Właściwości farmakodynamiczne leku Desetax

Desetax (0,5 mg/ml roztwór doustny) zawiera desloratadynę, substancję należącą do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwhistaminowych – antagonistów receptora H1 (kod ATC: R06AX27). Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakodynamicznych tego preparatu z uwzględnieniem mechanizmu działania oraz skuteczności klinicznej.¹

Mechanizm działania

Desloratadyna charakteryzuje się jako pozbawiony działania uspokajającego, długo działający antagonista histaminy, wykazujący selektywną antagonistyczną aktywność wobec obwodowych receptorów H1. Po podaniu doustnym substancja ta selektywnie blokuje obwodowe receptory histaminowe H1, nie przenikając do ośrodkowego układu nerwowego, co wyjaśnia brak działania sedatywnego.²

Badania in vitro wykazały, że desloratadyna posiada również właściwości przeciwalergiczne, które obejmują:

• Hamowanie uwalniania cytokin indukujących reakcję zapalną (IL-4, IL-6, IL-8 i IL-13) z ludzkich komórek tucznych i granulocytów zasadochłonnych
• Hamowanie ekspresji białka adhezyjnego selektyny P na powierzchni komórek śródbłonka

Należy jednak podkreślić, że kliniczne znaczenie tych obserwacji nie zostało jeszcze w pełni potwierdzone.³

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży

Skuteczność desloratadyny w postaci roztworu doustnego nie była badana w oddzielnych badaniach klinicznych w populacji pediatrycznej. Bezpieczeństwo tej substancji wykazano jednak w trzech badaniach z udziałem dzieci, w których stosowano syrop z desloratadyną o identycznym stężeniu jak roztwór doustny.⁴

Dzieci w przedziale wiekowym 6-11 lat, zakwalifikowane do leczenia przeciwhistaminowego, otrzymywały desloratadynę w dawce 2,5 mg. Preparat był dobrze tolerowany, co potwierdziły:

• Wyniki badań laboratoryjnych
• Pomiary parametrów życiowych
• Zapisy EKG, w tym ocena odstępu QTc

Istotny jest fakt, że przy stosowaniu zalecanych dawek, stężenia desloratadyny w osoczu były podobne w grupach pediatrycznych i dorosłych.⁵

Ze względu na podobny przebieg alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i przewlekłej pokrzywki idiopatycznej, a także analogiczny profil działania desloratadyny u dorosłych i dzieci, dane dotyczące skuteczności u dorosłych mogą być ekstrapolowane na populację pediatryczną. Warto jednak podkreślić, że nie prowadzono badań skuteczności desloratadyny w postaci syropu u dzieci poniżej 12. roku życia.⁶

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania u dorosłych i młodzieży

Bezpieczeństwo kardiologiczne

W badaniach klinicznych z udziałem dorosłych i młodzieży przeprowadzono kompleksową ocenę wpływu desloratadyny na układ sercowo-naczyniowy:

• W badaniu ze zwielokrotnioną dawką, gdzie podawano do 20 mg desloratadyny na dobę przez 14 dni, nie zaobserwowano statystycznie ani klinicznie istotnego wpływu na układ krążenia
• W farmakologicznym badaniu klinicznym, w którym desloratadynę podawano w dawce 45 mg na dobę (9-krotność dawki leczniczej) przez 10 dni, nie odnotowano wydłużenia odstępu QTc

Powyższe wyniki potwierdzają bezpieczeństwo kardiologiczne preparatu Desetax.⁷

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Istotną właściwością farmakodynamiczną desloratadyny jest fakt, że nie przenika ona łatwo do ośrodkowego układu nerwowego. Znajduje to potwierdzenie w następujących obserwacjach klinicznych:⁸

• W kontrolowanych badaniach klinicznych po podaniu zalecanej dawki 5 mg na dobę dorosłym i młodzieży, częstość występowania senności nie różniła się istotnie od placebo
• Desloratadyna w postaci tabletek podawana w dawce 7,5 mg raz na dobę nie wpływała na sprawność psychoruchową
• Badania z zastosowaniem pojedynczej dawki 5 mg wykazały brak wpływu na podstawowe umiejętności pilotowania, w tym na subiektywnie odczuwaną senność czy wykonywanie zadań związanych z pilotowaniem

Powyższe dane potwierdzają korzystny profil bezpieczeństwa desloratadyny w kontekście wpływu na ośrodkowy układ nerwowy.⁹

Interakcje z alkoholem

W farmakologicznych badaniach klinicznych u dorosłych oceniono potencjalne interakcje desloratadyny z alkoholem. Stwierdzono, że jednoczesne podawanie desloratadyny z alkoholem:

