Właściwości farmakodynamiczne leku Cogiton

Chlorowodorek donepezylu, substancja czynna leku Cogiton, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciw otępieniu starczemu, a dokładniej do inhibitorów acetylocholinoesterazy, sklasyfikowanych kodem ATC: N 06 DA 02. Donepezyl działa jako wybiórczy, odwracalny inhibitor acetylocholinoesterazy, która jest głównym enzymem odpowiedzialnym za rozkład acetylocholiny w mózgu.¹

Siła działania na enzymy cholinergiczne

Badania in vitro wykazały, że chlorowodorek donepezylu charakteryzuje się bardzo wysoką selektywnością działania. Jest on ponad 1000-krotnie silniejszym inhibitorem acetylocholinoesterazy niż butyrylocholinesterazy, enzymu występującego głównie poza ośrodkowym układem nerwowym.²

Hamowanie acetylocholinoesterazy w organizmie

W badaniach klinicznych przeprowadzonych u pacjentów z chorobą Alzheimera wykazano, że podawanie donepezylu raz dziennie prowadzi do istotnego zahamowania aktywności acetylocholinoesterazy. Stopień tego zahamowania jest zależny od dawki. Stosowanie dawki dobowej 5 mg powodowało zahamowanie aktywności enzymu (mierzonej w błonie erytrocytów) w stanie stacjonarnym o 63,6%, natomiast dawka 10 mg prowadziła do zahamowania o 77,3% w porównaniu do stężenia wyjściowego.³

Udokumentowano korelację między hamowaniem acetylocholinoesterazy w czerwonych krwinkach przez chlorowodorek donepezylu a zmianami w czułej skali ADAS-Cog, służącej do oceny wybranych elementów aktywności poznawczej.⁴

Wpływ na przebieg choroby

Należy podkreślić, że nie przeprowadzono badań oceniających wpływ chlorowodorku donepezylu na zmiany neuropatologiczne charakterystyczne dla choroby Alzheimera. W związku z tym, na podstawie dostępnych danych, nie można uznać, że donepezyl wywiera jakikolwiek wpływ na samą progresję lub patofizjologię choroby.⁵

Skuteczność kliniczna w chorobie Alzheimera

Skuteczność terapeutyczna chlorowodorku donepezylu została potwierdzona w czterech badaniach klinicznych kontrolowanych placebo: dwóch badaniach trwających po 6 miesięcy oraz dwóch badaniach trwających rok.⁶

Metodologia oceny skuteczności

W sześciomiesięcznym badaniu klinicznym, na koniec leczenia donepezylem przeprowadzono analizę z zastosowaniem trzech różnych metod oceny skuteczności:⁷

• Skala ADAS-Cog – oceniająca zdolności poznawcze pacjenta
• Skala CIBIC (Clinical Interview Based Impression of Change with Caregiver Input) – służąca do oceny ogólnego funkcjonowania pacjenta, uwzględniająca ocenę opiekuna
• Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale (Podskala Codziennych Czynności Klinicznej Skali Oceny Otępienia) – mierząca zdolność funkcjonowania w życiu społecznym i rodzinnym oraz oceniająca zainteresowania i utrzymanie higieny osobistej⁸

Kryteria odpowiedzi na leczenie

W badaniach klinicznych za pacjentów odpowiadających na leczenie uznawano osoby, u których stwierdzono wszystkie trzy następujące kryteria:⁹

• poprawę o co najmniej 4 punkty w skali ADAS-Cog,
• brak pogorszenia w skali CIBIC,
• brak pogorszenia w skali Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale.¹⁰

Wyniki skuteczności klinicznej

Wyniki badań klinicznych wykazały, że donepezyl w sposób statystycznie istotny i zależny od dawki zwiększa odsetek pacjentów odpowiadających na leczenie w porównaniu do placebo.¹¹

Powyższa tabela przedstawia odsetek pacjentów odpowiadających na leczenie w poszczególnych grupach terapeutycznych. Wyraźnie widoczny jest efekt zależny od dawki, gdzie wyższy odsetek odpowiedzi obserwowano w grupie otrzymującej donepezyl w dawce 10 mg (21-22%) w porównaniu do grupy otrzymującej 5 mg (18%), podczas gdy w grupie placebo odsetek ten wynosił jedynie 10%.<sup data-drug="Cogiton 5" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="% pacjentów odpowiadających na leczenie Populacja wg zamiaru leczenia Populacja poddana ocenie Grupa placebo 10% 10% Grupa donepezylu 5 mg 18%* 18%** Grupa donepezylu 10 mg 21%* 22%** * p<0,05 ** p12