Właściwości farmakokinetyczne desloratadyny

Desloratadyna, substancja czynna produktu leczniczego Desetax (0,5 mg/ml, roztwór doustny), wykazuje charakterystyczny profil farmakokinetyczny, który warunkuje jej działanie przeciwhistaminowe. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane dotyczące poszczególnych parametrów farmakokinetycznych tego leku, istotnych z punktu widzenia praktyki klinicznej.¹

Wchłanianie

Desloratadyna charakteryzuje się dobrym wchłanianiem po podaniu doustnym. Pierwsze oznaczalne stężenia substancji w osoczu można wykryć już w ciągu 30 minut od momentu podania leku. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po około 3 godzinach od przyjęcia leku. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 27 godzin, co pozwala na dawkowanie raz na dobę z zachowaniem odpowiedniego stopnia kumulacji leku w organizmie.²

Badania wykazały, że biodostępność desloratadyny jest proporcjonalna do dawki w zakresie od 5 mg do 20 mg, co oznacza przewidywalny wzrost ekspozycji na lek wraz ze zwiększaniem dawki w tym przedziale.³

Fenotyp spowolnionego metabolizmu

W serii badań farmakokinetycznych i klinicznych zidentyfikowano istotny czynnik wpływający na parametry farmakokinetyczne desloratadyny – u około 6% badanych wykryto fenotyp spowolnionego metabolizmu. Częstość występowania tego fenotypu była porównywalna u dorosłych (6%) i dzieci w wieku 2-11 lat (6%), jednakże wykazano wyraźne różnice etniczne. Zjawisko to występowało częściej wśród pacjentów rasy czarnej (18% dorośli, 16% dzieci) niż rasy kaukaskiej (2% dorośli, 3% dzieci).⁴

W badaniu farmakokinetycznym po wielokrotnym podaniu tabletek zdrowym dorosłym ochotnikom stwierdzono, że u osób ze spowolnionym metabolizmem desloratadyny:⁵

• Stężenie Cmax było około 3 razy większe
• Maksymalne stężenie osiągano po około 7 godzinach
• Okres półtrwania w fazie eliminacji był znacząco wydłużony – do około 89 godzin

Podobne obserwacje poczyniono w populacji pediatrycznej. W badaniu farmakokinetycznym po wielokrotnym podaniu syropu dzieciom w wieku 2-11 lat ze spowolnionym metabolizmem i z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa stwierdzono:⁶

• Ekspozycja (AUC) na desloratadynę była około 6 razy większa
• Cmax występowało po 3-6 godzinach i było około 3-4 razy większe
• Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosił około 120 godzin

Istotnym wnioskiem z badań jest fakt, że ekspozycja na desloratadynę u dorosłych i dzieci ze spowolnionym metabolizmem była porównywalna, gdy podawano odpowiednie dla wieku dawki. Co ważne, profil bezpieczeństwa u pacjentów ze spowolnionym metabolizmem nie różnił się istotnie od profilu w populacji ogólnej. Należy jednak zaznaczyć, że nie prowadzono badań dotyczących działania desloratadyny u dzieci ze spowolnionym metabolizmem w wieku poniżej 2 lat.⁷

Badania z zastosowaniem pojedynczej dawki desloratadyny wykazały, że u dzieci otrzymujących lek w dawkach zalecanych parametry farmakokinetyczne (AUC oraz Cmax) są porównywalne do obserwowanych u dorosłych, którym podawano desloratadynę w syropie w dawce 5 mg.⁸

Dystrybucja

Desloratadyna wiąże się z białkami osocza w umiarkowanym stopniu – stopień wiązania wynosi 83%-87%. Po podawaniu leku w dawkach od 5 mg do 20 mg raz na dobę przez 14 dni u dorosłych i młodzieży nie stwierdzono dowodów na klinicznie istotną kumulację substancji czynnej.⁹

Biorównoważność różnych postaci leku

W skrzyżowanym badaniu z zastosowaniem pojedynczej dawki desloratadyny wykazano, że syrop i tabletki są biorównoważne. Ponieważ roztwór doustny zawiera takie samo stężenie desloratadyny jak syrop, nie było konieczne przeprowadzenie odrębnych badań biorównoważności dla tej postaci leku. Przyjmuje się zatem, że roztwór doustny może zastępować lek w postaci syropu czy tabletek przy zachowaniu jednakowej skuteczności terapeutycznej.¹⁰

Metabolizm

Do chwili obecnej nie zidentyfikowano dokładnie enzymu odpowiedzialnego za metabolizm desloratadyny, co sprawia, że nie można całkowicie wykluczyć potencjalnych interakcji z innymi produktami leczniczymi. W badaniach in vivo wykazano, że desloratadyna nie hamuje izoenzymów CYP3A4. Z kolei badania in vitro dowiodły, że desloratadyna hamuje CYP2D6, jednak nie jest ani substratem, ani inhibitorem glikoproteiny P.¹¹

Eliminacja

W badaniach nad wpływem pokarmu na farmakokinetykę desloratadyny nie stwierdzono istotnego wpływu spożywanego pokarmu na dystrybucję leku. W badaniu z jednorazowym podaniem dawki 7,5 mg desloratadyny wysokotłuszczowe, wysokokaloryczne śniadanie nie miało wpływu na parametry dystrybucji substancji czynnej. Podobnie, w innym badaniu nie stwierdzono wpływu soku grejpfrutowego na dystrybucję desloratadyny.¹²

Farmakokinetyka u pacjentów z niewydolnością nerek

Przeprowadzono specjalne badania porównujące farmakokinetykę desloratadyny u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek (CRI – chronic renal insufficiency) oraz u osób zdrowych. Badania obejmowały zarówno podanie jednorazowe, jak i wielokrotne dawki leku.¹³

Wyniki badania z dawką jednorazową

W badaniu z zastosowaniem dawki jednorazowej stwierdzono, że ekspozycja na desloratadynę była zwiększona w porównaniu do osób zdrowych:¹⁴

• U pacjentów z łagodną do umiarkowanej przewlekłą niewydolnością nerek – o około 2 razy
• U pacjentów z ciężką przewlekłą niewydolnością nerek – o około 2,5 razy

Wyniki badania z dawkami wielokrotnymi

W badaniu z zastosowaniem dawek wielokrotnych stan stacjonarny osiągnięto po 11 dniach podawania leku. W porównaniu do osób zdrowych ekspozycja na desloratadynę wykazywała następujące różnice:¹⁵

• U pacjentów z łagodną do umiarkowanej przewlekłą niewydolnością nerek – większa o około 1,5 raza
• U pacjentów z ciężką przewlekłą niewydolnością nerek – większa o około 2,5 raza

Warto podkreślić, że w obu badaniach, mimo stwierdzonych różnic w ekspozycji (AUC i Cmax) na desloratadynę i jej metabolit 3-hydroksydesloratadynę u pacjentów z niewydolnością nerek, zmiany te nie były istotne klinicznie.¹⁶