Właściwości farmakodynamiczne
Ceroxim 500 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Ceroxim

Ceroxim należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwbakteryjne do stosowania ogólnego, cefalosporyny drugiej generacji. Lek posiada kod klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej ATC: J01DC02.¹

Mechanizm działania

Aksetyl cefuroksymu, substancja czynna leku Ceroxim, podlega procesowi hydrolizy przeprowadzanemu przez enzymy esterazy, w wyniku którego powstaje aktywna forma antybiotyku – cefuroksym. Główny mechanizm działania cefuroksymu polega na hamowaniu syntezy bakteryjnych ścian komórkowych poprzez połączenie z białkami wiążącymi penicyliny (PBP – penicillin binding proteins). Prowadzi to do przerwania procesu biosyntezy ściany komórkowej (peptydoglikanu), co skutkuje lizą komórki bakteryjnej i jej obumarciem.²

Mechanizm oporności

Bakterie mogą wykształcać oporność na cefuroksym poprzez jeden lub kilka następujących mechanizmów:³

• Hydroliza przez beta-laktamazy, w tym beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL – extended-spectrum beta-lactamases), oraz przez enzymy Amp-C, które mogą podlegać indukcji lub trwałej derepresji u niektórych gatunków tlenowych bakterii Gram-ujemnych⁴
• Zmniejszone powinowactwo białek wiążących penicyliny (PBP) do cefuroksymu⁵
• Nieprzepuszczalność błony zewnętrznej, która ogranicza dostęp cefuroksymu do białek wiążących penicyliny u bakterii Gram-ujemnych⁶
• Bakteryjne pompy effluxowe aktywnie usuwające lek z komórki⁷

Należy spodziewać się, że bakterie, które wykształciły oporność na inne cefalosporyny podawane w formie iniekcji, będą również oporne na cefuroksym. W zależności od mechanizmu oporności, bakterie oporne na penicyliny mogą wykazywać obniżoną wrażliwość lub całkowitą oporność na cefuroksym.⁸

Stężenia graniczne aksetylu cefuroksymu

Poniżej przedstawiono wartości graniczne minimalnych stężeń hamujących (MIC – minimum inhibitory concentration) określone przez Europejską Komisję Testowania Wrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST – European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing).⁹

Objaśnienia do tabeli:¹⁰

1. Stężenia graniczne cefalosporyn dla Enterobacteriacae uwzględniają wszystkie klinicznie istotne mechanizmy oporności (w tym za pośrednictwem ESBL i plazmidowej AmpC). Stosując powyższe kryteria, niektóre szczepy wytwarzające beta-laktamazy można uznać za wrażliwe lub średnio wrażliwe na cefalosporyny 3. i 4. generacji i tak należy je określać, niezależnie od tego, czy zawierają ESBL, czy nie. W wielu regionach wykrycie i określenie ESBL jest zalecane lub obowiązkowe w celu skutecznego leczenia zakażeń.
2. Dotyczy tylko niepowikłanych zakażeń dróg moczowych (zapalenie pęcherza moczowego).¹¹
3. O wrażliwości gronkowców na cefalosporyny wnioskuje się na podstawie wrażliwości na cefoksytynę z wyjątkiem cefiksymu, ceftazydymu, ceftazydymu-awibaktamu, ceftibutenu i ceftolozanu-tazobaktamu, dla których nie ustalono wartości granicznych i których nie należy stosować w zakażeniach wywołanych przez gronkowce. W przypadku produktów podawanych doustnie należy zadbać o uzyskanie wystarczającej ekspozycji w miejscu zakażenia. Jeżeli cefotaksym i ceftriakson zostaną zgłoszone w przypadku gronkowców wrażliwych na metycylinę, należy je zgłosić jako „wrażliwe, zwiększone narażenie” (I).¹²
4. O wrażliwości paciorkowców beta-hemolizujących z grup A, B, C i G na antybiotyki beta-laktamowe wnioskuje się na podstawie wrażliwości na benzylopenicylinę.¹³
5. Niewystarczające dowody, że gatunek bakterii jest właściwym celem leczenia opisanym lekiem. Może być zgłaszane MIC z komentarzem, ale bez jednoczesnego przyporządkowania do grupy W lub O.¹⁴

W=wrażliwe, O=oporne, IE=niewystarczające dowody¹⁵

Wrażliwość mikrobiologiczna

Częstość nabytej oporności wybranych gatunków bakterii może różnić się w zależności od regionu geograficznego i czasu. Zaleca się pozyskiwanie lokalnych danych dotyczących oporności, zwłaszcza podczas leczenia ciężkich zakażeń. W sytuacjach wątpliwych, szczególnie gdy lokalna częstość występowania oporności jest taka, że użyteczność aksetylu cefuroksymu może być ograniczona, należy zasięgnąć porady specjalistów w tej dziedzinie.¹⁶

Cefuroksym in vitro wykazuje skuteczność wobec następujących drobnoustrojów:¹⁷

Gatunki zwykle wrażliwe

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus (wrażliwy na metycylinę)*
• Gronkowce koagulazo-ujemne (wrażliwe na metycylinę)
• Streptococcus pyogenes
• Streptococcus agalactiae

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

• Haemophilus influenzae
• Haemophilus parainfluenzae
• Moraxella catarrhalis

Krętki:

• Borrelia burgdorferi

¹⁸

Drobnoustroje, wśród których może wystąpić problem oporności nabytej

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

• Streptococcus pneumoniae

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

• Citrobacter freundii
• Enterobacter aerogenes
• Enterobacter cloacae
• Escherichia coli
• Klebsiella pneumoniae
• Proteus mirabilis
• Proteus spp. (inne niż P. vulgaris)
• Providencia spp.

Bakterie beztlenowe Gram-dodatnie:

• Peptostreptococcus spp.
• Propionibacterium spp.

Bakterie beztlenowe Gram-ujemne:

• Fusobacterium spp.
• Bacteroides spp.

¹⁹

Drobnoustroje o oporności wrodzonej

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecalis
• Enterococcus faecium

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

• Acinetobacter spp.
• Campylobacter spp.
• Morganella morganii
• Proteus vulgaris
• Pseudomonas aeruginosa
• Serratia marcescens

Bakterie beztlenowe Gram-ujemne:

• Bacteroides fragilis

Inne:

• Chlamydia spp.
• Mycoplasma spp.
• Legionella spp.

²⁰

* Wszystkie szczepy S. aureus oporne na metycylinę są również oporne na cefuroksym.²¹