Właściwości farmakokinetyczne cefuroksymu

Poniższa charakterystyka farmakokinetyczna dotyczy cefuroksymu podawanego w postaci aksetylu cefuroksymu (tabletki powlekane). Należy zaznaczyć, że produkt leczniczy Ceroxim dostępny jest w dwóch dawkach: 250 mg oraz 500 mg w postaci tabletek powlekanych, przy czym wszystkie dane farmakokinetyczne odnoszą się do substancji aktywnej – cefuroksymu, uwalnianego po hydrolizie proleku.¹

Wchłanianie

Aksetyl cefuroksymu po podaniu doustnym ulega wchłanianiu z przewodu pokarmowego, a następnie jest szybko hydrolizowany zarówno w błonie śluzowej jelita, jak i we krwi. W wyniku tego procesu dochodzi do uwolnienia do krążenia wolnego cefuroksymu, który stanowi właściwą substancję aktywną. Warto zauważyć, że optymalne wchłanianie leku ma miejsce, gdy jest on podawany wkrótce po posiłku.²

Po podaniu aksetylu cefuroksymu w postaci tabletek maksymalne stężenia w surowicy występują po około 2-3 godzinach od przyjęcia leku, pod warunkiem jego podania razem z pokarmem. Maksymalne stężenia cefuroksymu w surowicy są proporcjonalne do podanej dawki i wynoszą odpowiednio:³

Należy podkreślić, że szybkość wchłaniania cefuroksymu z zawiesiny jest zmniejszona w porównaniu z tabletkami. Skutkuje to późniejszym osiągnięciem mniejszego stężenia maksymalnego w surowicy oraz zmniejszoną biodostępnością (od 4 do 17%). Co istotne z punktu widzenia praktyki klinicznej, aksetyl cefuroksymu w postaci zawiesiny doustnej nie jest biorównoważny z postacią tabletkową i nie można dokonywać bezpośredniego przeliczenia dawek między tymi postaciami na podstawie zawartości substancji czynnej.⁴

Farmakokinetyka cefuroksymu charakteryzuje się liniowością w całym zakresie dawkowania doustnego od 125 mg do 1000 mg. Warto zauważyć, że nie obserwuje się kumulacji leku po powtarzanych dawkach doustnych w zakresie od 250 do 500 mg.⁵

Dystrybucja

Wiązanie cefuroksymu z białkami osocza określono na poziomie od 33 do 50%, przy czym zakres ten zależy od zastosowanej metodologii badania. W badaniu na zdrowych ochotnikach, którym podano pojedynczą dawkę 500 mg aksetylu cefuroksymu w postaci tabletki, pozorna objętość dystrybucji wyniosła 50 l (ze współczynnikiem zmienności CV% wynoszącym 28%).⁶

Cefuroksym wykazuje dobrą penetrację do tkanek i płynów ustrojowych. Stężenia przekraczające minimalne stężenia hamujące (MIC) dla większości powszechnie występujących patogenów bakteryjnych można uzyskać w następujących strukturach anatomicznych:⁷

• Migdałki – skuteczna penetracja umożliwia leczenie infekcji migdałków podniebiennych
• Zatoki przynosowe – odpowiednie stężenie w tkance zatok przynosowych
• Drogi oddechowe – skuteczna penetracja do błony śluzowej oskrzeli i plwociny
• Tkanka kostna – osiąganie terapeutycznych stężeń w kości
• Struktury stawowe – penetracja do płynu stawowego i mazi stawowej
• Jama otrzewnej – osiąganie skutecznych stężeń w płynie otrzewnowym
• Drogi żółciowe – penetracja do żółci
• Oko – przenikanie do ciała szklistego

Dodatkowo należy podkreślić, że cefuroksym ma zdolność przenikania przez barierę krew-mózg, jednak tylko w przypadku występowania stanu zapalnego opon mózgowo-rdzeniowych.⁸

