Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania daptomycyny

Daptomycyna Accord Healthcare (350 mg i 500 mg) wymaga ścisłego przestrzegania wytycznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania ze względu na ryzyko wystąpienia specyficznych działań niepożądanych oraz interakcji. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat środków ostrożności, jakie należy podjąć podczas terapii tym antybiotykiem.¹

Ograniczenia wskazań i sytuacje wymagające szczególnej uwagi

W przypadku zidentyfikowania ogniska zakażenia innego niż powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich (cSSTI) lub prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia (RIE) po rozpoczęciu leczenia daptomycyną, należy rozważyć wprowadzenie alternatywnego leczenia przeciwbakteryjnego, którego skuteczność w odniesieniu do określonego rodzaju występującego zakażenia została potwierdzona.²

Należy pamiętać, że stosowanie daptomycyny nie jest wskazane w leczeniu zapalenia płuc, ponieważ w badaniach klinicznych nie wykazano skuteczności antybiotyku w tym wskazaniu.³

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania daptomycyny zgłaszano przypadki anafilaksji oraz reakcji nadwrażliwości. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej na daptomycynę, należy natychmiast przerwać jej stosowanie i wdrożyć odpowiednie leczenie.⁴

Stosowanie w infekcyjnym zapaleniu wsierdzia

Dane kliniczne dotyczące stosowania daptomycyny w leczeniu prawostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia (RIE) wywołanego przez Staphylococcus aureus są ograniczone i pochodzą tylko od 19 dorosłych pacjentów. Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności daptomycyny u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z RIE wywołanym przez Staphylococcus aureus.⁵

Nie wykazano skuteczności daptomycyny u pacjentów z zakażeniami sztucznej zastawki lub u pacjentów z lewostronnym infekcyjnym zapaleniem wsierdzia wywołanym przez Staphylococcus aureus.⁶

Zakażenia głębokie i enterokokowe

U pacjentów z zakażeniami głębokimi konieczna jest bezzwłoczna interwencja chirurgiczna, np. oczyszczenie rany, usunięcie elementów prostetycznych, operacja wymiany zastawki.⁷

Brak jest wystarczających dowodów dotyczących skuteczności klinicznej daptomycyny w zakażeniach wywołanych przez enterokoki, w tym Enterococcus faecalis i Enterococcus faecium. Nie określono także dawki daptomycyny, która byłaby odpowiednia do leczenia zakażeń enterokokowych z bakteriemią lub bez niej. Zgłaszano przypadki niepowodzenia terapii daptomycyną w leczeniu zakażeń enterokokowych z towarzyszącą bakteriemią. W niektórych przypadkach niepowodzenie leczenia było związane z selekcją szczepów o zmniejszonej wrażliwości lub z rozwojem oporności na daptomycynę.⁸

Nadmierny rozwój drobnoustrojów opornych

Stosowanie leków przeciwbakteryjnych, w tym daptomycyny, może sprzyjać nadmiernemu rozwojowi drobnoustrojów opornych. W przypadku wystąpienia nadkażenia podczas terapii daptomycyną należy zastosować odpowiednie leczenie.⁹

Biegunka związana z Clostridioides difficile

Podczas terapii daptomycyną zgłaszano występowanie biegunki związanej z Clostridioides difficile (CDAD). Jeśli podejrzewa się lub potwierdzi CDAD, może być konieczne przerwanie stosowania daptomycyny i wdrożenie odpowiedniego leczenia zgodnie ze wskazaniami klinicznymi.¹⁰

Interakcje z odczynnikami laboratoryjnymi

Zaobserwowano pozorne wydłużenie czasu protrombinowego (PT) oraz zwiększoną wartość współczynnika znormalizowanego międzynarodowego (INR) w przypadku, gdy w testach stosowano pewne odczynniki zawierające rekombinowaną tromboplastynę.¹¹

