Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Bisoprolol fumaranu, substancja czynna zawarta w leku Conaret, jest selektywnym antagonistą receptorów β-adrenergicznych. Ze względu na szeroki profil działania farmakologicznego, istnieje szereg sytuacji klinicznych, w których stosowanie tego leku jest bezwzględnie przeciwwskazane. Określenie przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa terapii i pozwala uniknąć potencjalnie zagrażających życiu powikłań.¹

Przeciwwskazania związane z układem sercowo-naczyniowym

Stosowanie bisoprololu jest przeciwwskazane w następujących stanach klinicznych dotyczących układu sercowo-naczyniowego:²

• Ostra niewydolność serca – stosowanie bisoprololu może pogorszyć stan hemodynamiczny pacjenta poprzez zmniejszenie kurczliwości mięśnia sercowego
• Niewyrównana niewydolność serca wymagająca dożylnego podawania leków inotropowych – bisoprolol może antagonizować działanie leków inotropowych i dodatkowo upośledzać funkcję mięśnia sercowego
• Wstrząs kardiogenny – w tym stanie bisoprolol może nasilić hipotensję i dalsze upośledzenie perfuzji narządowej

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami przewodzenia

Bisoprolol poprzez swoje działanie β-adrenolityczne może nasilać istniejące zaburzenia przewodzenia, dlatego jest przeciwwskazany u pacjentów z:³

• Blokiem przedsionkowo-komorowym II lub III stopnia – bisoprolol może nasilać blok przedsionkowo-komorowy i prowadzić do całkowitego zatrzymania przewodzenia impulsów
• Zespołem chorego węzła zatokowego – lek może pogłębiać dysfunkcję węzła zatokowego i prowadzić do znacznej bradykardii lub asystolii
• Blokiem zatokowo-przedsionkowym – bisoprolol może nasilać zaburzenia przewodzenia między węzłem zatokowym a przedsionkiem

Przeciwwskazania związane z dysfunkcją układu krążenia

Ze względu na działanie chronotropowo i inotropowo ujemne, bisoprolol jest przeciwwskazany u pacjentów z:⁴

• Objawową bradykardią – lek może nasilać zwolnienie rytmu serca, co prowadzi do pogłębienia objawów, tj. zawrotów głowy, omdleń czy zmniejszenia tolerancji wysiłku
• Objawowym niedociśnieniem tętniczym – bisoprolol może powodować dalsze obniżenie ciśnienia tętniczego, nasilając objawy związane z hipoperfuzją narządową

Przeciwwskazania związane z układem oddechowym

Bisoprolol, mimo selektywności wobec receptorów β1-adrenergicznych, w wyższych dawkach może wpływać na receptory β2-adrenergiczne w drogach oddechowych, dlatego jest przeciwwskazany u pacjentów z:⁵

• Ciężką astmą oskrzelową – bisoprolol może indukować skurcz oskrzeli poprzez blokadę receptorów β2-adrenergicznych, prowadząc do zaostrzenia objawów astmy i potencjalnie zagrażającego życiu skurczu oskrzeli

Przeciwwskazania związane z układem naczyniowym

Bisoprolol wpływa na napięcie naczyń obwodowych, dlatego jest przeciwwskazany u pacjentów z:⁶

• Ciężką postacią choroby zarostowej tętnic obwodowych – lek może nasilać objawy niedokrwienia kończyn poprzez zmniejszenie przepływu obwodowego
• Zespołem Raynauda w ciężkiej postaci – bisoprolol może nasilać skurcz naczyń obwodowych i pogarszać krążenie w obrębie kończyn

Przeciwwskazania endokrynologiczne

Bisoprolol jest przeciwwskazany u pacjentów z:⁷

• Nieleczonym guzem chromochłonnym rdzenia nadnerczy (pheochromocytoma) – stosowanie β-adrenolityków bez uprzedniej blokady receptorów α-adrenergicznych może prowadzić do nasilenia nadciśnienia tętniczego w wyniku niezrównoważonej stymulacji receptorów α-adrenergicznych przez katecholaminy wydzielane przez guz

Przeciwwskazania metaboliczne

Stosowanie bisoprololu jest przeciwwskazane u pacjentów z:⁸

• Kwasicą metaboliczną – lek może maskować objawy kwasicy metabolicznej, takie jak tachykardia i nadmierna potliwość, co utrudnia diagnostykę i monitorowanie stanu pacjenta

Przeciwwskazania związane z nadwrażliwością

Bisoprolol jest przeciwwskazany w przypadku:⁹

• Nadwrażliwości na bisoprolol – reakcje alergiczne mogą manifestować się jako wysypka, świąd, obrzęk naczynioruchowy, a w skrajnych przypadkach jako reakcja anafilaktyczna
• Nadwrażliwości na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu Conaret – należy zwrócić uwagę na skład pomocniczy leku, szczególnie u pacjentów z potwierdzonymi alergiami na różne składniki leków

Sytuacje kliniczne wymagające szczególnej uwagi

Obok bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją sytuacje kliniczne, w których stosowanie bisoprololu wymaga szczególnej ostrożności i indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka. W tych przypadkach decyzja o zastosowaniu leku powinna być podjęta z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjenta, możliwości monitorowania oraz dostępności alternatywnych opcji terapeutycznych.¹⁰

Należy pamiętać, że lek Conaret występuje w różnych dawkach (1,25 mg, 2,5 mg, 3,75 mg, 5 mg, 7,5 mg, 10 mg), co umożliwia dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta. Jednak nawet najmniejsza dawka nie może być stosowana w przypadku występowania wymienionych wyżej przeciwwskazań.¹¹