Metabolizm

Cefuroksym nie podlega procesom metabolicznym w organizmie. Jest to istotna cecha farmakokinetyczna, która odróżnia go od niektórych innych antybiotyków i wpływa na jego profil bezpieczeństwa, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.⁹

Eliminacja

Okres półtrwania cefuroksymu w surowicy mieści się w przedziale od 1 do 1,5 godziny. Eliminacja cefuroksymu odbywa się głównie drogą nerkową, za pośrednictwem dwóch mechanizmów: przesączania kłębuszkowego oraz wydzielania cewkowego. Klirens nerkowy cefuroksymu zawiera się w przedziale od 125 do 148 ml/min/1,73 m².¹⁰

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Różnice płciowe

Badania farmakokinetyczne nie wykazały istotnych różnic w farmakokinetyce cefuroksymu pomiędzy kobietami i mężczyznami. Oznacza to, że płeć pacjenta nie jest czynnikiem, który wpływa na konieczność dostosowania dawkowania leku.¹¹

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku z prawidłową czynnością nerek nie jest konieczne zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania cefuroksymu w dawkach do 1 g na dobę. Należy jednak mieć na uwadze, że pacjenci w podeszłym wieku częściej mają zmniejszoną wydolność nerek, co może wymagać dostosowania dawki leku adekwatnie do stopnia niewydolności nerek.¹²

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka cefuroksymu u starszych niemowląt (powyżej 3 miesiąca życia) oraz u dzieci jest podobna do tej obserwowanej u dorosłych. Wynika z tego, że w tych grupach wiekowych stosuje się podobne zasady dawkowania jak u pacjentów dorosłych, po odpowiednim dostosowaniu do masy ciała.^{3 miesięcy) oraz u dzieci, farmakokinetyka cefuroksymu jest podobna do obserwowanej u dorosłych.”>13}

Warto podkreślić, że brak jest dostępnych danych z badań klinicznych, dotyczących stosowania aksetylu cefuroksymu u dzieci poniżej 3 miesiąca życia, co należy wziąć pod uwagę podczas rozważania terapii u pacjentów z tej grupy wiekowej.¹⁴

Zaburzenia czynności nerek

Biorąc pod uwagę, że cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min) zalecane jest zmniejszenie dawki cefuroksymu. Działanie to ma na celu zrównoważenie wolniejszego wydalania leku, co mogłoby prowadzić do kumulacji cefuroksymu w organizmie.<sup data-drug="Ceroxim" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności aksetylu cefuroksymu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Cefuroksym jest wydalany głównie przez nerki. Dlatego, tak samo jak w przypadku podobnych antybiotyków, u pacjentów ze znacznymi zaburzeniami czynności nerek (tj. klirens kreatyniny 15

Istotną informacją praktyczną jest fakt, że cefuroksym jest skutecznie usuwany podczas dializy, co należy uwzględnić w schemacie dawkowania u pacjentów dializowanych.¹⁶

Zaburzenia czynności wątroby

Nie są dostępne dane dotyczące farmakokinetyki cefuroksymu u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Jednakże, ponieważ cefuroksym jest eliminowany głównie przez nerki, a nie podlega metabolizmowi wątrobowemu, uważa się, że występowanie zaburzeń czynności wątroby nie ma istotnego wpływu na farmakokinetykę cefuroksymu. W związku z tym nie jest konieczne dostosowywanie dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.¹⁷

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD)

Dla cefalosporyn, w tym cefuroksymu, wykazano, że najważniejszym wskaźnikiem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym, powiązanym ze skutecznością in vivo, jest wyrażona procentowo część odstępu między dawkami (%T), w której stężenie niezwiązanego leku pozostaje powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) cefuroksymu dla docelowego gatunku bakterii. Parametr ten określa się jako %T>MIC i jest kluczowym czynnikiem decydującym o skuteczności terapeutycznej.^MIC).”>18