Monitorowanie i zapobieganie działaniom niepożądanym

Fosfokinaza kreatynowa i miopatia

Podczas leczenia daptomycyną obserwowano zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK; izoenzym mięśniowy MM) w osoczu, które wiązało się z bólami i/lub osłabieniem mięśni. Zgłaszano również przypadki zapalenia mięśni, mioglobinemii i rabdomiolizy.¹² W badaniach klinicznych znaczące zwiększenie aktywności CPK w osoczu (ponad 5-krotnie przekraczające górną granicę normy) bez objawów mięśniowych występowało częściej u pacjentów leczonych daptomycyną (1,9%) niż u pacjentów otrzymujących leki porównawcze (0,5%).¹³

Protokół monitorowania aktywności CPK

• Aktywność CPK w osoczu należy oznaczać przed rozpoczęciem leczenia i w regularnych odstępach (przynajmniej raz w tygodniu) u wszystkich pacjentów leczonych daptomycyną.¹⁴
• Częstsze monitorowanie CPK (np. co 2-3 dni przez minimum dwa pierwsze tygodnie leczenia) zaleca się u pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia miopatii, w tym:¹⁵
  • Pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 80 mL/min)
  • Pacjentów hemodializowanych
  • Pacjentów poddawanych ciągłej ambulatoryjnej dializie otrzewnowej
  • Pacjentów leczonych jednocześnie innymi lekami mogącymi powodować miopatię (np. inhibitorami reduktazy HMG-CoA, fibratami, cyklosporyną)¹⁶

U pacjentów, u których aktywność CPK przed rozpoczęciem leczenia ponad 5-krotnie przekracza górną granicę normy, nie można wykluczyć ryzyka dalszego zwiększenia aktywności CPK podczas terapii daptomycyną. Należy to uwzględnić przed rozpoczęciem leczenia tym antybiotykiem i monitorować tych pacjentów częściej niż raz w tygodniu.¹⁷

Daptomycyny nie należy podawać pacjentom stosującym równocześnie inne leki mogące powodować miopatię, chyba że spodziewane korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko.¹⁸

Podczas leczenia daptomycyną pacjenci powinni być regularnie badani pod kątem jakichkolwiek objawów przedmiotowych lub podmiotowych mogących świadczyć o wystąpieniu miopatii.¹⁹

U każdego pacjenta, u którego wystąpiły niewyjaśnione bóle mięśni, tkliwość, osłabienie lub skurcze, należy oznaczać aktywność CPK w osoczu co drugi dzień. Należy przerwać podawanie daptomycyny w przypadku wystąpienia niewyjaśnionych objawów mięśniowych, jeżeli aktywność CPK ponad 5-krotnie przekroczy górną granicę normy.²⁰

Neuropatia obwodowa

Podczas leczenia daptomycyną należy obserwować pacjentów pod kątem objawów neuropatii obwodowej. W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych lub podmiotowych wskazujących na obwodową neuropatię, pacjenci powinni zostać przebadani, a przerwanie leczenia daptomycyną powinno być rozważone.²¹

Eozynofilowe zapalenie płuc

W trakcie leczenia daptomycyną odnotowano przypadki wystąpienia eozynofilowego zapalenia płuc.²² W większości przypadków u pacjentów występowała:

• Gorączka
• Duszności z hipoksyjną niewydolnością oddechową
• Rozproszone nacieki w płucach lub rozwijające się zapalenie płuc²³

W większości przypadków eozynofilowe zapalenie płuc występowało po ponad 2 tygodniach stosowania daptomycyny i ustępowało po odstawieniu leku oraz wdrożeniu leczenia steroidami. Odnotowano również nawrót eozynofilowego zapalenia płuc po ponownym zastosowaniu daptomycyny.²⁴

Pacjentów, u których podczas stosowania daptomycyny wystąpią przedmiotowe i podmiotowe objawy eozynofilowego zapalenia płuc, należy poddać szybkiej ocenie medycznej, w tym (jeśli wskazane) badaniu opłucin oskrzelowo-pęcherzykowych w celu wykluczenia innych przyczyn (np. zakażeń bakteryjnych, grzybiczych, pasożytniczych, reakcji na inne leki). Należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i, jeśli to właściwe, wprowadzić leczenie steroidami o działaniu ogólnym.²⁵

