Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Depratal 60 mg

Wpływ duloksetyny na płodność, ciążę i laktację

Duloksetyna jest substancją aktywną z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), stosowaną w leczeniu zaburzeń depresyjnych oraz niektórych typów bólu neuropatycznego. Ocena wpływu tego leku na funkcje reprodukcyjne ma kluczowe znaczenie przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią.¹

Wpływ na płodność

Na podstawie badań przeprowadzonych na modelach zwierzęcych ustalono, że duloksetyna nie wykazuje negatywnego wpływu na płodność samców. Należy jednak zaznaczyć, że u samic zaobserwowano pewne zaburzenia funkcji rozrodczych, które występowały wyłącznie przy zastosowaniu dawek powodujących toksyczność u matek. Wskazuje to na możliwy pośredni mechanizm zaburzeń płodności, wynikający z ogólnego pogorszenia stanu zdrowia samicy, a nie bezpośredniego działania leku na układ rozrodczy.²

Duloksetyna w ciąży

Badania przedkliniczne na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ duloksetyny na procesy reprodukcyjne, nawet przy poziomach narażenia układowego niższych niż maksymalna ekspozycja osiągana w warunkach klinicznych. Ta obserwacja budzi obawy dotyczące potencjalnego ryzyka stosowania leku w czasie ciąży.³

Dostępne dane kliniczne pochodzące z dwóch dużych badań obserwacyjnych dostarczyły jednak bardziej uspokajających informacji dotyczących ryzyka wad wrodzonych:

• Badanie przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych obejmujące 2500 kobiet przyjmujących duloksetynę w pierwszym trymestrze ciąży
• Badanie przeprowadzone w Unii Europejskiej z udziałem 1500 kobiet przyjmujących duloksetynę w pierwszym trymestrze ciąży

Wyniki obu badań nie wskazały na zwiększenie ogólnego ryzyka wystąpienia poważnych wrodzonych wad rozwojowych u dzieci matek przyjmujących duloksetynę. Jednakże analiza poszczególnych typów wad rozwojowych, w szczególności wad rozwojowych serca, nie dostarczyła jednoznacznych wniosków.⁴

Ryzyko porodu przedwczesnego

Dane z badania przeprowadzonego w Unii Europejskiej wykazały, że stosowanie duloksetyny w zaawansowanej ciąży (po 20. tygodniu ciąży do porodu) wiązało się ze zwiększonym ryzykiem przedwczesnego porodu (wzrost ryzyka mniej niż dwukrotny). W przeliczeniu oznacza to około 6 dodatkowych przedwczesnych porodów na 100 kobiet leczonych duloksetyną w późnym okresie ciąży. Co istotne, większość tych przedwczesnych porodów miała miejsce między 35. a 36. tygodniem ciąży.⁵

Należy podkreślić, że w badaniu amerykańskim nie zaobserwowano podobnej zależności, co wskazuje na możliwe różnice populacyjne lub metodologiczne między badaniami.⁶

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne ze Stanów Zjednoczonych wskazują na zwiększone ryzyko (mniej niż dwukrotne) wystąpienia krwotoku poporodowego u kobiet przyjmujących duloksetynę w ciągu miesiąca poprzedzającego poród. Ta informacja jest istotna dla planowania opieki okołoporodowej u pacjentek stosujących duloksetynę w trzecim trymestrze ciąży.⁷

Przetrwałe nadciśnienie płucne noworodków

Dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) w ciąży, szczególnie w ciąży zaawansowanej, może zwiększać ryzyko wystąpienia przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodków (PPHN). Mimo braku bezpośrednich badań oceniających związek między PPHN a stosowaniem inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), do których należy duloksetyna, nie można wykluczyć podobnego ryzyka. Wynika to z podobnego mechanizmu działania obu grup leków, polegającego na hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny.⁸

Zespół odstawienia u noworodków

Podobnie jak w przypadku innych leków działających na układ serotoninergiczny, u noworodków, których matki przyjmowały duloksetynę w okresie przedporodowym, mogą wystąpić objawy odstawienia. Objawy te mogą obejmować:

• Hipotonię – obniżone napięcie mięśniowe
• Drżenie – mimowolne ruchy drobne
• Drżączkę – wzmożone drżenie
• Trudności w karmieniu – zaburzenia ssania lub połykania
• Zaburzenia oddechowe – nieprawidłowy rytm lub głębokość oddechów
• Drgawki – napady padaczkowe

Większość przypadków zespołu odstawienia obserwowano bezpośrednio po urodzeniu lub w ciągu kilku dni po porodzie.⁹

Zalecenia dotyczące stosowania w ciąży

Biorąc pod uwagę dostępne dane, duloksetynę można stosować u kobiet w ciąży tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają potencjalne zagrożenia dla płodu. Decyzja powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjentki i potrzeby leczenia.

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności zgłoszenia faktu zajścia w ciążę w trakcie leczenia duloksetyną lub zamiaru zajścia w ciążę. Pozwoli to na odpowiednie monitorowanie i dostosowanie terapii.¹⁰

Duloksetyna podczas karmienia piersią

Badanie farmakokinetyczne przeprowadzone u 6 pacjentek w okresie laktacji, które nie karmiły dzieci piersią, wykazało, że duloksetyna przenika do mleka ludzkiego w bardzo niewielkim stopniu. Szacowana dzienna dawka leku, jaką mogłoby przyjąć niemowlę karmione piersią przez matkę stosującą duloksetynę, wynosi około 0,14% dawki przyjmowanej przez matkę (w przeliczeniu na mg/kg masy ciała).¹¹

Pomimo niewielkiego przenikania leku do mleka, ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania duloksetyny u niemowląt, nie zaleca się przyjmowania tego leku w okresie karmienia piersią. W przypadku konieczności stosowania duloksetyny, lekarz powinien rozważyć zalecenie przerwania karmienia piersią na czas terapii.¹²

Podsumowanie zaleceń dla lekarzy

Lekarz prowadzący leczenie duloksetyną u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią, powinien przekazać pacjentce następujące informacje:

1. Omówić potencjalne ryzyko i korzyści kontynuacji leczenia duloksetyną w czasie ciąży, przedstawiając aktualne dane naukowe dotyczące bezpieczeństwa stosowania leku
2. Poinformować o możliwym zwiększonym ryzyku przedwczesnego porodu w przypadku stosowania leku po 20. tygodniu ciąży
3. Zwrócić uwagę na potencjalne ryzyko krwotoku poporodowego przy stosowaniu leku w okresie okołoporodowym
4. Omówić możliwość wystąpienia zespołu odstawienia u noworodka
5. Zalecić zgłaszanie faktu zajścia w ciążę w trakcie leczenia lub zamiaru zajścia w ciążę
6. Poinformować o przeciwwskazaniu do stosowania duloksetyny w okresie karmienia piersią
7. W przypadku konieczności stosowania leku u kobiety karmiącej piersią, wyjaśnić konieczność przerwania karmienia piersią na czas terapii

Decyzje terapeutyczne powinny być podejmowane indywidualnie, uwzględniając stan kliniczny pacjentki, nasilenie objawów choroby podstawowej oraz potencjalne ryzyko związane z ekspozycją płodu lub niemowlęcia na lek.¹³