Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Dexaprotect

Stosowanie produktu leczniczego Dexaprotect (deksametazon fosforan) w postaci kropli do oczu wymaga zachowania szczególnej ostrożności oraz systematycznego monitorowania pacjenta. Preparat nie powinien być stosowany w przypadku zaczerwienienia oka bez uprzedniego postawienia właściwej diagnozy medycznej.¹

Konieczność regularnego monitorowania pacjenta

Pacjenci leczeni deksametazonem w postaci kropli do oczu wymagają częstych kontroli okulistycznych w krótkich odstępach czasu. Regularne badania są niezbędne do wczesnego wykrycia potencjalnych działań niepożądanych, szczególnie w przypadku długotrwałej terapii.²

Ryzyko nadciśnienia ocznego i jaskry

Długotrwałe stosowanie kropli zawierających kortykosteroidy może prowadzić do rozwoju nadciśnienia ocznego lub jaskry. Szczególnie narażeni są pacjenci z wywiadem nadciśnienia śródgałkowego wywołanego steroidami oraz osoby z wcześniej istniejącym podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym lub jaskrą. Zwiększone ryzyko rozwoju zaćmy dotyczy zwłaszcza dzieci i osób w podeszłym wieku.³

Zakażenia oportunistyczne

Kortykosteroidy mogą przyczyniać się do powstawania zakażeń oportunistycznych oka o etiologii bakteryjnej, wirusowej lub grzybiczej poprzez hamowanie naturalnej odpowiedzi immunologicznej organizmu. Deksametazon może również nasilać istniejące infekcje lub maskować ich objawy kliniczne, co utrudnia prawidłową diagnozę i opóźnia wdrożenie skutecznego leczenia.⁴

Miejscowe leczenie steroidami u pacjentów z istniejącym zakażeniem oka może być prowadzone wyłącznie gdy infekcja została skutecznie opanowana odpowiednim leczeniem przeciwzakaźnym. Pacjenci ci wymagają starannego i regularnego monitorowania przez specjalistę okulistę.⁵

Stosowanie w specyficznych stanach zapalnych oka

W niektórych szczególnych stanach zapalnych, takich jak zapalenie nadtwardówki, lekami pierwszego rzutu są niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Deksametazon należy stosować w tych przypadkach wyłącznie gdy NLPZ są przeciwwskazane.⁶

Owrzodzenie rogówki

Pacjenci z owrzodzeniem rogówki zasadniczo nie powinni otrzymywać deksametazonu miejscowo, z wyjątkiem sytuacji, gdy stan zapalny jest główną przyczyną opóźnionego gojenia i jednocześnie wdrożono już odpowiednie leczenie przyczynowe. Pacjenci ci wymagają starannego i regularnego monitorowania okulistycznego.⁷

Ścieńczenie rogówki i twardówki

Ścieńczenie rogówki i twardówki może zwiększać ryzyko perforacji podczas miejscowego stosowania kortykosteroidów. U pacjentów z tymi schorzeniami należy szczególnie ostrożnie rozważyć korzyści i ryzyko związane z leczeniem deksametazonem.⁸

Ryzyko zwapnień rogówki

U pacjentów leczonych preparatami okulistycznymi zawierającymi fosforany, takimi jak deksametazon, obserwowano przypadki zwapnień rogówki wymagające w konsekwencji operacji przeszczepu rogówki dla poprawy widzenia. Przy pierwszych objawach zwapnienia rogówki należy przerwać stosowanie leku i zastosować preparat niezawierający fosforanów.⁹

Stosowanie u dzieci

U dzieci należy unikać długotrwałego ciągłego leczenia kortykosteroidami ze względu na możliwość zahamowania czynności kory nadnerczy. Wymaga to szczególnej uwagi przy ustalaniu schematu terapeutycznego i czasu trwania leczenia.¹⁰

Ryzyko zaćmy podtorebkowej

Tylna zaćma podtorebkowa może wystąpić podczas stosowania skumulowanych dawek deksametazonu. Pacjenci z cukrzycą są szczególnie podatni na rozwój zaćmy podtorebkowej po miejscowym podaniu leków steroidowych, co wymaga uwzględnienia przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych.¹¹

Stosowanie w zapaleniu spojówek alergicznym

Stosowanie miejscowych leków steroidowych w zapaleniu spojówek na tle uczuleniowym jest zalecane wyłącznie w ciężkich postaciach choroby, które nie reagują na standardowe leczenie, i tylko przez krótki okres czasu.¹²

Stosowanie soczewek kontaktowych

Podczas leczenia kortykosteroidami w postaci kropli do oczu należy unikać noszenia soczewek kontaktowych.¹³

Nadwrażliwość na srebro

Pacjenci z nadwrażliwością kontaktową na srebro w wywiadzie nie powinni stosować tego produktu, ponieważ krople mogą zawierać śladowe ilości srebra.¹⁴

Ryzyko ogólnoustrojowych działań kortykosteroidów

Zespół Cushinga i/lub zahamowanie czynności nadnerczy związane z ogólnoustrojową absorpcją deksametazonu podawanego do oka mogą wystąpić po intensywnej lub długotrwałej ciągłej terapii u pacjentów z predyspozycjami, w tym u:

• dzieci – ze względu na mniejszą masę ciała i niedojrzałe mechanizmy metaboliczne¹⁵
• pacjentów leczonych inhibitorami CYP3A4 (w tym rytonawirem i kobicystatem) – z powodu hamowania metabolizmu deksametazonu¹⁶

W przypadku wystąpienia objawów ogólnoustrojowego działania kortykosteroidów, leczenie należy przerwać stopniowo, a nie nagle, aby zapobiec powikłaniom związanym z nagłym odstawieniem leku.¹⁷

Zaburzenia widzenia związane ze stosowaniem kortykosteroidów

Zarówno ogólnoustrojowe, jak i miejscowe stosowanie kortykosteroidów może powodować zaburzenia widzenia. Jeżeli u pacjenta wystąpią takie objawy, jak:

• nieostre widzenie
• inne zaburzenia widzenia

należy rozważyć skierowanie go do okulisty w celu ustalenia możliwych przyczyn. Do potencjalnych przyczyn zaburzeń widzenia należą:

1. zaćma – zmętnienie soczewki oka
2. jaskra – uszkodzenie nerwu wzrokowego spowodowane wysokim ciśnieniem wewnątrzgałkowym
3. rzadkie choroby, takie jak centralna chorioretinopatia surowicza (CSCR) – zaburzenie siatkówki

¹⁸