Właściwości farmakodynamiczne bisoprololu fumaranu

Bisoprolol fumaran, substancja czynna produktu leczniczego Conaret, należy do grupy farmakoterapeutycznej wybiórczych beta-adrenolityków (kod ATC: C07AB07). Charakteryzuje się specyficznym profilem farmakodynamicznym, który determinuje jego zastosowanie kliniczne w różnych jednostkach chorobowych układu sercowo-naczyniowego.¹

Mechanizm działania

Bisoprolol wyróżnia się wysoką selektywnością wobec receptorów beta1-adrenergicznych, nie wykazując przy tym wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej ani istotnego klinicznie działania stabilizującego błony komórkowe. Cechuje się niskim powinowactwem do receptorów beta2-adrenergicznych zlokalizowanych w mięśniach gładkich oskrzeli i naczyń, a także do receptorów beta2-adrenergicznych związanych z procesami metabolicznymi. Ta wysoka selektywność wobec receptorów beta1-adrenergicznych utrzymuje się również poza standardowym zakresem dawek terapeutycznych.²

Dzięki swojej wysokiej selektywności, bisoprolol zwykle nie wpływa na opór w drogach oddechowych ani na procesy metaboliczne zależne od receptorów beta2-adrenergicznych, co stanowi istotną przewagę kliniczną w porównaniu do nieselektywnych beta-adrenolityków.³

Działanie na układ krążenia

Bisoprolol nie wykazuje wyraźnego ujemnego działania inotropowego, co jest istotną cechą z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii, szczególnie u pacjentów z niewydolnością serca. Maksymalne działanie farmakologiczne leku obserwuje się po 3-4 godzinach od podania doustnego, natomiast pełny efekt przeciwnadciśnieniowy osiągany jest zwykle po około 2 tygodniach regularnego stosowania.⁴

W przypadku doraźnego podania pacjentom z chorobą wieńcową bez towarzyszącej przewlekłej niewydolności serca, bisoprolol wywołuje szereg zmian hemodynamicznych, takich jak:

• Zmniejszenie częstości skurczów serca
• Redukcja objętości wyrzutowej serca
• Obniżenie pojemności minutowej
• Zmniejszenie zużycia tlenu przez mięsień sercowy

Podczas długotrwałego podawania bisoprololu początkowo podwyższony opór obwodowy ulega obniżeniu, co stanowi jeden z mechanizmów odpowiedzialnych za działanie przeciwnadciśnieniowe leku. Innym istotnym mechanizmem przeciwnadciśnieniowego działania beta-adrenolityków, w tym bisoprololu, jest hamowanie aktywności reninowej osocza.⁵

Bisoprolol hamuje odpowiedź na pobudzenie układu współczulnego poprzez blokowanie receptorów beta-adrenergicznych. To działanie prowadzi do zwolnienia czynności serca, zmniejszenia jego kurczliwości, a w konsekwencji do redukcji zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen, co jest klinicznie korzystne u pacjentów z dławicą piersiową w przebiegu choroby wieńcowej.⁶

Skuteczność kliniczna w przewlekłej niewydolności serca

Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania bisoprololu w leczeniu stabilnej przewlekłej niewydolności serca zostały potwierdzone w dużych badaniach klinicznych, w tym w badaniu CIBIS II i CIBIS III.⁷

Badanie CIBIS II

W badaniu CIBIS II uczestniczyło łącznie 2647 pacjentów ze stabilną objawową niewydolnością serca i frakcją wyrzutową lewej komory <35% określoną w badaniu echokardiograficznym. Większość uczestników (83%, n=2202) miała niewydolność serca w klasie III według klasyfikacji NYHA, a 17% (n=445) w klasie IV według NYHA.<sup data-drug="Conaret" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Do badania CIBIS II włączono ogółem 2647 pacjentów. 83% pacjentów (n=2202) miało niewydolność serca klasy III wg NYHA, a 17% (n=445) klasy IV wg NYHA. Wszyscy pacjenci mieli stabilną objawową niewydolność serca (frakcja wyrzutowa określona w echokardiografii 8

Badanie to przyniosło następujące, istotne klinicznie wyniki:

• Zmniejszenie całkowitej śmiertelności z 17,3% do 11,8% (względne zmniejszenie o 34%)
• Redukcja liczby nagłych zgonów z 6,3% do 3,6% (względne zmniejszenie o 44%)
• Obniżenie liczby epizodów niewydolności serca wymagających hospitalizacji z 17,6% do 12% (względne zmniejszenie o 36%)
• Istotna poprawa stanu klinicznego pacjentów ocenianego według klasyfikacji NYHA

W okresie włączania bisoprololu i zwiększania dawki zaobserwowano hospitalizacje z powodu bradykardii (0,53%), niedociśnienia (0,23%) i ostrej dekompensacji niewydolności serca (4,97%). Warto podkreślić, że częstość hospitalizacji w grupie przyjmującej bisoprolol nie była większa niż w grupie otrzymującej placebo (odpowiednio 0%, 0,3% i 6,74%). W trakcie całego badania odnotowano 20 udarów mózgu zakończonych zgonem lub prowadzących do niepełnosprawności w grupie leczonej bisoprololem oraz 15 takich zdarzeń w grupie placebo.⁹

Badanie CIBIS III

W badaniu CIBIS III wzięło udział 1010 pacjentów w wieku ≥ 65 lat z łagodną lub umiarkowaną przewlekłą niewydolnością serca (klasa II lub III według NYHA) i frakcją wyrzutową lewej komory ≤ 35%, którzy wcześniej nie byli leczeni inhibitorami ACE, lekami beta-adrenolitycznymi lub antagonistami receptora angiotensyny.¹⁰

Protokół badania przewidywał dwa schematy terapeutyczne:

1. Wstępne 6-miesięczne leczenie bisoprololem, a następnie terapia skojarzona bisoprololem i enalaprylem przez 6-24 miesięcy
2. Wstępne 6-miesięczne leczenie enalaprylem, a następnie terapia skojarzona bisoprololem i enalaprylem przez 6-24 miesięcy

Podczas stosowania bisoprololu w początkowym 6-miesięcznym okresie leczenia zaobserwowano tendencję do częstszego występowania zaostrzenia przewlekłej niewydolności serca. W analizie zgodnej z protokołem badania nie wykazano równorzędności podawania bisoprololu w leczeniu początkowym w porównaniu do początkowego leczenia enalaprylem.¹¹

Mimo to, oba schematy rozpoczynania leczenia przewlekłej niewydolności serca charakteryzowały się podobną częstością występowania pierwszorzędowego złożonego punktu końcowego, obejmującego zgon i hospitalizację na zakończenie badania – 32,4% w grupie wstępnego leczenia bisoprololem w porównaniu do 33,1% w grupie wstępnego leczenia enalaprylem (analiza zgodna z protokołem badania).¹²

Badanie CIBIS III potwierdziło, że bisoprolol może być skutecznie stosowany również u pacjentów w podeszłym wieku z łagodną lub umiarkowaną przewlekłą niewydolnością serca.¹³

Charakterystyka właściwości farmakodynamicznych