Przeciwwskazania
balance 4,25% z 4,25% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l 4,25% glukozy + 1,25 mmol/l wapnia

Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Przeciwwskazania do stosowania roztworów do dializy otrzewnowej można podzielić na dwie główne kategorie: przeciwwskazania specyficzne dla konkretnego roztworu oraz przeciwwskazania ogólne dotyczące samej procedury dializy otrzewnowej. Prawidłowa identyfikacja tych przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjentów poddawanych leczeniu nerkozastępczemu metodą dializy otrzewnowej.¹

Przeciwwskazania specyficzne dla roztworu balance 4,25% z 4,25% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l

Roztwór balance 4,25% z 4,25% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l jest przeciwwskazany w następujących stanach klinicznych:²

• Kwasica mleczanowa – stan charakteryzujący się patologicznym wzrostem stężenia mleczanów w osoczu, powodujący znaczne zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej
• Znaczna hipokaliemia – krytycznie niskie stężenie potasu w surowicy, które może prowadzić do zaburzeń rytmu serca i innych powikłań sercowo-naczyniowych
• Znaczna hipokalcemia – poważny niedobór wapnia w surowicy, który może wywoływać tężyczkę, zaburzenia przewodnictwa nerwowo-mięśniowego i arytmie
• Hipowolemia – zmniejszona objętość krwi krążącej, która może skutkować niedostateczną perfuzją narządów
• Niskie ciśnienie tętnicze – hipotensja mogąca prowadzić do niedokrwienia tkanek i narządów

Należy zwrócić szczególną uwagę, że roztwór o wysokim stężeniu glukozy (4,25%) jest przeciwwskazany w stanach hipowolemii i niedociśnienia, w przeciwieństwie do roztworów o niższym stężeniu glukozy (1,5% i 2,3%), dla których te stany nie stanowią bezwzględnego przeciwwskazania.³

Przeciwwskazania ogólne dla dializy otrzewnowej

Niezależnie od rodzaju stosowanego roztworu, istnieją sytuacje kliniczne, w których procedura dializy otrzewnowej jako taka jest przeciwwskazana:⁴

Przeciwwskazania związane z integralnością jamy brzusznej

• Niedawne zabiegi operacyjne lub urazy jamy brzusznej – zwiększają ryzyko powikłań związanych z umieszczeniem cewnika do dializy otrzewnowej i mogą prowadzić do przecieków płynu dializacyjnego
• Przebyte operacje jamy brzusznej z pozostawieniem zrostów – zrosty pooperacyjne mogą upośledzać przepływ płynu dializacyjnego i zmniejszać efektywność dializy
• Ciężkie oparzenia powłok brzusznych – naruszają integralność tkanek i zwiększają ryzyko infekcji
• Perforacja jelit – stanowi bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na wysokie ryzyko zapalenia otrzewnej

Przeciwwskazania związane ze stanami zapalnymi i patologiami brzusznymi

• Rozległe stany zapalne skóry powłok brzucha (dermatitis) – zwiększają ryzyko zakażenia miejsca wprowadzenia cewnika i rozwoju zapalenia otrzewnej
• Choroby zapalne jelit – włączając chorobę Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego i zapalenia uchyłka, które mogą prowadzić do perforacji jelita i zapalenia otrzewnej
• Zapalenie otrzewnej – aktywny proces zapalny otrzewnej uniemożliwia efektywną dializę
• Przetoki brzuszne – zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne, które mogą prowadzić do kontaminacji płynu dializacyjnego i rozwoju infekcji

Przeciwwskazania związane z defektami anatomicznymi

• Przepukliny brzuszne – w tym pępkowe, pachwinowe i inne, które mogą się powiększać pod wpływem zwiększonego ciśnienia wewnątrzbrzusznego podczas dializy
• Guzy jamy brzusznej – mogą upośledzać przepływ płynu dializacyjnego i zmniejszać efektywność dializy
• Niedrożność jelita – zwiększa ryzyko perforacji i prowadzi do zaburzeń funkcji otrzewnej jako błony dializacyjnej

Przeciwwskazania związane z innymi stanami chorobowymi

• Choroby płuc – szczególnie zapalenie płuc, które może ulec zaostrzeniu w wyniku zwiększonego ciśnienia wewnątrzbrzusznego i ograniczenia ruchomości przepony
• Sepsa – ogólnoustrojowy stan zapalny zwiększający ryzyko powikłań infekcyjnych
• Skrajna hiperlipidemia – może prowadzić do zaburzeń transportu przez błonę otrzewnową i zmniejszenia efektywności dializy
• Mocznica oporna na dializę otrzewnową – występuje rzadko, ale wymaga zmiany metody leczenia nerkozastępczego

Przeciwwskazania związane ze stanem pacjenta

• Wyniszczenie i znaczna utrata masy ciała – zwłaszcza gdy nie można zapewnić odpowiedniego spożycia białka, co prowadzi do dalszego pogłębienia niedożywienia
• Niezdolność do wykonania dializy otrzewnowej – z powodów fizycznych lub umysłowych, gdy pacjent nie jest w stanie samodzielnie przeprowadzić procedury zgodnie z zaleceniami lekarza

Postępowanie w przypadku rozwoju przeciwwskazań w trakcie leczenia

Jeżeli w trakcie prowadzenia dializy otrzewnowej dojdzie do rozwoju któregokolwiek z wymienionych wyżej stanów klinicznych, decyzja o dalszym postępowaniu terapeutycznym musi zostać podjęta indywidualnie przez lekarza prowadzącego. Może to obejmować czasowe wstrzymanie dializy otrzewnowej, zmianę metody dializoterapii (np. przejście na hemodializę) lub modyfikację schematu leczenia.⁵

Należy pamiętać, że roztwór balance 4,25% z 4,25% glukozą i wapniem 1,25 mmol/l charakteryzuje się wysoką osmolarnością (509 mOsm/l) i zawiera znacznie większe stężenie glukozy w porównaniu do roztworów o niższym stężeniu. Dlatego też jest on szczególnie przeciwwskazany w stanach związanych z zaburzeniami hemodynamicznymi, jak hipowolemia i niedociśnienie.⁶