Działania niepożądane
Doltard 10 mg

Działania niepożądane leku Doltard

Doltard to preparat zawierający morfinę w postaci siarczanu, dostępny w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 10 mg, 30 mg, 60 mg i 100 mg. Jak każdy lek opioidowy, Doltard może powodować szereg działań niepożądanych, które personel medyczny powinien brać pod uwagę przy jego przepisywaniu.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Do najpoważniejszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem morfiny należy depresja oddechowa, a w mniejszym stopniu zaburzenia krążenia. Najczęściej raportowane to zaparcia, nudności oraz uspokojenie. Po podaniu morfiny często występują również senność i zawroty głowy. U pacjentów o zwiększonej wrażliwości mogą pojawiać się kurcze dróg żółciowych i moczowych.²

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Zgodnie z wytycznymi Rady Międzynarodowych Organizacji Nauk Medycznych (CIOMS), częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się następująco:<sup data-drug="Doltard" data-section="Działania niepożądane" title="Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych określona zgodnie z wytyczną Rady Międzynarodowych Organizacji Nauk Medycznych (ang. Council for International Organizations of Medical Sciences, CIOMS) jest następująca: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do< 1/1000); bardzo rzadko (3

• Bardzo często: ≥ 1/10 (więcej niż 1 przypadek na 10 pacjentów)
• Często: ≥ 1/100 do < 1/10 (od 1 przypadku na 100 do mniej niż 1 na 10 pacjentów)
• Niezbyt często: ≥ 1/1000 do < 1/100 (od 1 przypadku na 1000 do mniej niż 1 na 100 pacjentów)
• Rzadko: ≥ 1/10 000 do < 1/1000 (od 1 przypadku na 10 000 do mniej niż 1 na 1000 pacjentów)
• Bardzo rzadko: < 1/10 000 (mniej niż 1 przypadek na 10 000 pacjentów)
• Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowy opis działań niepożądanych

Zaburzenia układu nerwowego

Morfina może powodować liczne efekty neurologiczne, w tym uspokojenie, senność (która zwykle ustępuje po kilku dniach stosowania), bóle głowy, parestezje i zaburzenia postrzegania. Odnotowano również zawroty głowy, nadmierną potliwość oraz zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe. W niektórych przypadkach może dojść do utraty przytomności, zobojętnienia i drżenia.⁴

Wysokie dawki mogą powodować pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, w tym przeczulicę i allodynię, które nie reagują na zwiększenie dawki morfiny. Możliwe są również napady drgawkowe przypominające padaczkę, mioklonie oraz hiperalgezja (zwiększona wrażliwość na ból).⁵

Zaburzenia układu oddechowego

Jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych jest depresja oddechowa zależna od dawki. Morfina może również powodować skurcz oskrzeli, duszność i osłabiony odruch kaszlowy. U pacjentów z predyspozycjami może dojść do obrzęku płuc lub napadów astmy.⁶

Zaburzenia żołądka i jelit

Zaparcia i nudności należą do najczęstszych działań niepożądanych morfiny. Pacjenci mogą również doświadczać wymiotów, suchości w jamie ustnej, niestrawności, biegunki, a w poważniejszych przypadkach może dojść do porażennej niedrożności jelit i zaburzeń smaku.⁷

Zaburzenia psychiczne

Po podaniu morfiny mogą wystąpić różnorodne zaburzenia psychiczne, których intensywność i charakter zależą od osobowości pacjenta oraz czasu trwania leczenia. Do typowych objawów należą wahania nastroju (zwykle podwyższenie nastroju, czasami dysforia), depresja i splątanie. Pacjenci mogą również doświadczać bezsenności, zmian aktywności (zwykle obniżenie, czasem pobudzenie) oraz zmian w funkcjonowaniu poznawczym.⁸

Mogą pojawić się trudności z podejmowaniem decyzji, zaburzenia postrzegania, halucynacje (przemijające) oraz koszmary senne (szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku). Inne możliwe objawy to dezorientacja, euforia, lęk, podniecenie, obniżone libido i impotencja. Należy zwrócić szczególną uwagę na ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego.⁹

Uzależnienie i zespół odstawienny

Stosowanie opioidowych leków przeciwbólowych, w tym morfiny, może prowadzić do rozwoju tolerancji oraz uzależnienia fizycznego i/lub psychicznego. Zespół odstawienny (abstynencyjny) może wystąpić po nagłym zaprzestaniu podawania leku, podaniu antagonistów receptorów opioidowych lub nawet między kolejnymi dawkami.¹⁰

Fizjologiczne objawy odstawienia obejmują bóle ciała, drgawki, zespół niespokojnych nóg, biegunkę, kolkę brzuszną, nudności, objawy grypopodobne, tachykardię i rozszerzenie źrenic. Objawy psychiczne to przede wszystkim nastrój dysforyczny, niepokój i drażliwość. U osób uzależnionych często występuje „głód lekowy”.¹¹

Tabela działań niepożądanych

Uwagi dotyczące bezpieczeństwa

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹²

Szczególne grupy pacjentów

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku, którzy mogą być bardziej narażeni na działania niepożądane, zwłaszcza zaburzenia poznawcze, halucynacje i koszmary senne. U niemowląt matek, które stosowały morfinę, obserwowano objawy zespołu odstawiennego, w tym niepokój, wymioty, wzrost łaknienia, drażliwość, drgawki, nadpobudliwość, zatkany nos i silne łzawienie.¹³