Przedawkowanie
Boncel 25 000 j.m. 25 000 IU

Cholekalcyferol (witamina D3) zawarty w preparacie Boncel cechuje się niskim indeksem terapeutycznym, co oznacza niewielką różnicę między dawką leczniczą a toksyczną. Próg zatrucia u dorosłych z prawidłową funkcją przytarczyc wynosi 40 000–100 000 IU/dobę przez 1-2 miesiące, natomiast niemowlęta i małe dzieci są znacznie bardziej wrażliwe na toksyczność witaminy D. Przedawkowanie prowadzi do hiperkalcemii i hiperfosfatemii, skutkujących odkładaniem złogów wapniowych w nerkach, naczyniach krwionośnych i tkankach miękkich. Objawy kliniczne są niespecyficzne i obejmują nudności, wymioty, bóle głowy, zmęczenie, bóle mięśni i stawów, poliurię oraz w późniejszym stadium azotemię i odwodnienie. Diagnostycznie kluczowe są podwyższone stężenia wapnia, fosforu oraz 25-hydroksycholekalcyferolu w osoczu.

Pobierz ChPL PDF Boncel 25 000 j.m. – Roztwór doustny – 25 000 IU
  1. Przedawkowanie leku Boncel 25 000 j.m. (cholekalcyferol)
    1. Dawki uznawane za toksyczne
    2. Mechanizm toksyczności witaminy D3
  2. Objawy przedawkowania preparatu Boncel
  3. Postępowanie w przypadku przedawkowania preparatu Boncel
    1. Działania natychmiastowe
    2. Leczenie objawowe i specyficzne
    3. Postępowanie w ciężkiej hiperkalcemii
    4. Brak specyficznego antidotum
  4. Profilaktyka i edukacja pacjenta
    1. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. niedobór witaminy D
Substancja czynna
  1. cholekalcyferol
Kategoria leku
  1. leki witaminowe
  2. preparaty witaminy D
  3. witaminy

Przedawkowanie leku Boncel 25 000 j.m. (cholekalcyferol)

Cholekalcyferol (witamina D3) zawarty w preparacie Boncel charakteryzuje się stosunkowo niskim indeksem terapeutycznym, co oznacza, że różnica między dawką leczniczą a toksyczną jest relatywnie niewielka. Istotne jest, by dokładnie zrozumieć niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem tego leku, szczególnie ze względu na potencjalnie poważne konsekwencje kliniczne.1

Dawki uznawane za toksyczne

Za próg zatrucia witaminą D u osób dorosłych z prawidłową funkcją przytarczyc przyjmuje się dawkę od 40 000 do 100 000 IU na dobę, przyjmowaną przez okres 1-2 miesięcy. Należy szczególnie podkreślić, że niemowlęta i małe dzieci wykazują znacznie większą wrażliwość na witaminę D i mogą reagować objawami toksyczności przy znacznie niższych dawkach. Z tego powodu samodzielne stosowanie preparatów witaminy D bez nadzoru lekarskiego jest wysoce niewskazane i może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.2

Mechanizm toksyczności witaminy D3

Przedawkowanie cholekalcyferolu prowadzi do poważnych zaburzeń metabolicznych. Głównym skutkiem jest hiperkalcemia (podwyższone stężenie wapnia we krwi) oraz hiperfosfatemia (wzrost stężenia fosforu we krwi i w moczu). Te zaburzenia elektrolitowe doprowadzają następnie do powstawania złogów wapniowych w różnych tkankach, ze szczególnym ryzykiem dla:3

  • Nerek – powstawanie kamieni nerkowych i zwapnienia tkanki nerkowej
  • Naczyń krwionośnych – odkładanie złogów wapniowych w ścianach naczyń
  • Innych tkanek miękkich organizmu

Objawy przedawkowania preparatu Boncel

Symptomatologia przedawkowania witaminy D3 jest stosunkowo niespecyficzna, co może utrudniać wczesne rozpoznanie. Objawy kliniczne przedawkowania rozwijają się stopniowo i mogą obejmować szeroki zakres dolegliwości związanych z różnymi układami organizmu.4

