Ogólne właściwości farmakodynamiczne

AzitroLEK 250 zawiera jako substancję czynną azytromycynę w postaci dwuwodnej, w dawce 250 mg. Azytromycyna należy do antybiotyków azalidowych z grupy makrolidów, stosowanych w leczeniu zakażeń bakteryjnych. W klasyfikacji farmakoterapeutycznej została przypisana do leków przeciwbakteryjnych do stosowania ogólnego (kod ATC: J01FA10). ¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania azytromycyny polega na blokowaniu przemieszczania się łańcuchów peptydowych z jednej strony rybosomu na drugą poprzez przyłączenie do podjednostki 50S rybosomu bakteryjnego. Efektem tego działania jest zahamowanie zależnej od RNA syntezy białka w organizmach wrażliwych. ²

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD)

Głównym parametrem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym, który najlepiej koreluje ze skutecznością azytromycyny, jest stosunek AUC (pole pod krzywą stężenia leku w czasie) do MIC (minimalne stężenie hamujące). ³

Malaria – uwagi kliniczne

Na podstawie badań przeprowadzonych w populacji pediatrycznej, azytromycyna nie jest zalecana w leczeniu malarii, ani jako monoterapia, ani w schematach skojarzonych z chlorochiną lub pochodnymi artemizyny. Badania kliniczne nie wykazały równoważności (non-inferiority) z rekomendowanymi lekami przeciwmalarycznymi w terapii niepowikłanej malarii. ⁴

Mechanizmy oporności

Oporność bakterii na azytromycynę może mieć charakter wrodzony lub nabyty. Wyróżnia się trzy główne mechanizmy oporności bakteryjnej na ten antybiotyk: ⁵

• Zmiana w miejscu docelowym działania antybiotyku
• Zmiana w transporcie antybiotyku przez błony komórkowe bakterii
• Modyfikacja struktury samego antybiotyku przez enzymy bakteryjne

Istotne znaczenie kliniczne ma występowanie całkowitej oporności krzyżowej między erytromycyną, azytromycyną, innymi makrolidami oraz linkozamidami w przypadku określonych patogenów, takich jak: Streptococcus pneumoniae, paciorkowce beta-hemolizujące grupy A, Enterococcus faecalis oraz Staphylococcus aureus, w tym szczepy MRSA (oporny na metycylinę S. aureus). ⁶

Stężenia graniczne

Według Europejskiego Komitetu ds. Oznaczania Lekowrażliwości (EUCAST – European Committee for Antimicrobial Susceptibility Testing) przyjęto następujące wartości graniczne dla azytromycyny: ⁷

*Uwaga 2: Kliniczne dowody skuteczności makrolidów w zakażeniach układu oddechowego wywołanych przez H. influenzae są niejednoznaczne ze względu na wysoki wskaźnik wyleczeń samoistnych. W przypadku konieczności oceny skuteczności makrolidów wobec tego patogenu, do wykrycia szczepów z nabytą opornością należy zastosować epidemiologiczne wartości graniczne (ECOFF). ECOFF dla azytromycyny wynosi 4 mg/l.

*Uwaga 3: Azytromycyna w przypadku zakażeń N. gonorrhoeae jest zawsze stosowana w skojarzeniu z innym skutecznym lekiem. Do badań wykrywających nabyte mechanizmy oporności przyjmuje się wartość ECOFF wynoszącą 1 mg/l.

Do oznaczania wrażliwości na azytromycynę można zastosować test z erytromycyną jako wskaźnikiem. ⁸

Wrażliwość drobnoustrojów

Rozpowszechnienie oporności nabytej poszczególnych gatunków drobnoustrojów może różnić się w zależności od lokalizacji geograficznej i czasu. Przy wyborze terapii należy uwzględnić dane lokalne dotyczące oporności patogenów, szczególnie w przypadku leczenia ciężkich zakażeń. W sytuacjach, gdy częstość występowania oporności na określonym obszarze geograficznym jest znacząca, wskazana jest konsultacja ze specjalistą. ⁹

Za problemowe uznaje się drobnoustroje, wśród których częstość występowania oporności nabytej wynosi co najmniej 10% w przynajmniej jednym kraju członkowskim Unii Europejskiej. ¹⁰

Spektrum przeciwbakteryjne

Profil wrażliwości drobnoustrojów na azytromycynę przedstawia się następująco: ¹¹

Gatunki zwykle wrażliwe:

Bakterie Gram-ujemne tlenowe:

• Haemophilus influenzae*
• Moraxella catarrhalis*

Inne drobnoustroje:

• Chlamydophila pneumoniae
• Chlamydia trachomatis
• Legionella pneumophila
• Mycobacterium avium
• Mycoplasma pneumoniae*

Gatunki, wśród których występuje problem oporności nabytej:

Bakterie Gram-dodatnie tlenowe:

• Staphylococcus aureus*
• Streptococcus agalactiae
• Streptococcus pneumoniae*
• Streptococcus pyogenes*

Inne drobnoustroje:

• Ureaplasma urealyticum

Organizmy o oporności wrodzonej:

Bakterie Gram-dodatnie tlenowe:

• Szczepy Staphylococcus aureus oporne na metycylinę i erytromycynę
• Szczepy Streptococcus pneumoniae oporne na penicylinę

Bakterie Gram-ujemne tlenowe:

• Escherichia coli
• Pseudomonas aeruginosa
• Klebsiella spp.

Bakterie Gram-ujemne beztlenowe:

• Grupa Bacteroides fragilis

* Skuteczność kliniczną w zatwierdzonych wskazaniach wykazano wobec wyodrębnionych wrażliwych szczepów tych bakterii. ¹²