• Nie nasilało zaburzeń sprawności psychoruchowej wywoływanych przez alkohol
• Nie zwiększało uczucia senności
• Nie powodowało istotnych różnic w wynikach testów sprawności psychoruchowej w porównaniu z placebo, niezależnie od obecności alkoholu

Wyniki te wskazują na brak istotnych interakcji między desloratadyną a alkoholem.¹⁰

Interakcje lekowe

W badaniach interakcji po podaniu wielokrotnym ketokonazolu i erytromycyny nie obserwowano klinicznie istotnych zmian stężenia desloratadyny w osoczu, co wskazuje na bezpieczeństwo stosowania preparatu Desetax w skojarzeniu z tymi lekami.¹¹

Skuteczność w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa

U osób dorosłych i młodzieży z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa desloratadyna w postaci tabletek skutecznie łagodziła następujące objawy:¹²

• Kichanie
• Świąd nosa
• Wydzielina z nosa
• Świąd oczu
• Łzawienie oczu
• Zaczerwienienie oczu
• Świąd podniebienia

Desloratadyna skutecznie łagodziła te objawy przez pełne 24 godziny, zapewniając całodobową kontrolę objawów. Należy jednak zaznaczyć, że w badaniach klinicznych z udziałem młodzieży w wieku 12-17 lat nie wykazano jednoznacznie skuteczności desloratadyny w postaci tabletek.¹³

Klasyfikacja alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa

Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa można klasyfikować na różne sposoby:¹⁴

1. Tradycyjny podział:
   • Sezonowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa
   • Całoroczne alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa
2. Podział według czasu trwania objawów:
   • Okresowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy występują krócej niż 4 dni w tygodniu lub krócej niż przez 4 tygodnie
   • Przewlekłe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy występują przez 4 lub więcej dni w tygodniu i przez dłużej niż 4 tygodnie

Zrozumienie tej klasyfikacji jest istotne dla odpowiedniego doboru terapii przeciwhistaminowej.¹⁵

Badania kliniczne wykazały, że desloratadyna w postaci tabletek była skuteczna w łagodzeniu objawów sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, co potwierdzono za pomocą specjalistycznego kwestionariusza oceniającego jakość życia. Największą poprawę obserwowano w zakresie realnych problemów oraz codziennej aktywności ograniczanej przez objawy alergiczne.¹⁶

Skuteczność w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej

Badania kliniczne desloratadyny obejmowały przewlekłą pokrzywkę idiopatyczną, którą uznano za modelowy przykład zaburzeń o charakterze pokrzywki. Wybór tego schorzenia jako modelu badawczego uzasadniono:¹⁷

• Podobną patofizjologią leżącą u podłoża różnych rodzajów pokrzywki, niezależnie od ich etiologii
• Łatwiejszą kwalifikacją prospektywną przewlekle chorych pacjentów

Ponieważ uwalnianie histaminy jest kluczowym czynnikiem w patogenezie wszystkich chorób pokrzywkowych, uzasadnione jest oczekiwanie, że desloratadyna będzie skuteczna w łagodzeniu objawów różnych rodzajów pokrzywek, nie tylko przewlekłej pokrzywki idiopatycznej.¹⁸

W dwóch kontrolowanych placebo, trwających sześć tygodni badaniach z udziałem pacjentów z przewlekłą pokrzywką idiopatyczną, desloratadyna wykazała następujące działanie:¹⁹

• Skutecznie łagodziła świąd
• Zmniejszała rozmiar zmian pokrzywkowych
• Redukowała liczbę zmian pokrzywkowych

Co istotne, efekt terapeutyczny był widoczny już przed podaniem drugiej dawki leku, a działanie utrzymywało się dłużej niż 24-godzinny odstęp między dawkami, co potwierdza długotrwały efekt farmakodynamiczny preparatu Desetax.

Warto zaznaczyć, że w badaniach leków przeciwhistaminowych stosowanych w przewlekłej pokrzywce idiopatycznej, z protokołu wykluczono niewielką grupę pacjentów, którzy nie reagują na standardowe leczenie przeciwhistaminowe.²⁰

Skuteczność desloratadyny w łagodzeniu objawów pokrzywki potwierdzają następujące dane ilościowe:²¹

• Złagodzenie świądu o ponad 50% obserwowano u 55% pacjentów leczonych desloratadyną, w porównaniu do zaledwie 19% pacjentów otrzymujących placebo
• Leczenie desloratadyną znacząco zmniejszyło wpływ choroby na sen oraz funkcjonowanie w ciągu dnia, mierzone w czteropunktowej skali klinicznej

Powyższe dane wskazują na wysoką skuteczność kliniczną desloratadyny w łagodzeniu objawów przewlekłej pokrzywki idiopatycznej oraz jej pozytywny wpływ na jakość życia pacjentów.