Właściwości farmakokinetyczne
AzitroLEK 250 250 mg

Właściwości farmakokinetyczne azytromycyny

AzitroLEK 250 zawiera substancję czynną azytromycynę w postaci dwuwodnej, w dawce 250 mg na tabletkę powlekaną. Właściwości farmakokinetyczne azytromycyny charakteryzują się specyficznym profilem wchłaniania, dystrybucji oraz eliminacji, co determinuje jej skuteczność kliniczną oraz schemat dawkowania.

Wchłanianie

Azytromycyna po podaniu doustnym wykazuje dostępność biologiczną na poziomie około 37%. Po przyjęciu leku doustnie, maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) jest osiągane stosunkowo szybko, po upływie 2-3 godzin od podania. W przypadku jednorazowej dawki 500 mg, Cmax wynosi około 0,4 mg/l.¹

Dystrybucja

Kluczową cechą farmakokinetyczną azytromycyny jest jej wyjątkowa zdolność do dystrybucji tkankowej. Badania kinetyczne jednoznacznie wskazują, że stężenia leku w tkankach są znacząco wyższe niż w osoczu – mogą być nawet 50-krotnie większe od maksymalnego stężenia osoczowego. Świadczy to o silnym powinowactwie azytromycyny do tkanek. Objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym osiąga wartość około 31 l/kg, co potwierdza rozległą penetrację tkankową leku.²

Szczególnie istotne klinicznie jest osiąganie przez azytromycynę wysokich stężeń w tkankach docelowych, takich jak płuca, migdałki i gruczoł krokowy. Stężenia w tych lokalizacjach po podaniu pojedynczej dawki 500 mg przewyższają wartości MIC90 (minimalne stężenie hamujące 90% szczepów) dla odpowiednich patogenów, co przekłada się na skuteczność terapeutyczną.³

Interesującym aspektem dystrybucji azytromycyny jest jej gromadzenie się w fagocytach, co zostało potwierdzone zarówno w badaniach in vitro, jak i in vivo. Proces uwalniania leku z fagocytów jest stymulowany przez aktywną fagocytozę. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że mechanizm ten prawdopodobnie przyczynia się do kumulacji azytromycyny w tkankach, co ma znaczenie dla jej długotrwałego działania przeciwbakteryjnego.⁴

Wiązanie azytromycyny z białkami surowicy charakteryzuje się zmiennością zależną od stężenia leku. Przy niskich stężeniach (0,05 mg/l) stopień wiązania osiąga 52%, natomiast przy wyższych stężeniach (0,5 mg/l) spada do zaledwie 12%. Ta właściwość może wpływać na biodostępność wolnej, aktywnej frakcji leku w zależności od jego stężenia we krwi.⁵

Wydalanie

Okres półtrwania azytromycyny w osoczu w fazie eliminacji jest ściśle powiązany z okresem półtrwania w tkankach i wynosi od 2 do 4 dni. Ta długa wartość t½ stanowi podstawę do stosowania leku w schematach krótkotrwałych, przy zachowaniu długotrwałego efektu terapeutycznego.⁶

Lek podlega podwójnemu mechanizmowi eliminacji:

• Wydalanie nerkowe – około 12% podanej dożylnie dawki wydziela się w moczu w postaci niezmienionej w ciągu 3 dni, przy czym większość tego procesu zachodzi w pierwszych 24 godzinach.⁷
• Wydalanie z żółcią – jest to główna droga eliminacji azytromycyny, przy czym lek jest wydalany głównie w postaci niezmienionej.⁸

W organizmie azytromycyna podlega w ograniczonym stopniu procesom metabolicznym. Zidentyfikowane metabolity powstają w wyniku:

• N- i O-demetylacji
• Hydroksylacji pierścienia deozaminowego
• Hydroksylacji pierścienia aglikonowego
• Połączenia z koniugatem kladynozy

Co istotne, powstałe metabolity nie wykazują aktywności mikrobiologicznej.⁹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku powyżej 65 lat, po 5-dniowym cyklu podawania azytromycyny, obserwowano nieznacznie wyższe wartości AUC (pole pod krzywą zależności stężenia od czasu) – o około 29% – w porównaniu do młodszych osób (poniżej 45 lat). Różnice te jednak nie są na tyle istotne klinicznie, by uzasadniały modyfikację dawkowania w tej grupie wiekowej.¹⁰

Dokładniejsza analiza różnic płciowych wykazała, że farmakokinetyka azytromycyny u mężczyzn w podeszłym wieku jest zbliżona do obserwowanej u młodych dorosłych. Natomiast u kobiet w podeszłym wieku, mimo występowania wyższych stężeń maksymalnych (o 30-50%), nie obserwuje się istotnej kumulacji leku, co pozwala stosować standardowe dawkowanie.¹¹

Pacjenci z niewydolnością nerek

Farmakokinetyka azytromycyny u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zmienia się w zależności od stopnia niewydolności:

• U pacjentów z lekkimi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (GFR 10-80 ml/min) po podaniu jednorazowej dawki doustnej 1 g obserwuje się nieznaczne zwiększenie parametrów farmakokinetycznych – Cmax wzrasta o 5,1%, a AUC0-120 o 4,2% w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością nerek (GFR >80 ml/min).^{80 ml/min).”>12}
• U osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek zmiany są bardziej znaczące – Cmax wzrasta o 61%, a AUC0-120 o 35% w porównaniu z pacjentami z prawidłową czynnością nerek.¹³

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z lekkimi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby nie obserwuje się istotnych zmian w profilu farmakokinetycznym azytromycyny w surowicy w porównaniu z osobami zdrowymi. Interesującym zjawiskiem jest zwiększona zawartość azytromycyny w moczu tych pacjentów, co prawdopodobnie stanowi mechanizm kompensacyjny wobec zmniejszonego klirensu wątrobowego.¹⁴

Dzieci i młodzież

Badania farmakokinetyczne azytromycyny w różnych postaciach (kapsułki, granulat, zawiesina) przeprowadzono u dzieci w szerokim przedziale wiekowym – od 4 miesięcy do 15 lat. Wykazano, że przy zastosowaniu typowego schematu dawkowania (10 mg/kg mc. w pierwszym dniu, następnie 5 mg/kg mc. od 2. do 5. dnia) wartości Cmax u dzieci są nieznacznie niższe niż u dorosłych i wynoszą:

• 224 µg/l u dzieci w wieku od 7,2 miesięcy do 5 lat
• 383 µg/l u dzieci w wieku od 6 do 15 lat

Okres półtrwania (t½) wynoszący około 36 godzin u starszych dzieci jest porównywalny z wartościami obserwowanymi u dorosłych.¹⁵