczne niż w przypadku złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych.¹⁴

Badania nie dostarczają dowodów na istnienie związków przyczynowych. Obserwowany profil zwiększonego ryzyka może być związany z wcześniejszą diagnozą raka piersi u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne, biologicznymi działaniami tych środków lub współdziałaniem obu czynników.¹⁵

Rak piersi wykrywany u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne jest zazwyczaj mniej zaawansowany klinicznie niż rak wykrywany u kobiet, które nigdy ich nie stosowały.¹⁶

Guzy wątroby

U kobiet stosujących substancje hormonalne, takie jak dienogest zawarty w produkcie Endofemine, w rzadkich przypadkach zgłaszano łagodne guzy wątroby, a jeszcze rzadziej złośliwe guzy wątroby. W pojedynczych przypadkach guzy te prowadziły do wystąpienia zagrażających życiu krwawień do jamy brzusznej.¹⁷

W rozpoznaniu różnicowym należy wziąć pod uwagę guz wątroby, jeśli u kobiet przyjmujących produkt leczniczy Endofemine występują:

• ciężkie bóle w obrębie nadbrzusza
• powiększenie wątroby
• objawy krwawienia do jamy brzusznej¹⁸

Osteoporoza

Zmiany gęstości mineralnej kości (BMD)

Stosowanie dienogestu u młodzieży (12 do <18 lat) przez 12 miesięcy wiązało się ze zmniejszeniem gęstości mineralnej kości (BMD) w odcinku lędźwiowym kręgosłupa (L2 – L4). Średnia względna zmiana BMD od wartości wyjściowej do końca leczenia (EOT) wynosiła -1,2%, w zakresie między -6% a 5% (przedział ufności 95%: -1,7% do -0,78%, n=103).¹⁹

Pomiary powtórzone w 6. miesiącu po zakończeniu leczenia (EOT) w podgrupie ze zmniejszonymi wartościami BMD wskazywały tendencję do powrotu do wartości wyjściowych. Średnia względna zmiana od wartości wyjściowej wynosiła -2,3% w momencie EOT i -0,6% w 6. miesiącu po EOT, w zakresie między -9% a 6% (przedział ufności 95%: -1,20% do 0,06%, n=60).²⁰

Zmniejszenie BMD jest szczególnie istotne w okresie dojrzewania i wczesnej dorosłości, czyli w krytycznym okresie akrecji kości. Nie wiadomo, czy zmniejszenie BMD w tej populacji zmniejsza maksymalną masę kostną i zwiększa ryzyko złamań w późniejszych latach.²¹

U pacjentek ze zwiększonym ryzykiem osteoporozy przed rozpoczęciem stosowania produktu Endofemine należy przeprowadzić dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu, ponieważ stężenia estrogenów endogennych są umiarkowanie zmniejszone podczas leczenia tym produktem.²²

Odpowiednie spożycie wapnia i witaminy D zarówno w diecie, jak i w postaci suplementów jest ważne dla zdrowia kości u kobiet w każdym wieku.²³

Inne choroby i stany kliniczne

Depresja

Pacjentki z depresją w wywiadzie należy dokładnie obserwować i przerwać stosowanie produktu w przypadku nawrotu depresji o ciężkim stopniu.²⁴

Nadciśnienie tętnicze

Nie wydaje się, aby dienogest wpływał na ciśnienie tętnicze krwi u kobiet z prawidłowym ciśnieniem. Jednak w przypadku rozwoju przewlekłego, istotnego klinicznie nadciśnienia tętniczego podczas stosowania produktu Endofemine zalecane jest odstawienie produktu i leczenie nadciśnienia.²⁵

Żółtaczka i świąd

Powtórne wystąpienie żółtaczki zastoinowej i/lub świądu, które po raz pierwszy wystąpiły w czasie ciąży lub poprzedniego stosowania steroidów płciowych, wymaga przerwania stosowania produktu Endofemine.²⁶

Cukrzyca

Dienogest może mieć nieznaczny wpływ na obwodową insulinooporność i tolerancję glukozy. Kobiety z cukrzycą, zwłaszcza cukrzycą ciążową w wywiadzie, należy dokładnie obserwować podczas stosowania produktu Endofemine.²⁷

Ostuda

Sporadycznie może wystąpić ostuda, zwłaszcza u kobiet z ostudą ciążową w wywiadzie. Kobiety ze skłonnością do ostudy powinny unikać ekspozycji na słońce lub promieniowanie ultrafioletowe podczas stosowania produktu Endofemine.²⁸

Ciąża pozamaciczna

U kobiet stosujących produkty zawierające tylko progestagen jako środki antykoncepcyjne istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia ciąży pozamacicznej niż u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne. Z tego powodu decyzję o stosowaniu produktu Endofemine u kobiet z ciążą pozamaciczną lub zaburzeniami czynności jajowodów w wywiadzie należy podjąć wyłącznie po dokładnym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka.²⁹

Przetrwałe pęcherzyki jajnikowe

Podczas stosowania produktu Endofemine mogą wystąpić przetrwałe pęcherzyki jajnikowe (często nazywane torbielami czynnościowymi jajnika). Większość takich pęcherzyków jest bezobjawowa, chociaż niektórym może towarzyszyć ból w obrębie miednicy.³⁰

Laktoza

Każda tabletka produktu Endofemine zawiera 60,9 mg laktozy jednowodnej. Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego.³¹