Ciężkie skórne reakcje niepożądane

Po zastosowaniu daptomycyny zgłaszano ciężkie skórne reakcje niepożądane (SCAR), w tym:

• Reakcje na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS)
• Wysypkę pęcherzykowo-pęcherzową z zajęciem błony śluzowej lub bez (zespół Stevensa-Johnsona, SJS)
• Toksyczną martwicę naskórka (TEN)²⁶

Reakcje te mogą zagrażać życiu lub być śmiertelne. W momencie przepisywania daptomycyny należy poinformować pacjentów o objawach przedmiotowych i podmiotowych ciężkich reakcji skórnych i uważnie ich monitorować. Jeśli pojawią się oznaki i objawy takich reakcji, należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i rozważyć alternatywną terapię. W przypadku wystąpienia ciężkich reakcji skórnych po zastosowaniu daptomycyny, nie wolno wznawiać leczenia tym antybiotykiem.²⁷

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Po wprowadzeniu daptomycyny do obrotu zgłaszano przypadki cewkowo-śródmiąższowego zapalenia nerek (TIN). Pacjenci, u których podczas leczenia daptomycyną wystąpiła gorączka, wysypka, eozynofilia i/lub nowa bądź pogarszająca się niewydolność nerek, powinni zostać poddani ocenie lekarskiej. W przypadku podejrzenia TIN należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i zastosować odpowiednie leczenie i/lub środki zaradcze.²⁸

Zaburzenia czynności nerek i dostosowanie dawkowania

Podczas leczenia daptomycyną odnotowano przypadki zaburzeń czynności nerek. Ciężkie zaburzenia czynności nerek mogą predysponować do zwiększenia stężenia daptomycyny we krwi, co z kolei może zwiększać ryzyko wystąpienia miopatii.²⁹

Dostosowanie dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

U dorosłych pacjentów z klirensem kreatyniny < 30 mL/min konieczne jest dostosowanie odstępów między dawkami daptomycyny. Bezpieczeństwo i skuteczność zmodyfikowanych schematów dawkowania nie były oceniane w kontrolowanych badaniach klinicznych, a zalecenia opierają się głównie na danych z modeli farmakokinetycznych. U tych pacjentów daptomycynę należy stosować tylko wówczas, gdy przewidywane korzyści kliniczne przewyższają potencjalne ryzyko.³⁰

Zaleca się ostrożność w podawaniu daptomycyny pacjentom z istniejącymi już wcześniej zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 80 mL/min). Zaleca się regularną kontrolę czynności nerek.³¹

Zaleca się również systematyczną kontrolę czynności nerek podczas jednoczesnego stosowania potencjalnie nefrotoksycznych produktów leczniczych, niezależnie od wyjściowego stanu nerek pacjenta.³²

Nie określono schematu dawkowania daptomycyny u dzieci i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek.³³

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

U dzieci w wieku poniżej 1 roku życia nie należy stosować daptomycyny ze względu na ryzyko potencjalnego wpływu na:

• Układ mięśniowy
• Przewodnictwo nerwowo-mięśniowe
• Układ nerwowy (zarówno obwodowy, jak i ośrodkowy)³⁴

Te potencjalne działania niepożądane zostały zaobserwowane w badaniach na noworodkach psów.³⁵

Pacjenci otyli

U osób otyłych z BMI > 40 kg/m², ale z klirensem kreatyniny > 70 mL/min, wartość AUC0-∞ daptomycyny była znacząco zwiększona (średnio o 42%) w porównaniu z nieotyłymi osobami z grupy kontrolnej. Brak jest wystarczających danych o bezpieczeństwie i skuteczności daptomycyny u osób bardzo otyłych, zaleca się zatem ostrożność podczas jej stosowania u tych pacjentów. Nie ma jednak danych sugerujących konieczność zmniejszenia dawki.^{Zawartość sodu}

Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, co oznacza, że produkt ten uznaje się za „wolny od sodu”.³⁷