Kategoria objawów Objawy kliniczne Dawka potencjalnie wywołująca Charakterystyka
Objawy ze strony przewodu pokarmowego Nudności, wymioty, początkowo biegunka, później zaparcia, utrata apetytu > 40 000 IU dziennie przez 1-2 miesiące u dorosłych Zwykle pierwsze objawy przedawkowania, mogą pojawić się już w początkowej fazie zatrucia
Objawy neurologiczne Bóle głowy, nadmierna senność, zmęczenie > 40 000 IU dziennie przez 1-2 miesiące u dorosłych Wynikają z hiperkalcemii wpływającej na funkcje mózgu
Objawy mięśniowo-szkieletowe Bóle mięśni, bóle stawów, osłabienie mięśni > 40 000 IU dziennie przez 1-2 miesiące u dorosłych Związane z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej
Objawy nerkowe Wzmożone pragnienie, zwiększona potrzeba oddawania moczu (poliuria) > 40 000 IU dziennie przez 1-2 miesiące u dorosłych Wynikają z zaburzeń zagęszczania moczu w wyniku hiperkalcemii
Objawy późne Azotemia, odwodnienie Długotrwałe przedawkowanie Świadczą o poważnym uszkodzeniu funkcji nerek
Nieprawidłowości biochemiczne Hiperkalcemia, hiperkalciuria, podwyższone stężenie 25-hydroksycholekalcyferolu w osoczu Zależne od stopnia przedawkowania Kluczowe parametry diagnostyczne potwierdzające przedawkowanie

Postępowanie w przypadku przedawkowania preparatu Boncel

Działania natychmiastowe

Podstawowym krokiem w przypadku rozpoznania przedawkowania witaminy D3 jest natychmiastowe przerwanie przyjmowania leku. Należy pamiętać, że hiperkalcemia spowodowana nadmiarem witaminy D może utrzymywać się przez kilka tygodni po odstawieniu preparatu ze względu na magazynowanie witaminy D w tkance tłuszczowej i powolny metabolizm jej aktywnych metabolitów.5

Leczenie objawowe i specyficzne

Dalsze postępowanie zależy od stopnia hiperkalcemii i może obejmować:6

  1. Interwencje dietetyczne – wprowadzenie diety bezwapniowej lub o niskiej zawartości wapnia
  2. Nawodnienie – obfite spożycie płynów w celu zapobiegania odwodnieniu i wspomagania wydalania wapnia
  3. Farmakoterapia:
    • Diuretyki pętlowe (furosemid) – zwiększają wydalanie wapnia z moczem
    • Glikokortykosteroidy – zmniejszają wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego i zwiększają jego wydalanie przez nerki
    • Kalcytonina – hamuje resorpcję kości i zwiększa wydalanie wapnia przez nerki

Postępowanie w ciężkiej hiperkalcemii

W przypadkach ciężkiej hiperkalcemii, zwłaszcza zagrażającej życiu, konieczne może być bardziej intensywne leczenie:7

  • U pacjentów z prawidłową funkcją nerek:
    • Intensywna infuzja izotonicznego roztworu chlorku sodu (3-6 litrów w ciągu 24 godzin)
    • Podawanie furosemidu dożylnie
    • W określonych przypadkach dodanie edetynianu sodu w dawce 15 mg/kg masy ciała/godzinę
    • Ciągłe monitorowanie stężenia wapnia w surowicy oraz EKG
  • U pacjentów z oligurią (zmniejszone wydalanie moczu):
    • Hemodializa z zastosowaniem bezwapniowego dializatu

Brak specyficznego antidotum

Należy podkreślić, że nie istnieje specyficzne antidotum na zatrucie witaminą D. Leczenie opiera się głównie na przerwaniu ekspozycji, wspomaganiu wydalania nadmiaru wapnia i leczeniu objawowym.8

Profilaktyka i edukacja pacjenta

Pacjenci przyjmujący długotrwale większe dawki witaminy D powinni być szczegółowo poinformowani o objawach możliwego przedawkowania, aby mogli szybko zgłosić się po pomoc medyczną w przypadku ich wystąpienia. Edukacja powinna obejmować wszystkie potencjalne symptomy, takie jak:9

  • Dolegliwości żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty, początkowo biegunka, później zaparcia
  • Zmniejszenie apetytu
  • Objawy neurologiczne: zmęczenie, bóle głowy, nadmierna senność
  • Dolegliwości mięśniowo-szkieletowe: bóle mięśni, bóle stawów, osłabienie mięśni
  • Objawy nerkowe: nadmierne pragnienie (polidypsja), wielomocz (poliuria)
  • W ciężkich przypadkach: azotemia (zwiększone stężenie związków azotowych we krwi)

Dodatkowo, u pacjentów otrzymujących większe dawki witaminy D zaleca się okresowe monitorowanie stężenia wapnia w surowicy i moczu oraz parametrów funkcji nerek, aby wcześnie wykryć potencjalne przedawkowanie.10

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl