Właściwości farmakodynamiczne leku Elecoxel

Elecoxel zawierający celekoksyb należy do grupy farmakoterapeutycznej niesteroidowych leków przeciwzapalnych i przeciwreumatycznych, podgrupy koksybów, oznaczonej kodem ATC: M01AH01. Produkt leczniczy jest dostępny w postaci kapsułek twardych o dawkach 100 mg i 200 mg.¹

Mechanizm działania

Celekoksyb jest doustnym, selektywnym inhibitorem enzymu cyklooksygenazy-2 (COX-2) w zakresie dawek terapeutycznych (od 200 mg do 400 mg na dobę). Istotną cechą farmakodynamiczną leku jest brak statystycznie istotnego hamowania aktywności enzymu COX-1 przy zastosowaniu dawek terapeutycznych, co wykazano w badaniach ex vivo oceniających zdolność leku do hamowania powstawania tromboksanu B2 (TxB2) u zdrowych ochotników.²

Działanie farmakodynamiczne

Cyklooksygenaza jest kluczowym enzymem uczestniczącym w biosyntezie prostaglandyn. Dotychczas zidentyfikowano dwie izoformy tego enzymu: COX-1 i COX-2. Izoforma COX-2 jest indukowana pod wpływem bodźców prozapalnych i odgrywa istotną rolę w syntezie prostanoidowych mediatorów bólu, stanu zapalnego oraz gorączki.³

Znaczenie fizjologiczne COX-2 jest wielokierunkowe. Enzym ten uczestniczy w następujących procesach:⁴

• Procesy reprodukcyjne – owulacja i implantacja zarodka
• Rozwój płodu – zamknięcie przewodu tętniczego
• Funkcje nerkowe – regulacja czynności nerek
• Funkcje ośrodkowego układu nerwowego – wywoływanie gorączki, odczuwanie bólu, funkcje poznawcze

COX-2 może również odgrywać rolę w procesie gojenia wrzodów trawiennych. Stwierdzono obecność tego enzymu w tkankach otaczających wrzody żołądka u ludzi, jednak jego dokładny wpływ na proces gojenia nie został jednoznacznie wyjaśniony.⁵

Różnice farmakodynamiczne między inhibitorami COX

Istotne z punktu widzenia klinicznego są różnice we właściwościach antyagregacyjnych między nieselektywnymi NLPZ (inhibitorami COX-1) a selektywnymi inhibitorami COX-2, szczególnie u pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia zdarzeń zatorowo-zakrzepowych. Selektywne inhibitory COX-2, w tym celekoksyb, hamują ogólnoustrojową (w tym prawdopodobnie śródbłonkową) produkcję prostacyklin, nie wpływając jednocześnie na syntezę tromboksanu w płytkach krwi.⁶

Charakterystyka chemiczna

Celekoksyb pod względem struktury chemicznej jest pirazolem zawierającym dwie grupy arylowe. Wykazuje podobieństwo do innych nie-aminoarylowych sulfonamidów, takich jak tiazyd czy furosemid, natomiast różni się strukturalnie od sulfonamidów aminoarylowych (np. sulfametoksazolu i innych antybiotyków sulfonamidowych).⁷

Wpływ na hemostazę

Badania farmakodynamiczne wykazały, że wysokie dawki celekoksybu mają dawkozależny wpływ na syntezę tromboksanu B2 (TxB2). Jednakże w małych badaniach z udziałem zdrowych ochotników, którym podawano wielokrotnie celekoksyb w dawce 600 mg dwa razy na dobę (dawka 3-krotnie przekraczająca maksymalną zalecaną dawkę terapeutyczną), nie zaobserwowano istotnego wpływu na agregację płytek krwi ani na czas krwawienia w porównaniu do placebo.⁸

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania celekoksybu zostały potwierdzone w szeregu badań klinicznych obejmujących pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów, reumatoidalnym zapaleniem stawów oraz zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa.⁹

Choroba zwyrodnieniowa stawów

W badaniach nad chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego i biodrowego wzięło udział około 4200 pacjentów. Badania te były kontrolowane placebo oraz aktywną grupą kontrolną i trwały do 12 tygodni. Wykazały one skuteczność celekoksybu w leczeniu bólu i stanu zapalnego związanego z chorobą zwyrodnieniową stawów.¹⁰

Reumatoidalne zapalenie stawów

Skuteczność celekoksybu w leczeniu stanu zapalnego i bólu w reumatoidalnym zapaleniu stawów badano u około 2100 pacjentów. Badania te były kontrolowane placebo oraz aktywną grupą kontrolną i trwały do 24 tygodni. Wyniki potwierdziły, że celekoksyb w dawce od 200 mg do 400 mg skutecznie łagodzi ból w ciągu 24 godzin od przyjęcia.¹¹

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Skuteczność celekoksybu w leczeniu stanów zapalnych i bólu w zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa została oceniona w badaniach z udziałem 896 pacjentów. Badania te trwały do 12 tygodni i były kontrolowane placebo oraz aktywnym komparatorem. Wykazały one, że celekoksyb podawany w różnych schematach dawkowania:¹²

• 100 mg dwa razy na dobę
• 200 mg raz na dobę
• 200 mg dwa razy na dobę
• 400 mg raz na dobę

wykazuje znaczącą skuteczność terapeutyczną, wyrażającą się poprzez:

• Znaczne złagodzenie bólu
• Zmniejszenie ogólnej aktywności choroby
• Poprawę sprawności ruchowej pacjentów z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa