Właściwości farmakokinetyczne cetyryzyny

Cetyryzyna dichlorowodorek, substancja czynna zawarta w preparacie Cetigran, wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jej działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów, jakim podlega lek w organizmie.

Wchłanianie

Po podaniu doustnym cetyryzyna wykazuje dobre parametry wchłaniania. Maksymalne stężenie w osoczu w stanie stacjonarnym osiąga wartość około 300 ng/ml i pojawia się stosunkowo szybko, bo już po 1,0 ± 0,5 godziny od podania. Charakterystyczną cechą cetyryzyny jest to, że rozkład jej parametrów farmakokinetycznych, w tym stężenia maksymalnego (Cmax) oraz pola pod krzywą (AUC), jest jednoznacznie zdefiniowany i przewidywalny.¹

Warto zaznaczyć, że spożywanie pokarmu podczas przyjmowania leku nie wpływa na całkowity stopień wchłaniania cetyryzyny, jednak może zmniejszyć szybkość tego procesu. Biodostępność leku jest podobna niezależnie od zastosowanej formy farmaceutycznej – roztworu, kapsułek czy tabletek.²

Dystrybucja

Pozorna objętość dystrybucji cetyryzyny wynosi 0,5 l/kg, co wskazuje na umiarkowaną dystrybucję leku w tkankach organizmu. Cetyryzyna charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym 93 ± 0,3%. Jest to istotna informacja z klinicznego punktu widzenia, gdyż lek nie wpływa na stopień wiązania warfaryny z białkami, co zmniejsza ryzyko potencjalnych interakcji z tym lekiem przeciwzakrzepowym.³

Metabolizm

Cetyryzyna wyróżnia się spośród wielu leków tym, że w znaczącym stopniu nie podlega metabolizmowi pierwszego przejścia. Oznacza to, że lek po wchłonięciu z przewodu pokarmowego nie jest intensywnie metabolizowany podczas pierwszego przejścia przez wątrobę, co pozwala na zachowanie wysokiej biodostępności substancji czynnej.⁴

Eliminacja

Końcowy okres półtrwania cetyryzyny wynosi około 10 godzin, co umożliwia dogodne dawkowanie leku raz na dobę. Przy stosowaniu dawki 10 mg na dobę przez okres 10 dni nie zaobserwowano kumulacji leku w organizmie, co potwierdza przewidywalność farmakokinetyki cetyryzyny przy wielokrotnym podawaniu. Główną drogą eliminacji jest wydalanie z moczem – około dwie trzecie dawki jest wydalane w postaci niezmienionej tą drogą.⁵

Liniowość kinetyki

Cetyryzyna wykazuje liniową kinetykę w szerokim zakresie dawek od 5 do 60 mg. Oznacza to, że wzrost dawki leku powoduje proporcjonalny wzrost stężenia leku w osoczu, co umożliwia precyzyjne przewidywanie ekspozycji na lek przy różnych schematach dawkowania.⁶

Właściwości farmakokinetyczne w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Farmakokinetyka cetyryzyny ulega istotnym zmianom u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, co wynika z faktu, że nerki są głównym narządem eliminacji tego leku:

• U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny powyżej 40 ml/min) parametry farmakokinetyczne są zbliżone do tych obserwowanych u osób zdrowych.⁷
• U pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek okres półtrwania ulega wydłużeniu trzykrotnie, a klirens leku zmniejsza się o 70% w porównaniu do osób z prawidłową czynnością nerek.⁸
• U pacjentów poddawanych hemodializie (klirens kreatyniny poniżej 7 ml/min), którym podano jednorazową dawkę 10 mg cetyryzyny, zaobserwowano trzykrotne wydłużenie okresu półtrwania oraz zmniejszenie klirensu o 70% w porównaniu do osób zdrowych. Co istotne, podczas hemodializy cetyryzyna jest usuwana z osocza jedynie w niewielkim stopniu.⁹

Ze względu na powyższe zmiany farmakokinetyczne, u pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek konieczne jest dostosowanie dawkowania cetyryzyny.¹⁰

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby, takimi jak marskość żółciowa, choroby miąższu wątroby czy choroby związane z zastojem żółci, którym podawano cetyryzynę w pojedynczej dawce 10 lub 20 mg, zaobserwowano:

• wydłużenie okresu półtrwania o 50%
• zmniejszenie klirensu o 40% w porównaniu z osobami zdrowymi¹¹

Warto podkreślić, że modyfikacja dawkowania cetyryzyny jest wymagana tylko w przypadku współistnienia zaburzeń czynności wątroby i nerek.¹²

Pacjenci w podeszłym wieku

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone u 16 ochotników w podeszłym wieku, którym podano pojedynczą dawkę 10 mg cetyryzyny, wykazały:

• wydłużenie okresu półtrwania o około 50%
• zmniejszenie klirensu o 40% w porównaniu z populacją młodszych pacjentów¹³

Zmiany te są prawdopodobnie związane z fizjologicznym osłabieniem czynności nerek występującym w tej grupie wiekowej, co wpływa na eliminację leku.¹⁴

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka cetyryzyny u dzieci wykazuje pewne odrębności w porównaniu z populacją dorosłych. Okres półtrwania leku jest krótszy u dzieci i zmienia się w zależności od wieku:

Krótszy okres półtrwania u dzieci, szczególnie widoczny u niemowląt i małych dzieci (6-24 miesięcy), gdzie wynosi zaledwie 3,1 godziny, może wpływać na schemat dawkowania leku w tej grupie wiekowej.¹⁵