Wpływ leku Elicea na płodność, ciążę i laktację

Leki przeciwdepresyjne, w tym escytalopram (substancja czynna produktu Elicea), wymagają szczególnej uwagi klinicznej, gdy są stosowane u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych lub karmiących piersią. Personel medyczny powinien dokonać starannej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed zastosowaniem produktu u tych pacjentek.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania escytalopramu w okresie ciąży są ograniczone. Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały toksyczne działanie escytalopramu na reprodukcję. W związku z tym escytalopram nie powinien być stosowany w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne, a decyzja o zastosowaniu leku powinna być podjęta po dokładnym rozważeniu ryzyka i korzyści.²

Ryzyko związane z nadciśnieniem płucnym noworodków

Dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) podczas ciąży, szczególnie w jej późnym okresie, może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (PPHN). Obserwowane ryzyko wynosiło około 5 przypadków na 1000 ciąż w porównaniu do 1-2 przypadków PPHN na 1000 ciąż w populacji ogólnej.³

Ryzyko krwotoków poporodowych

Dane obserwacyjne wskazują na występowanie zwiększonego (mniej niż dwukrotnie) ryzyka krwotoku poporodowego po ekspozycji na leki z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem. Lekarz powinien uwzględnić to ryzyko podczas podejmowania decyzji o kontynuacji leczenia w ostatnim trymestrze ciąży.⁴

Zespół odstawienia u noworodków

Jeśli kobieta kontynuuje stosowanie escytalopramu w późniejszym okresie ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze, noworodek wymaga ścisłej obserwacji po porodzie. Należy bezwzględnie unikać nagłego odstawienia produktu leczniczego w okresie ciąży.⁵

U noworodków, których matki przyjmowały leki z grupy SSRI/SNRI w późniejszym okresie ciąży, mogą wystąpić następujące objawy:⁶

• Zaburzenia oddechowe – w tym sinica i bezdech
• Napady drgawek
• Wahania ciepłoty ciała
• Trudności w karmieniu i wymioty
• Hipoglikemia
• Zaburzenia napięcia mięśniowego – zarówno wzmożone napięcie mięśniowe, jak i zmniejszone napięcie mięśniowe
• Hiperrefleksja
• Drżenia – drżenie mięśniowe i drżączka
• Zaburzenia stanu emocjonalnego – drażliwość, letarg, ciągły płacz
• Zaburzenia snu – senność i trudności w zasypianiu

Objawy te mogą być wynikiem działania serotoninergicznego lub objawami odstawienia. W większości przypadków powikłania pojawiają się bezpośrednio po porodzie lub w ciągu pierwszych 24 godzin po urodzeniu.⁷

Karmienie piersią

Istnieje uzasadnione przypuszczenie, że escytalopram przenika do mleka kobiecego. Z tego względu nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia tym lekiem. Jeśli karmienie piersią jest konieczne, należy rozważyć przerwanie leczenia escytalopramem, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki.⁸

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że cytalopram (związek macierzysty dla escytalopramu) może wpływać na jakość nasienia. Z opisów przypadków stosowania u ludzi niektórych leków z grupy SSRI wynika, że wpływ na jakość nasienia ma charakter przemijający.⁹

Dotychczas nie zaobserwowano jednoznacznego wpływu escytalopramu na płodność u ludzi, jednak podczas konsultacji lekarskiej z pacjentami planującymi potomstwo, należy uwzględnić potencjalne ryzyko wpływu leku na parametry nasienia.¹⁰

Zalecenia dla lekarzy dotyczące informowania pacjentek

Przekazując informacje kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią na temat leku Elicea, lekarz powinien:

1. Przeprowadzić dokładną analizę korzyści i ryzyka stosowania leku u danej pacjentki
2. Poinformować o ograniczonych danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa leku w ciąży
3. Omówić ryzyko wystąpienia zespołu odstawienia u noworodka oraz konieczność jego monitorowania po porodzie
4. Wyjaśnić zwiększone ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków oraz krwotoków poporodowych
5. Podkreślić konieczność stopniowego odstawiania leku, jeśli decyzja o przerwaniu leczenia zostanie podjęta
6. Przestrzec przed karmieniem piersią podczas leczenia ze względu na przenikanie leku do mleka matki
7. W przypadku mężczyzn planujących potomstwo – omówić potencjalny, prawdopodobnie przemijający wpływ na jakość nasienia

W każdym przypadku decyzja o stosowaniu leku Elicea u kobiet w ciąży powinna być podejmowana indywidualnie, po szczegółowej analizie stanu klinicznego pacjentki oraz potencjalnych korzyści i ryzyka wynikających z leczenia lub jego zaniechania.¹¹