Specjalne ostrzeżenia
balance 4,25% z 4,25% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Roztwór do dializy otrzewnowej balance 4,25% z 4,25% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l przeznaczony jest wyłącznie do stosowania dootrzewnowego. Podanie roztworu drogą dożylną jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko poważnych powikłań zdrowotnych. ¹

Szczególne grupy pacjentów wymagające wzmożonej uwagi

Przed wdrożeniem leczenia produktem balance 4,25% z 4,25% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l należy przeprowadzić dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka, szczególnie w następujących przypadkach klinicznych: ²

• Pacjenci z nadczynnością przytarczyc – w tej grupie chorych terapia powinna obligatoryjnie obejmować także podawanie preparatów wapniowych wiążących fosforany i/lub suplementację witaminy D, co zapewni odpowiednią podaż wapnia drogą jelitową. ³
• Pacjenci z hipokalcemią – u tych chorych może zaistnieć konieczność czasowego lub stałego przejścia na płyn dializacyjny zawierający wyższe stężenie wapnia (1,75 mmol/l), szczególnie gdy niemożliwe jest zapewnienie adekwatnej podaży wapnia drogą jelitową za pomocą preparatów wiążących fosforany i/lub suplementacji witaminy D. ⁴
• Pacjenci z utratą elektrolitów – chorzy z wymiotami i/lub biegunką mogą wymagać czasowego zastosowania płynu dializacyjnego wzbogaconego w potas, aby zapobiec zaburzeniom elektrolitowym. ⁵
• Pacjenci leczeni glikozydami naparstnicy – ta grupa wymaga systematycznego monitorowania stężenia potasu w surowicy, gdyż hipokaliemia zwiększa ryzyko działań niepożądanych glikozydów. W przypadku znacznej hipokaliemii należy rozważyć zastosowanie płynu dializacyjnego zawierającego potas oraz zmodyfikować zalecenia dietetyczne. ⁶
• Pacjenci z nerkami wielotorbielowatymi – wymaga zachowania szczególnej ostrożności ze względu na zwiększone ryzyko powikłań. ⁷

Utrata składników odżywczych podczas dializoterapii

W trakcie długotrwałej dializy otrzewnowej dochodzi do utraty z organizmu białek, aminokwasów oraz witamin rozpuszczalnych w wodzie. Jest to zjawisko fizjologiczne związane z mechanizmem dializy, które może prowadzić do istotnych klinicznie niedoborów. Aby temu zapobiec, konieczne jest zapewnienie odpowiednio zbilansowanej diety lub stosowanie suplementacji, co powinno być elementem kompleksowego leczenia pacjenta dializowanego. ⁸

Zmiany w przenikaniu otrzewnowym podczas długotrwałej dializoterapii

Charakterystyka transportu przez błonę otrzewnową może ulegać modyfikacjom w trakcie długotrwałego leczenia dializami otrzewnowymi. Najczęstszym objawem tych zmian jest zmniejszenie zdolności ultrafiltracyjnych otrzewnej, co wpływa na efektywność dializy. W przypadkach ciężkiego upośledzenia funkcji otrzewnej może być konieczne zaprzestanie dializoterapii otrzewnowej i przejście na leczenie hemodializami. ⁹

Monitorowanie pacjenta podczas leczenia

Regularne monitorowanie parametrów klinicznych i laboratoryjnych stanowi nieodłączny element właściwego prowadzenia dializoterapii otrzewnowej. Zaleca się systematyczną kontrolę następujących parametrów: ¹⁰

• Masa ciała – regularne pomiary umożliwiają wczesne wykrycie zaburzeń gospodarki wodnej (przewodnienia lub odwodnienia) ¹¹
• Elektrolity surowicy – sód, potas, wapń, magnez i fosforany powinny być regularnie oznaczane, podobnie jak równowaga kwasowo-zasadowa, gazometria krwi oraz stężenie białek ¹²
• Parametry nerkowe – należy kontrolować stężenie kreatyniny i mocznika w surowicy ¹³
• Gospodarka wapniowo-fosforanowa – zaleca się monitorowanie stężenia parathormonu oraz innych wskaźników metabolizmu kostnego ¹⁴
• Glikemia – regularne kontrole poziomu cukru we krwi są szczególnie istotne ze względu na zawartość glukozy w płynie dializacyjnym ¹⁵
• Resztkowa funkcja nerek – jej monitorowanie pozwala na dostosowanie parametrów dializy otrzewnowej do indywidualnych potrzeb pacjenta ¹⁶

Monitorowanie dializatu

Każdorazowo po zabiegu dializy należy dokładnie ocenić przejrzystość i objętość drenowanego dializatu. Zmętnienie płynu dializacyjnego i/lub towarzyszący ból brzucha stanowią podstawowe objawy zapalenia otrzewnej, które wymaga niezwłocznej diagnostyki i leczenia. ¹⁷

Otorbiające stwardnienie otrzewnej

Otorbiające stwardnienie otrzewnej (ang. Encapsulating Peritoneal Sclerosis, EPS) stanowi rzadkie, ale potencjalnie śmiertelne powikłanie długotrwałej dializoterapii otrzewnowej. Charakteryzuje się postępującym włóknieniem błony otrzewnowej i ograniczeniem ruchomości jelit, co może prowadzić do niedrożności przewodu pokarmowego, niedożywienia i w skrajnych przypadkach do zgonu. Wystąpienie objawów EPS wymaga natychmiastowej interwencji specjalistycznej. ¹⁸

Szczególne środki ostrożności u pacjentów w podeszłym wieku

U pacjentów geriatrycznych przed podjęciem decyzji o rozpoczęciu dializoterapii otrzewnowej należy uwzględnić zwiększoną częstość występowania przepuklin brzusznych, co może wpływać na efektywność leczenia i zwiększać ryzyko powikłań. Staranny dobór pacjentów w tej grupie wiekowej oraz dokładne monitorowanie podczas leczenia są niezbędne dla zminimalizowania ryzyka powikłań. ¹⁹

Skład roztworu dializacyjnego

W celu właściwego dobrania stężenia wapnia w roztworze dializacyjnym należy uwzględnić jego bilans u pacjenta dializowanego oraz współistniejące zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej. Roztwór balance 4,25% z 4,25% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l jest szczególnie wskazany u pacjentów z tendencją do hiperkalcemii, natomiast u chorych z hipokalcemią może być konieczne zastosowanie roztworu o wyższym stężeniu wapnia (1,75 mmol/l). ²⁰