Przedawkowanie leku Chloropernazinum

Przedawkowanie prochloroperazyny dimaleinianu, substancji czynnej preparatu Chloropernazinum 10 mg tabletki, może prowadzić do szeregu poważnych objawów klinicznych wymagających natychmiastowej interwencji medycznej. Zrozumienie charakterystyki objawów przedawkowania oraz odpowiednie postępowanie terapeutyczne są kluczowe dla personelu medycznego w celu skutecznego zarządzania tymi stanami nagłymi.¹

Objawy kliniczne przedawkowania

Przedawkowanie pochodnych fenotiazyny, do których należy prochloroperazyna, charakteryzuje się złożonym obrazem klinicznym obejmującym zaburzenia świadomości, nieprawidłowości w układzie sercowo-naczyniowym oraz zaburzenia neurologiczne. Obserwuje się senność progresującą do zaburzeń świadomości, niedociśnienie tętnicze, tachykardię, nieprawidłowości w zapisie elektrokardiograficznym, arytmie komorowe oraz hipotermię. W obrazie klinicznym mogą również wystąpić ciężkie dyskinezy.²

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Interwencja medyczna w przypadku przedawkowania Chloropernazinum powinna zostać wdrożona jak najszybciej. W okresie do 6 godzin od przyjęcia toksycznej dawki leku należy rozważyć wykonanie płukania żołądka. Warto podkreślić, że farmakologiczna indukcja wymiotów jest praktycznie nieskuteczna w przypadku przedawkowania tego leku. Standardowym postępowaniem jest podanie węgla aktywnego. Należy pamiętać, że dla prochloroperazyny nie istnieje specyficzna odtrutka, dlatego leczenie ma charakter objawowy.³

Postępowanie w zaburzeniach hemodynamicznych

Rozszerzenie naczyń krwionośnych wywołane przedawkowaniem prochloroperazyny może prowadzić do zapaści krążeniowej. W łagodniejszych przypadkach wystarczające może być uniesienie kończyn dolnych pacjenta. W cięższych stanach konieczne może być uzupełnienie łożyska naczyniowego poprzez dożylną infuzję płynów. Istotne jest, aby płyny dożylne były podgrzane przed podaniem, co zapobiega nasileniu hipotermii.⁴

W przypadkach, gdy sama dożylna podaż płynów jest niewystarczająca do leczenia zapaści krążeniowej, pomocne mogą być leki o działaniu inotropowo dodatnim, takie jak dopamina. Generalnie nie zaleca się stosowania substancji kurczących naczynia obwodowe. Należy bezwzględnie unikać podawania adrenaliny.⁵

Leczenie zaburzeń rytmu serca

Tachyarytmie komorowe lub nadkomorowe zazwyczaj dobrze reagują na przywrócenie prawidłowej temperatury ciała oraz wyrównanie zaburzeń naczyniowych i metabolicznych. W przypadku utrzymywania się arytmii lub gdy zagraża ona życiu pacjenta, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie przeciwarytmiczne. Istotne jest, aby unikać stosowania lidokainy oraz długo działających leków przeciwarytmicznych.⁶

Postępowanie w zaburzeniach OUN

W przypadku znacznie nasilonej depresji ośrodkowego układu nerwowego konieczne jest mechaniczne utrzymanie drożności dróg oddechowych, a w skrajnych przypadkach zastosowanie oddychania wspomaganego. Ciężkie reakcje dystoniczne zazwyczaj dobrze reagują na podanie procyklidyny (5-10 mg) lub orfenadryny (20-40 mg) domięśniowo lub dożylnie. W przypadku wystąpienia drgawek zaleca się dożylne podanie diazepamu.⁷

W przypadku rozwinięcia się złośliwego zespołu neuroleptycznego należy zastosować aktywne ochładzanie organizmu. W leczeniu tego zespołu można również rozważyć podanie dantrolenu.⁸

Zaburzenia neurologiczne związane z przedawkowaniem

Przedawkowanie prochloroperazyny może wywołać szereg zaburzeń układu nerwowego, które mogą wystąpić w różnych okresach po przedawkowaniu:⁹

• Ostra dystonia lub dyskinezy – zazwyczaj przejściowe, częściej spotykane u dzieci i młodzieży. Występują zazwyczaj w ciągu pierwszych 4 dni od przedawkowania lub po zwiększeniu dawki.
• Akatyzja – występuje zazwyczaj po podaniu dużej dawki początkowej.¹⁰
• Parkinsonizm – częściej występuje u dorosłych i osób w podeszłym wieku. Zazwyczaj rozwija się po kilku tygodniach lub miesiącach. Może objawiać się drżeniem, wzmożeniem napięcia mięśni, spowolnieniem ruchowym lub innymi objawami charakterystycznymi dla parkinsonizmu. Często występują wyłącznie drżenia.¹¹
• Dyskinezy późne – są one zazwyczaj, choć niekoniecznie, związane z długotrwałym stosowaniem lub dużymi dawkami. Mogą pojawić się nawet po całkowitym zaprzestaniu stosowania prochloroperazyny. Z tego powodu zaleca się stosowanie najmniejszych skutecznych dawek leku.¹²
• Zaburzenia snu – może wystąpić bezsenność i pobudzenie.¹³

Inne powikłania związane z przedawkowaniem

Przedawkowanie prochloroperazyny może również prowadzić do:¹⁴

• Zaburzeń oka oraz skóry – zmiany oczne oraz powstanie metalicznego, szaro-fiołkoworóżowego przebarwienia skóry wystawionej na bezpośredni wpływ promieni słonecznych – obserwowane głównie u kobiet, po długotrwałym przyjmowaniu (4-8 lat).
• Zaburzeń serca – arytmie serca, w tym arytmia przedsionkowa, blok przedsionkowo-komorowy, częstoskurcz komorowy i migotanie komór, prawdopodobnie zależne od dawki. Czynniki predysponujące do zmian w EKG obejmują współistniejącą chorobę serca, podeszły wiek, hipokaliemię oraz jednoczesne stosowanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych.¹⁵
• Zaburzeń naczyniowych – często występują spadki ciśnienia, zazwyczaj ortostatyczne. Szczególnie narażone są osoby w podeszłym wieku lub odwodnione.¹⁶
• Zaburzeń metabolizmu – suchość w jamie ustnej.¹⁷
• Zaburzeń oddechowych – możliwa jest depresja oddechowa u osób predysponowanych oraz zaburzenie drożności nosa.¹⁸
• Zaburzeń wątroby – żółtaczka, zazwyczaj przejściowa, występuje rzadko. Objawem prodromalnym może być nagłe pojawienie się gorączki po 1-3 tygodniach, a następnie wystąpienie żółtaczki. Żółtaczka po neuroleptykach ma cechy charakterystyczne dla żółtaczki mechanicznej i wiąże się z zablokowaniem przewodów żółciowych przez skrzepliny żółciowe. Częste występowanie eozynofilii wskazuje na alergiczną etiologię. W przypadku wystąpienia żółtaczki leczenie należy przerwać.¹⁹

Tabela objawów przedawkowania